Smacht ar chapaill

Rialacha

Ceadúnas Capaill

Caithfidh tú a bheith 16 bliain d'aois nó níos mó le ceadúnas a fháil do gach capall atá agat. Cosnaíonn gach ceadúnas €31.74. Is coir atá ann má thugann tú aon eolas bréagach nó eolas seachráin ar an iarratas don cheadúnas, tabharfaidh cigire ón údarás áitiúil cuairt ort ag an áit a bhfuil an capall á choinneáil. Caithfidh an cigire a bheith cinnte nach mbeidh aon chruáltacht á fhulaingt ag an gcapall. I ndiaidh na cigireachta, cuirfear tú ar an eolas ar ceadaíodh ceadúnas nó nár ceadaíodh.

Ma dhiúltaíonn an t-údarás áitiúil ceadúnas a thabhairt duit, cuirfidh siad in iúl duit i scríbhinn ag tabhairt na bhfáthanna gur diúltaíodh tú. Má tá sé i gceist agat achomharc a dhéanamh in aghaidh an chinnithe, caithfidh tú é a dhéanamh laistigh de 14 lá . Má dhiúltaíonn an t-údarás áitiúil ceadúnas a thabhairt duit arís, cuirfear é seo in iúl i scríbhinn. Is féidir leat achomharc a dhéanamh laistigh de 14 lá. Beidh an cinneadh maidir le diúltú nó ceadú ceadúnais curtha siar go mbeidh éisteacht an achomhairc ar siúl sa Chúirt Dúiche nó go dtarraingíonn tú siar ar d'iarratas. Muna ndéanann tú achomharc chuig an gCúirt Dúiche, diúltófar d'iarratas agus ní cheadófar an ceadúnas capaill.

Éisceachtaí ó Cheadúnais

Má tá tú ag tabhairt capaill isteach i gceantar atá faoi smacht ag údarás áitiúil le haghaidh ócáide eachaigh (gymkana, margadh nó taispeántas capaill) agus go bhfuil cead scríofa faighte agat ón údarás áitiúil, ní chaithfidh tú ceadúnas a fháil ón údarás sin. Tá an saoirseacht seo i bhfeidhm ó 12:00 ar an lá roimh an ocáid go dtí 12:00 ar an lá i ndiaidh na hócáide. Caithfear dotháin áiseanna a bheith á sholáthar don ócáid agus ba cheart seic a dhéanamh leis an údarás áitiúil roimh an ócáid. Tá capaill atá coinnithe taobh istigh de Ghairdíní na nAinmhithe ag Páirc an Fhionnuisce (Cathair Bhaile Átha Cliath) saor ó cheadúnas freisin.

Ionannú Capaill

Má cheadaíonn an t-údarás áitiúil ceadúnas capaill duit, caithfidh tú an socrú a dhéanamh le tréidlia le gléas aitheantais micrea-leictreonach a chur ar do chapall sula dtabharfar an ceadúnas duit. Cuirfear uimhir an ghléas aitheantais ar an cheadúnas. Nuair a dhéantar capall a ionannú ar an mbealach seo, tá an t-údarás áitiúil in ann na húinéirí a mheáitseáil le capaill má théann siad ar strae nó ar fánaíocht. Muna bhfuil gléas aitheantais ceart ar do chapall, is féidir tú a fhíneáil ar an bpointe.

Is coir atá ann má dhéantar falsaíocht, athrú nó má chuireann tú isteach ar an ngléas aitheantais ar chapall. Is coir atá ann capall a thabhairt isteach i gceantar atá faoi smacht agus nach féidir é/í a aithint agus nach bhfuil gléas aitheantais air/uirthi.

Ag Coinneáil Smacht ar do Chapall

Caithfidh tú a bheith in éineacht le do chapall agus é a choinneáil faoi smacht éifeachtach nó go mbeidh sé faoi smacht ag an té atá freagrach as má tá sé taobh amuigh do theach nó áitreabh nó teach nó áitreabh an té atá i gceannas air. Tá sé de chumhacht ag duine údarásach ón údarás áitiúil nó baill de na Gardaí iarraidh ort do cheadúnas a thaispeáint mar fhianaise go bhfuil ceadúnas capaill agat. Muna dtaispeánann tú an ceadúnas, is féidir tú a fhíneáil ar an spota. Muna n-íocann tú an fíneáil ar an bpointe, is féidir leis an údarás áitiúil tú a chúiseamh.

Má fhaightear do chapall ar strae 3 huaire taobh istigh de thréimhse 12 mí, is féidir é a ghabháil agus ní bhfaighidh tú an t-ainmhí ar ais.

Má tá cead agat capall a bheith agat in áit phoiblí, caithfidh tú a chinntiú go bhfuil srian air agus go bhfuil sé faoi smacht. Tá sé tábhachtach nach ndéanfar dearmad go bhfuil sé mídhleathach cead a ligint do chapall a bheith ag innilt, ag ithe, ar strae in áit phoiblí gan ceadúnas ón údarás áitiúil.

Más mian leat do chapall a mharcaíocht ar bóthar poiblí, is féidir é seo a dhéanamh a fhad agus atá ceadúnas agat don chapall, go bhfuil srian ar an gcapall agus go bhfuil sé faoi smacht ag duine atá ós cionn 16 bliana d'aois.

