Caighdeán an aeir agus truailliú

Réamhrá

Cruthaíonn truailleáin san aer baol éagsúil don tsláinte agus don chomhshaol. Tugtar truailleáin phríomha ar thruailleáin aeir a astaítear go díreach ó thrácht, giniúint cumhachta nó ón tionscal. Mar aon le bheith mar chúis le fadhbanna tromchúiseacha ina ngarchóngaracht, féadfaidh truailleáin phríomha taisteal faid fhada, chomh maith, agus féadfaidh siad tabhairt faoi imoibriú ceimiceach san atmaisféar agus truailleáin thánaisteacha a tháirgeadh, ar nós báisteach aigéadach nó ózóin. Féadfaidh roinnt truailleán cur le hathrú aeráide.

Leagadh caighdeáin um chaighdeán an aeir amach i reachtaíocht an AE agus na hÉireann. Déanann an Ghníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil (an GCC) monatóireacht ar leibhéil truailleáin éagsúla aeir i leith na gcaighdeán seo.

Rialacha

Faoin Acht um Thruailliú Aeir, 1987, ní mór d’údaráis áitiúla pé bearta a mheasann siad is gá a dhéanamh chun cosc nó teorainn a chur ar thruailliú aeir ina gceantar. Ní mór d’úinéirí gléasra áirithe tionsclaíoch ceadúnas truaillithe aeir a fháil óna n-údarás áitiúil nó ón GCC chun tionscail áirithe a oibriú a bheidh freagrach as astuithe. Tá socruithe ceadúnaithe ar leith ag an GCC agus ag údaráis áitiúla agus ní gá duit iarratas a dhéanamh ar an dá cheann.

I measc ról na n-údarás áitiúil chun truailliú aeir a chosc agus a chomhrac, tá:

  • Monatóireacht a dhéanamh ar astuithe nó ar an aer comhthimpeallach sa cheantar
  • Measúnú a dhéanamh ar chomhlíonadh na reachtaíochta ábhartha
  • Déileáil le gearáin maidir le truailliú aeir
  • Roinnt catagóirí den tionscal a cheadúnú
  • An toirmeasc ar bhreosla áirithe a mhargú, a dháileadh, a dhíol agus a dhó (gual biotúmanach de ghnáth)
  • Taighde a eagrú agus a dhéanamh ar chúiseanna a bhíonn le truailliú aeir agus ar mhéid an truaillithe aeir agus ar chosc a chur air
  • Cláir oideachasúla a bhunú agus a reáchtáil faoi thruailliú agus cosc a chur air
  • Tacú nó cabhair a thabhairt d’aon duine a thugann faoi aon taighde, suirbhé nó imscrúdú ar chineál agus ar mhéid an truaillithe aeir, ar chúis agus ar thionchar an truaillithe aeir nó ar chosc nó srian a chur ar thruailliú aeir

Forfheidhmiú

Tá an chumhacht ag údaráis áitiúla chun pionóis a chur i bhfeidhm mar gheall ar shárú an Achta. Má dheimhnítear go bhfuil aon duine tar éis an tAcht a shárú, d’fhéadfaí fíneáil agus/nó príosúnacht a ghearradh ar an té sin.

Leagann an tAcht an dualgas ar chuideachtaí gach bealach indéanta a úsáid chun truailliú a theorannú (agus a chosc, más féidir) óna n-áitreabh. Má mheasann údarás áitiúil go bhfuil an tAcht á shárú agat, féadfaidh siad fógra a sheirbheáil ort, ina sonraítear na bearta ceartaitheacha nach mór duit a dhéanamh chun truailliú aeir a chosc agus teorainn ama a thabhairt. Cé nach bhfuil siad freagrach as an Acht a fhorfheidhmiú ina gceantar féin, féadfaidh siad áitreabh a ionchúiseamh a thruaillíonn an ceantar seo, fiú má tá an truailliú ag teacht ó fhoinse lasmuigh dá ndlínse.

Má mheasann údarás áitiúil gur thug tú neamhaird ar a gcuid rabhadh agus moltaí, féadfaidh siad cás a thabhairt díreach a fhad leis an Ard-Chúirt. Féadfaidh an Chúirt seo urghaire a eisiúint, a cheadaíonn don údarás áitiúil déileáil leis an gcás láithreach bonn. Féadtar an rogha seo a úsáid má mheasann an t-údarás áitiúil go bhfuil riosca tromchúiseach ann i leith sláinte phoiblí nó an chomhshaoil.

Limistéir rialaithe speisialta agus toirmeasc ar bhreosla toiteach

Féadfaidh údarás áitiúil a dhearbhú gur limistéar rialaithe speisialta atá i limistéar chun truailliú aeir a chosc nó a theorannú. I 1990, bhí Baile Átha Cliath ar an gcéad limistéar ina raibh toirmeasc ar bhreosla biotúmanach a mhargú, a dhíol agus a dháileadh. Síneadh an toirmeasc chuig roinnt limistéir eile agus áirítear anois na breoslaí siúd a dhó.

