Rochtain ar fhaisnéis comhshaoil

Rialacha

Cad is údarás poiblí ann?

Údarás poiblí is ea comhlacht nó eagraíocht ar bith a bhfuil ról aige i riarachán poiblí agus a bhfuil faisnéis comhshaoil acu. Tá an sainmhíniú ar údaráis phoiblí faoi Rialacháin AIE níos leithne ná faoin reachtaíocht FOI. Ciallaíonn sé seo mura bhfuil údarás clúdaithe ag FOI, d'fhéadfá rochtain ar fhaisnéis comhshaoil a fháil fós ag baint leasa as Rialacháin AIE.

Má dhiúltaítear don iarratas ar fhaisnéis comhshaoil toisc go gcinneann an comhlacht nó eagraíocht nach údarás poiblí iad, is féidir leat achomharc a dhéanamh leis an gCoimisinéir um Fhaisnéis Comhshaoil (CFC). Tá ról mar CFC ag an Ombudsman /Coimisinéir Faisnéise reatha chomh maith faoi Rialacháin na gComhphobal Eorpach (Rochtain ar Fhaisnéis maidir leis an gComhshaol) 2007 (I.R. Uimh. 133 de 2007) (pdf).

Cén fhaisnéis ar féidir leat rochtain a fháil uirthi?

Ceadaíonn Rialacháin AIE rochtain ar raon leathan faisnéise. Ceadaíonn siad rochtain ar fhaisnéis comhshaoil arna tháirgeadh ag údarás poiblí, arna fháil ag údarás poiblí agus arna choinneáil in áit éigin eile ar son an údaráis.

Áirítear faisnéis comhshaoil i measc eolais faoi na hábhair a leanas:

• Staid eilimintí an chomhshaoil, cosúil le haer agus atmaisféar, uisce, ithir, talamh, tírdhreach agus láithreacha nádúrtha lena n-áirítear bogaigh, ceantair mara agus cois cósta, bithéagsúlacht agus na hairíonna, lena n-airítear orgánaigh géinathraithe agus an idirghníomhaíocht idir na heilimintí sin
• Tosca, cosúil le substaintí, fuinneamh, torann, radaíocht nó dramhaíl, lena n-áirítear dramhaíl radaighníomhach, astaíochtaí, sceitheadh agus scaoileadh eile sa chomhshaol, a bhfuil /ar dóigh go mbeidh tionchar acu ar eilimintí an chomhshaoil
• Bearta (lena n-airítear bearta riaracháin), cosúil le beartais, reachtaíocht, pleananna, cláir, comhaontuithe comhshaoil, agus gníomhaíochtaí a bhfuil /ar dóigh go mbeidh tionchar acu ar na heilimintí agus tosca dá dtagraítear thuas, chomh maith le bearta nó gníomhaíochtaí atá deartha chun na heilimintí sin a chosaint
• Anailísí costais is tairbhe agus anailísí agus toimhdeana eacnamaíochta eile a úsáidtear maidir leis na bearta agus gníomhaíochtaí thuasluaite
• Staid sláinte agus sábháilteachta daonna, lena n-áirítear éilliú an tslabhra bia, mar atá ábhartha, coinníollacha beatha an duine, suíomhanna cultúrtha agus struchtúir thógtha a bhféadfadh tionchar a bheith acu ar eilimintí an chomhshaoil
• Tuarascálacha ar fhorfheidhmiú na reachtaíochta comhshaoil

An féidir rochtain ar fhaisnéis comhshaoil a dhiúltú duit?

Ní féidir faisnéis faoi astaíochtaí sa chomhshaol a dhiúltú duit. Mar sin féin, d'fhéadfaí rochtain a dhiúltú duit ar fhaisnéis faoi leith. Mar shampla, d'fhéadfaí faisnéis a dhiúltú duit faoi shuíomh speicis i mbaol, dá gcruthódh an nochtadh an eolais seo breis riosca.

Déanfar iarratas ar fhaisnéis ag baint leasa as Rialacháin AIE a dhiúltú má tá an fhaisnéis atá ag teastáil le cur ar fáil faoi fhoráil reachtúil ar bith eile (seachas FOI).

Cad is féidir leat a dhéanamh má dhiúltaítear rochtain ar an bhfaisnéis seo duit?

Caithfidh an t-údarás poiblí fógra a thabhairt duit faoi thoradh an iarratais laistigh de mhí amháin. Mura bhfaigheann tú freagra laistigh den tréimhse seo, is féidir leat glacadh leis gur diúltaíodh don iarratas.

Tá cúiseanna ann nuair is féidir rochtain ar fhaisnéis comhshaoil a dhiúltú duit go dlíthiúil. Mar sin féin, má dhiúltaíonn an t-údarás poiblí don iarratas ar fhaisnéis nó mura ndéileálann siad leis an iarratas mar is cuí, is féidir leat athbhreithniú inmheánach a lorg ón údarás poiblí.

Caithfidh tú iarratas a dhéanamh ar athbhreithniú inmheánach laistigh de mhí amháin ó dháta an chinnidh.
Mura bhfuil tú sásta le toradh an athbhreithnithe inmheánaigh, is féidir leat gearán nó achomharc a dhéanamh ar an gcinneadh leis an gCoimisinéir um Fhaisnéis Comhshaoil (CFC). Caithfidh tú gearán nó achomharc a dhéanamh laistigh de mhí amháin ó dháta an chinnidh athbhreithnithe ón údarás poiblí. D'fhéadfadh an CFC an teorainn ama a shíneadh má chreideann sí go bhfuil a leithéid de rud réasúnta.

Tá cumhacht ag an gCoimisinéir na cinntí a dhéanamh ceangailteach agus is féidir iarratas a dhéanamh chun na hArd-Chúirte chun seasamh le cinneadh má tá sé riachtanach.