Margaí agus Aontaí

Má thugann úinéir capaill nó an té atá atá i gceannas ar an gcapall, capall chuig margadh nó aonach, tá sé freagrach as na nithe seo a leanas:

• Go bhfuil dotháin bia agus uisce ar fáil don chapall an t-am ar fad
• Go bhfuil an treallamh agus gléas a úsáidtear in óiriúint
• Go ndéantar gach iarracht bac a chur agus smacht a choinneáil ar ghalair ghabhálacha agus tógálacha i measc capall
• Go dtabharfar dotháin cúram don chapall ar eagla go mbrisfeadh tine amach

Níor cheart go dtarlódh aon ghortú nó aon fhulaingt nach bhfuil aon ghá leis don chapall tré úsáid spoireanna, broid nó bataí nó tré chapall a cheangal mí-cheart.

Ag gabháil agus ag coinneáil capall

Tá sé de cheart ag na Gardaí nó duine údarásach ón údarás áitiúil do chapall a ghabháil nó a choinneáil má tá siad faoi amhras go bhfuil do chapall:

• Ar strae
• Ina ábhar núise
• Nach bhfuil cúram ceart dhá fháil aige
• Nach bhfuil dotháin smacht á choinneáil air
• Go bhfuil sé ina ábhar bagartha do dhaoine nó d'áitreabh
• Go bhfuil sé ina ábhar bagartha do shláinte agus do shlándáil daoine nó ainmhithe
• Nach bhfuil aon aitheantas ar an gcapall
• Go bhfuil cúram leighis ag teastáil agus go bhfuil seans mhaith ann nach bhfaighidh sé an cúram sin
• Go bhfuil an capall i gceantar/coinnithe i gceantar/á mharcaíocht/nó á thiomáint i gceantar nach bhfuil sé ceadaithe ag údarás áitiúil
• Coinnithe i gceantar atá faoi smacht ag an údarás áitiúil gan ceadúnas.

Nuair a thógtar capaill i seilbh, tugtar go póna capaill iad. Tá sé de dhualgas ar na húdaráis áitiúla agus Gardaí clár a choinneáil ar na capaill a ghabhálann siad (agus capaill atá coinnithe ag daoine eile) agus gur cuireadh iad ar an eolas faoi). Is féidir an clár seo a scrúdú ag oifigí an údaráis áitiúil. Muna ndéantar éileamh ar do chapall i ndiaidh 14 lá ón dáta a ghabháladh é, is féidir leis an údarás áitiúil a rogha rud a dhéanamh leis an gcapall de réir na bhfodhlíthe atá acu féin.

Má tá tú ag iarraidh athéilimh a dhéanamh ar do chapall atá i seilbh, caithfidh an t-údarás áitiúil a bheith sásta go bhfuil ceadúnas capaill agat, gur leat an capall de réir aitheantais agus go bhfuil go leor bia, lóistín, uisce agus go soláthrófaí cúram leighis don chapall má tá sé ag teastáil. Caithfidh an t-údarás áitiúil a bheith sásta go dtabharfar aire ceart don chapall agus nach mbeidh sé as smacht ag aon am. Is féidir leis an údarás áitiúil fáil réidh le do chapall más rud é gur tógadh i seilbh é 2 uair nó níos mó sa 12 mí roimhe. Freisin más rud é nár caitheadh go maith leis an gcapall nó nach bhfuil tú ag tabhairt aire cheart do, is féidir leis an údarás áitiúil do chapall a choinneáil ar feadh an tréimhse ama atá ag teastáil le haghaidh fianaise don chás cúirte.

Nuair a dhéanann tú athéilimh ar do chapall atá i seilbh, beidh ort aon chostais a bhain leis an bpóna a íoc. Tá a gcuid rátaí féin ag gach údarás, ach tá treoir curtha ar fáil thíos.

Dícháilíocht ó Chapaill a Choinneáil

Is féidir tú a dícháiliú ó choinneáil, déileáil, a bheith i gceannas nó smacht a choinneáil ar chapall do thréimhse ama (nó go deo) más rud é gur cúisíodh tú ar choir a bhaineann le:

• Do chapall a bheith ina ábhar núise
• Do chapall a bheith ina ábhar dáinséir do dhaoine nó d'áitreabh
• Go bhfuil an capall á choinneáil faoi choinníollacha neamhóiriúnacha
• Do chapall a bheith ar marcaíocht/á thiomáint i gceantar ina gceapann an t-údarás áitiúil go bhfuil sé dáinséarach nó ina ábhar núise.

Má dícháilítear tú do thréimhse níos mó ná 6 mhí, is féidir leat iarratas a dhéanamh chuig an gCúirt leis an dícháiliú a thógáil tar éis tréimhse 3 mhí, má aontaíonn an Chúirt. Is féidir an dícháiliú a thógáil tar éis tréimhse 6 mhí ón dáta dícháilithe. Má dhiúltaíonn an Chúirt, beidh ort fanacht 6 mhí ón dáta a diúltaíodh tú sula mbeidh tú in ann iarratas a dhéanamh arís.