Ní mór gach táirge breosla sholadaigh gan toit a lipéadú go soiléir mar “breosla gan toit”. Tugann údaráis áitiúla faoi spotseiceálacha ar mhiondíoltóirí breosla le comhlíonadh an toirmisc ar bhreosla toiteach a mhargú, a dhíol agus a dháileadh a chinntiú.

Dramhaíl a dhó

Tá sé in aghaidh an dlí dramhaíl tí nó ghairdín a dhó, cibé acu sa bhaile nó i do ghairdín. Is féidir leat níos mó a léamh faoi seo inár gcáipéis ar dhramhaíl tí a dhó.

Rialú Comhtháite Truaillithe

Faoin Acht fán nGníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil, 1992, tá an GCC freagrach as ceadúnú Rialú Comhtháite Truaillithe (RCT) a dhéanamh maidir le tionscail mhóra nó chasta a bhfuil cumas suntasach truaillithe acu. Tá siad freagrach as monatóireacht a dhéanamh ar astuithe ó na tionscail sin agus déileáil le haon sáruithe ar théarmaí ceadúnaithe. Féadfaidh an GCC cuideachtaí a thabhairt chun na cúirte mar thoradh ar chiontuithe faoin Acht. Féadfaidh an chúirt fíneálacha agus pianbhreitheanna príosúin a ghearradh agus féadfaidh an GCC ceadúnas cuideachta a aisghairm.

Ní dheonóidh an GCC ceadúnas ach má tá siad sásta go ndéanfaidh sealbhóir an cheadúnais gach iarracht chun aon astuithe ón ngléasra a chosc nó a theorannú. Ní mór go mbeidh gach astú laistigh de theorainneacha socraithe agus ní mór nach sáróidh siad aon chaighdeán ábhartha truaillithe aeir. Tá fáil phoiblí ar chlár na gceadúnas RCT.

Conas iarratas a dhéanamh

Tá fáil ar fhoirmeacha iarratais ar cheadúnais astuithe aeir ó láithreáin ghréasáin údaráis áitiúil. Tá fáil ag an bpobal ar shonraí faoi thruailliú aeir atá á gcoimeád ag údaráis áitiúla agus an GCC.

Chun gearán a dhéanamh faoi bhreoslaí toirmiscthe a mhargú, a dhíol nó a dháileadh, nó faoi astuithe toiteacha ó bhreoslaí toirmiscithe i limistéir atá cuimsithe ag an toirmeasc, déan teagmháil le Rannóg Comhshaoil d’údaráis áitiúil. Ba cheart gearáin faoi ábhair neamhúdaraithe a dhó a thabhairt le fios do d’údarás áitiúil, chomh maith.

Féadfaidh tú foirm iarratais ar cheadúnas RCT a íoslódáil anseo.

Má mheasann tú go bhfuil téarmaí a gceadúnais RCT á shárú ag cuideachta, nó má tá tú in amhras nach bhfuil an ceadúnas ceart acu, féadfaidh tú gearán a dhéanamh leis an GCC, a dhéanfaidh an gearán a fhiosrú agus a rachaidh i mbun breis gníomhaíochta, más gá. Tá an rogha agat, chomh maith, chun an chuideachta a thabhairt chun na cúirte, ach d’fhéadfadh an rogha seo a bheith costasach.

Is féidir leat tuilleadh a léamh faoi ghearán comhshaoil a dhéanamh anseo.

Tuilleadh eolais

Is féidir leat níos mó a léamh faoi chaighdeán cháilíocht an aeir agus faoi thruailleáin aeir ar askaboutireland.ie.

Tá faisnéis mhionsonraithe ag láithreán gréasáin an GCC faoi chaighdeáin cháilíocht an aeir agus monatóireacht a dhéanamh ar cháilíocht an aeir, lena n-áirítear cuspóirí fadtéarmacha agus spriocluachanna Threoracha ábhartha an AE.

I measc na faisnéise breise atá ar láithreán gréasáin an GCC, tá an tInéacs um Chaighdeán an Aeir don tSláinte (AQIH). Cuireann seo faisnéis ar fáil faoi chaighdeán an aeir, mar aon le comhairle sláinte don phobal i gcoitinne agus do dhaoine atá íogair i leith truailliú aeir.

Léigh tuilleadh faisnéise ar chaighdeán an aeir.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

An Ghníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil

Bosca Poist 3000
Eastát Chaisleán Bhaile Sheáin
Loch Garman
Éire

Teil:(053) 916 0600
Lóghlao:1890 335 599
Facs:(053) 916 0699
Láithreán Gréasáin: http://www.epa.ie
R-phost: info@epa.ie

An Roinn Cumarsáide, Gníomhaithe ar son na hAeráide agus Comhshaoil

29-31 Bóthar Adelaide
Baile Átha Cliath 2
ÉIRE

Teil:+353 1 678 2000
Lóghlao:1890 449 900
Facs:+353 1 678 2449
Láithreán Gréasáin: http://www.dccae.gov.ie/

Page edited: 10 August 2016