Cáiliú le haghaidh iomarcaíochta

Rialacha

Chun a bheith incháilithe le haghaidh íocaíocht iomarcaíochta de réir na nAchtanna, caithfear na riachtanais seo a leanas a shásamh:

• Caithfidh tú a bheith 16 bliain d'aois nó níos mó. (Ó 8 Bealtaine 2007 chuir deireadh leis an uasteorann 66 bliain d'aois chun bheith i dteideal íocaíochtai reachtúla iomarcaíochta.)
• Caithfidh tú a bheith i bhfostaíocht inárachais de réir na nAchtanna Leasa Shóisialaigh. Ní mór d'fhostaithe lánaimseartha faoi bhun aois 66 ÁSPC Aicme A a íoc. (Níl an riachtanas inárachaitheachta i bhfeidhm maidir le hoibrithe páirtaimseartha – féach thíos)
• Caithfidh go raibh tú ag obair go leanúnach ar son do fhostóra le 104 seachtaine ar a laghad (2 bhliain) os cionn 16 bliain d'aois

Fostaíocht leanúnach

Agus ag tabhairt breithe ar ar oibrigh tú go leanúnach ar son do fhostóra le 104 seachtaine ar a laghad, ní chuirfidh aon cheann de na cásanna seo isteach ar an mbreithiúnas:

• Bhí tú ar saoire mháithreachais, shaoire uchtála, shaoire thuismitheora nó shaoire chúramóra
• Bhí tú saor ón obair de bharr tinnis, mar gheall ar neamhláithreacht réamhshocraithe, laethanta saoire, nó leagan as foirne.
• Briseadh as do p(h)ost tú de bharr iomarcaíochta sula raibh 104 seachtaine seirbhíse slánaithe agat agus athfostaíodh tú taobh istigh de 26 seachtaine ina dhiaidh
• Athfhostaíodh tú taobh istigh d'achar ceithre seachtaine ag cuideachta chomhlachaithe de chuid do iarfhostóir.
• Rinneadh tú a aistriú chuig fostóir eile go toilteanach agus aontaíodh nach gcuirfeadh seo isteach ar leanúnachas do chuis seirbhíse
• Cuirtear ar ais thú i do chuid fostaíochta de bharr na reachtaíochta um dhífhostú éagórach
• Tá tú ar stailc nó frithdhúnta ó do chuid oibre.
• Má aistríodh an gnó lena bhfuil tú ag obair, go dtí úinéir nua.

Más printíseach thú, tá na rialacha céanna i bhfeidhm maidir leatsa agus seans go mbeidh tusa incháilithe le haghaidh íocaíocht iomarcaíochta mura mbristear as do phost thú taobh istigh de mhí roimh an phrintíseacht a chríochnú.

Déanann reachtaíocht iomarcaíochta fostaithe gníomhaireachta chosaint chomh maith. Más iad an ghníomhaireacht fostaíochta a íocann an tuarastal, is iad atá freagrach as an íocaíocht reachtúil iomarcaíochta a íoc.

Oibrithe páirtaimseartha

Déanann an tAcht um Íocaíochtaí Iomarcaíochta 2003 leasú ar riachtanais inárachais iomarcaíochta chun cearta oibrithe páirtaimseatha a chinntiú um iomarcaíocht reachtúil. De bharr an leasaithe seo tá siad anois ar aon dul le An tAcht um Chosaint Fostaithe (Obair Pháirtaimseartha) 2001 a tugann le fios nach féidir caitheamh le hoibrithe lánaimseartha níos fabhraí ná le hoibrithe páirtaimseatha maidir le coinníollacha fostaíochta. Caithfidh siad an riachtanas 2 bhliain seirbhís leanúnach a shásamh - féach an cur síos thuas.

Cíallaíonn seo go n-athnaítear anois cearta oibrithe páirtaimseartha (iad sin i mbreacfhostaíocht nó mionfhostaíocht) maidir le hiomarcaíocht reachtúil.

Caithfidh dífhostú a bheith i gceist

Ionas le cinntiú gur dífhostú atá i gceist, caithfidh gur tháinig deireadh le do chuid fostaíochta, le nó gan rabhadh. Agus tú fostaithe le haghaidh achar socraithe beidh dífhostú i gceist má thagann deireadh leis an socrú gan é a athnuachan faoin gconradh.

Beidh dífhostú i gceist freisin, má chuireann tú deireadh le do chonradh agus cúis mhaith agat de bharr iompar do fhostóra. Dífhostú inchiallaithe a dtugtar ar seo

Roghnú éagórach um iomarcaíocht

Cé go bhfuil iomarcaíocht i gceist, seans go mbeidh de cheart agat gearán a dhéanamh má roghnaíodh thú go héagórach.

Agus fostóir ag roghnú fostaí le hiomarcaíochta, ba chóir dó critéir roghnaithe a chuir i bhfeidhm go réasúnta agus go cothrom. Tá tú i dteideal gearán a dhéanamh le haghaidh dífhostú éagórach má cheapann tú gur roghnaíodh go héagórach tú le haghaidh iomarcaíochta nó má cheapann tú nach raibh cás iomarcaíochta ann. Samplaí eile de seo ná nuair a leantar an nós 'is déanaí isteach is túisce amach' i d'ionad oibre ach nár leanadh leis i do chás-sa. Sampla eile ná nuair a leagadh critéar roghnaithe amach i gconradh fostaíochta nár leanadh leis.

De réir na reachtaíochta um dhífhostú éagórach, meastar roghnú le haghaidh iomarcaíochta, déanta ar bhoinn áirithe a bheith éagórach. San áireamh anseo tá iomarcaíocht de bharr gníomhaíochtaí ceardchumainn an fhostaí, toircheas an fhostaí nó tuairimí an fhostaí i leith an chreidimh nó na polaitíochta.

Leis sin, cuireann an reachtaíocht ar chomhionannas fostaíochta cosc ar roghnú um iomarcaíocht ar na naoi mbonn seo a leanas: inscne, stádas sibhialta, stádas clainne, aois, míchumas, creideamh, cine, claonadh gnéasach, nó ballraíocht den Lucht Siúil.