Orgánaigh ghéinmhodhnaithe

Eolas

Is éard is Orgánach Géinmhodhnaithe ann ná orgánach a bhfuil a ábhar géiniteach athraithe. Is iondúil go gciallaíonn sé seo go gcuirtear ábhar géiniteach isteach i ngéanóm orgánach chun tréithe nua a ghineadh. (Is éard is géanóm ann ná ábhar géiniteach iomlán orgánach beo). Tá creat leathan dlí forbartha ag an gCoimisiún Eorpach chun a chinntiú go mbaineann táirgí Orgánaigh Ghéinmhodhnaithe agus táirgí a fhaightear ó Orgánaigh Ghéinmhodhnaithe a fhástar, a ndéantar margaíocht orthu agus a onnmhairítear chuig an AE, caighdeáin sábháilteachta faoi leith amach.

Seo a leanas an phríomhreachtaíocht atá i bhfeidhm anois:

• Treoir 2001/18/CE maidir le horgánaigh ghéinmhodhnaithe a scaoileadh sa chomhshaol d’aon turas: baineann sé seo le scaoileadh turgnamhach orgánach géinmhodhnaithe sa chomhshaol agus orgánaigh ghéinmhodhnaithe a chur ar an margadh
• Tá bia agus beathú GMO nó táirgí agus beathú ina bhfuil orgánaigh ghéinmhodhnaithe iontu nó atá comhdhéanta d’orgánaigh ghéinmhodhnaithe a chuirtear ar an margadh á rialú ag Rialachán (CE) Uimh 1829/2003 maidir le bia agus beathú atá géinmhodhnaithe
• Rialaíonn Rialachán (CE) Uimh 1946/2003 gluaiseachtaí trasteorainn orgánach géinmhodhnaithe gluaiseachtaí trasteorainn orgánach géinmhodhnaithe nach ndéantar d’aon turas chomh maith le honnmhairiú orgánach géinmhodhnaithe chuig tríú tíortha
• Treoir 90/219/CEE, arna leasú ag Treoir 98/81/CE, maidir le húsáid ghlanscartha miocrorgánach géinmhodhnaithe. Déanann an Treoir seo rialú ar ghníomhaíochtaí obair thionsclaíoch agus ar thaighde a bhaineann le Miocrorgánaigh Ghéinmhodhnaithe.
• Tá riachtanais lipéadaithe agus inrianaitheachta leagtha síos i Rialachán (CE) Uimh 1829/2003 agus Rialachán (Ce) Uimh 1830/2003
• Tá réimse reachtaíochta ann freisin a dhéanann foráil do chur i bhfeidhm na rialacha seo.

Déanann an reachtaíocht maidir le horgánaigh ghéinmhodhnaithe foráil nach mór measúnú a dhéanamh ar na priacail a bhaineann do shláinte an duine agus don chomhshaol sula ndéantar aon orgánach géinmhodhnaithe nó táirge comhdhéanta de, nó ina bhfuil, orgánach géinmhodhnaithe a scaoileadh sa chomhshaol nó a chur ar an margadh.

Is iad na príomhghnéithe eile a bhaineann le rialú na nOrgánach Géinmhodhnaithe ná:

• Tá córas ann chun monatóireacht a dhéanamh ar Orgánaigh Ghéinmhodhnaithe tar éis dóibh a bheith curtha ar an margadh
• Ní mór faisnéis a chur ar fáil don phobal
• Ní mór do bhallstáit a chinntiú go ndéantar lipéadú ar na táirgí ag gach céim den chur ar an margadh agus go bhfuil siad inrianaithe ag gach céim freisin.

Más mian le cuideachta Orgánaigh Ghéinmhodhnaithe a chur ar an margadh, ní mór di iarratas a sheoladh chuig an údarás áitiúil sa chéad bhallstát ina bhfuil an táirge chun a bheith curtha ar an margadh. (In Éirinn, is é seo Údarás Sábháilteachta Bia na hÉireann). Ní mór don chuideachta measúnú priacail comhshaoil a sheoladh isteach leis an iarratas. Má tá an t údarás náisiúnta ar son an iarratais, ní mór dó an Coimisiún Eorpach a chur ar an eolas, agus ansin cuirfidh an Coimisiún na ballstáit eile go léir ar an eolas. Mura bhfuil aon agóid ann, tugann an t údarás náisiúnta cead agus is féidir an táirge a chur ar an margadh sna ballstáit go léir. Má tá agóidí ann, iarrtar a dtuairimí ar na Coistí Eolaíochta. Má tá siad seo fabhrach, molann an Coimisiún Cinneadh don Choiste Rialaithe atá comhdhéanta d’ionadaithe ó na ballstáit chun a dtuairim a fháil. Má thugann an Coiste Rialaithe tuairim fabhrach, glacann an Coimisiún leis an gCinneadh.

Mura dtugann, seoltar an dréacht-Chinneadh chuig Comhairle na nAirí chun go nglacfar leis trí thromlach cáilithe nó go ndiúltófar é. Mura bhfeidhmíonn an Chomhairle taobh istigh de 3 mhí, is féidir leis an gCoimisiún glacadh leis an gcinneadh.

Cuireann an AE faisnéis ar fáil don phobal maidir leis an bpróiseas i ngach cás.