Orgánaigh ghéinmhodhnaithe

Réamhrá

Is éard is Orgánach Géinmhodhnaithe (GMO) ann ná orgánach a bhfuil a ábhar géiniteach athraithe. Tá creat leathan dlí forbartha ag an gCoimisiún Eorpach chun a chinntiú go mbaineann táirgí Orgánaigh Ghéinmhodhnaithe agus táirgí a fhaightear ó Orgánaigh Ghéinmhodhnaithe a fhástar, a ndéantar margaíocht orthu agus a onnmhairítear chuig an AE, caighdeáin sábháilteachta faoi leith amach.

Seo a leanas an phríomhreachtaíocht atá i bhfeidhm anois:

  • Treoir 2001/18/CE maidir le horgánaigh ghéinmhodhnaithe a scaoileadh sa chomhshaol d’aon turas: baineann sé seo le scaoileadh turgnamhach orgánach géinmhodhnaithe sa chomhshaol agus orgánaigh ghéinmhodhnaithe a chur ar an margadh
  • Tá bia agus beathú GMO nó táirgí agus beathú ina bhfuil orgánaigh ghéinmhodhnaithe iontu nó atá comhdhéanta d’orgánaigh ghéinmhodhnaithe a chuirtear ar an margadh á rialú ag Rialachán (CE) Uimh 1829/2003 maidir le bia agus beathú atá géinmhodhnaithe
  • Rialaíonn Rialachán (CE) Uimh 1946/2003 gluaiseachtaí trasteorainn orgánach géinmhodhnaithe gluaiseachtaí trasteorainn orgánach géinmhodhnaithe nach ndéantar d’aon turas chomh maith le honnmhairiú orgánach géinmhodhnaithe chuig tríú tíortha
  • Treoir 90/219/CEE, arna leasú ag Treoir 98/81/CE, maidir le húsáid ghlanscartha miocrorgánach géinmhodhnaithe. Déanann an Treoir seo rialú ar ghníomhaíochtaí obair thionsclaíoch agus ar thaighde a bhaineann le Miocrorgánaigh Ghéinmhodhnaithe (GMM).
  • Tá riachtanais lipéadaithe agus inrianaitheachta leagtha síos i Rialachán (CE) Uimh 1829/2003 agus Rialachán (CE) Uimh 1830/2003
  • Rialachán CE 65/2004 ar chóras a bhunú chun aitheantóirí uathúla a fhorbairt agus a shannadh d’Orgánaigh Ghéinmhodhnaithe
  • Tá réimse reachtaíochta ann freisin a dhéanann foráil do chur i bhfeidhm na rialacha seo.

Déanann an reachtaíocht maidir le horgánaigh ghéinmhodhnaithe foráil nach mór measúnú a dhéanamh ar na priacail a bhaineann do shláinte an duine agus don chomhshaol sula ndéantar aon orgánach géinmhodhnaithe nó táirge comhdhéanta de (nó ina bhfuil) orgánach géinmhodhnaithe a scaoileadh sa chomhshaol nó a chur ar an margadh.

Is iad na príomhghnéithe eile a bhaineann le rialú na nOrgánach Géinmhodhnaithe ná:

  • Tá córas ann chun monatóireacht a dhéanamh ar Orgánaigh Ghéinmhodhnaithe tar éis dóibh a bheith curtha ar an margadh
  • Ní mór faisnéis a chur ar fáil don phobal
  • Ní mór do bhallstáit a chinntiú go ndéantar lipéadú ar na táirgí ag gach céim den chur ar an margadh agus go bhfuil siad inrianaithe ag gach céim freisin.

Is iad Údarás Sábháilteachta Bia na hÉireann (ÚSBÉ) an t-údarás inniúil do chur i bhfeidhm na reachtaíochta a rialaíonn bia géinmhodhnaithe (GM). Cinntíonn siad nach gceadaítear ach bianna géinmhodhnaithe atá údaraithe ag an AE ar an margadh agus go lipéadaítear iad go cuí.

an Roinn Cumarsáide, Gníomhaithe ar son na hAeráide agus Comhshaoil agus an Ghníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil (GCC) freagrach as gnéithe comhshaoil teicneolaíochta GM, lena –áirítear úsáid shrianta, trialacha bairr agus barra GM a chur ar an margadh ar mhaithe le cuspóirí ginearálta saothraithe.

Oibríonn rannóg deimhnithe síol na Roinne Talmhaíochta, Bia agus Mara (DAFM) leis an GCC maidir le rialáil síol GM, agus rialaíonn rannóg bia ainmhithe den DAFM iompórtáil agus úsáid bia GM d’ainmhithe.

Tá an tÚdarás Rialála Táirgí Sláinte freagrach as Orgánaigh Ghéinmhodhnaithe a úsáid i gcógais agus i gcógaisíocht.

Soláthraíonn láithreán gréasáin an Choimisiúin Eorpaigh faisnéis ar gach gné d’Orgánaigh Ghéinmhodhnaithe, an úsáid a bhaintear astu agus rialáil i mbia agus i mbeathú.

Page edited: 10 August 2016