Cáin agus tosú ar obair

Réamhrá

Íocann formhór na bhfostaithe cáin tríd an gcóras ÍMAT (Íoc Mar a Thuillir). Ciallaíonn sé sin go mbaineann d’fhostóir an cháin a bhíonn dlite ort díreach as do phá, agus go n-íocann siad an cháin sin go díreach leis na Coimisinéirí Ioncaim. Bailíonn na Coimisinéirí Ioncaim cánacha ó shaoránaigh thar ceann Rialtas na hÉireann.

Gearrfar ÁSPC agus an Muirear Sóisialta Uilíoch ar d’ioncam freisin.

Ag tosú ag obair

Tá sé tábhachtach a chinntiú go bpléitear i gceart le do cháin ón tús agus go mbaineann d’fhostóir nua an méid ceart cánach as do phá. Lena chinntiú go dtarlaíonn sé sin, beidh ort dhá rud a dhéanamh:

  • Tabhair d’Uimhir PPS do d’fhostóir. Is í an uimhir seo an uimhir aitheantais phearsanta atá agat le haghaidh seirbhísí poiblí. Cuirfidh d'fhostóir in iúl do d'oifig cánach ansin go bhfuil tú tosaithe ag obair agus gurb iad féin do chuid fostóirí. Léigh tuilleadh faoi conas Uimhir PPS a fháil faoi ‘Conas iarratas a dhéanamh’ thíos.
  • Cláraigh sonraí do phost nua le seirbhís Poist agus Pinsean Revenue ar líne ag moChúrsaí – féach ‘Conas iarratas a dhéanamh’ thíos.

Lena chinntiú go mbeidh am ag d’fhostóir agus ag d’oifig cánach gach rud a réiteach sula bhfaigheann tú do chéad phá, moltar duit é sin ar fad a dhéanamh chomh luath agus a ghlacann tú le tairiscint poist (fiú amháin post páirtaimseartha nó fostaíocht saoire).

Creidmheasanna cánach

Laghdaíonn creidmheasanna cánach an méid cánach a bhíonn ort a íoc. Socraítear an t-ollmhéid cánach ar chóir duit a íoc de réir d'ioncaim. Dealaítear luach na gcreidmheasanna as an ollmhéid sin ansin chun an méid cánach ar chóir a íoc a aimsiú.

Tá liúntais agus faoisimh éagsúla sna creidmheasanna cánach a bhféadfá éileamh a dhéanamh orthu, ag brath ar do chuid imthoscaí. Is féidir le gach duine liúntas pearsanta a éileamh, mar shampla, agus féadfaidh tú faoiseamh cánach a éileamh chomh maith ar Chreidmheas do Theaghlach Aontuismitheora.

Nuair tá sonraí do phost nua cláraithe agat, seolfaidh Revenue chuig d’fhostóir teastas a creidmheasanna cánach a léiríonn na creidmheasanna cánach a bhaineann d’fhostóir as do bhille cánach. Féadfaidh tú do theastas creidmheasanna cánach a fheiceáil agus aon chreidmheasanna breise dlite duit a éileamh tríd an tseirbhís Revenue Aon Tráth, Aon Lá. Is féidir téigh isteach i ÍMAT Aon Tráth, Aon Lá tríd an tSeirbhís moChúrsaí Revenue

Tá sonraí faoi na príomh-liúntais agus faoisimh tugtha ar an mbileog mhíniúcháin ar fáil ó d’oifig chánach nó ar líne ó revenue.ie.

Céard air a chaithfidh mé cáin a íoc?

Bíonn cáin iníoctha ar gach cineál tuilleamh a bhíonn mar thoradh ar do chuid fostaíochta (lena n-áirítear, mar shampla, bónais, rag-obair, íocaíocht neamh-airgid nó sochar comhchineáil mar úsáid charr an chomhlachta, síneadh láimhe, bronntanais na Nollag srl.). Ní íocann tú cáin ar: ioncam scoláireachta, ús ó theastais choigiltis, bannaí coigiltis agus scéimeanna tráthchoigiltis náisiúnta, agus íocaíochtaí chuig scéimeanna pinsin cheadaithe.

Cuirtear pá a fhaigheann tú trí uaireanta breise a obair (rag-obair), bónais srl., san áireamh mar chuid de do phá inchánach don tseachtain nó don mhí sin. Ní fhaigheann tú aon liúntais bhreise saor ó cháin in aghaidh na dtuilleamh breise sin.

Cáin éigeandála

Mura mbeidh siad seo a leanas faighte ag d’fhostóir:

  • Teastas creidmheasanna cánach ón oifig cánach nó,
  • Foirm P45 (codanna 2 agus 3) uait féin, maidir le d'fhostaíocht roimhe seo,

beidh sé d'oibleagáid ar d’fhostóir cáin a asbhaint ar bhonn éigeandála nuair a bheidh siad ag íoc do chéad phá nó tuarastal mar fhostaí. Ciallaíonn sé sin go dtabharfaidh siad liúntas saor ó cháin sealadach duit don chéad mhí fostaíochta agus méadófar asbhaintí cánach de réir a chéile ón dara mí ar aghaidh. Is é an toradh a bhíonn ag an mbunús éigeandála ná: tar éis 4 seachtaine, ní thugtar aon liúntas shaor ó cháin agus íoctar cáin ag an ráta is airde ó sheachtain 9, beag beann ar an leibhéal pá. Déanann sé ciall mar sin an bunús éigeandála sin a sheachaint trí na céimeanna simplí a tugadh cuntas orthu ní ba luaithe a leanúint nuair a thosaíonn tú ag obair. Tá tuilleadh eolais faoi cáin éigeandála ar an suíomh na gCoimisinéirí Ioncaim.

Bandaí cháin ioncaim

Cinnfidh bandaí cháin ioncaim an ráta cánach a íocfaidh tú ar d’ioncam nó do thuarastal. Léigh tuilleadh faoi conas a ríomhtar do cháin anseo.

Tá eolas breise níos mionsonraithe maidir le creidmheasanna cánach agus faoisimh ar fáil ó d’oifig cánach.

Ag tosú sa dara post

Má roghnaíonn tú glacadh leis an dara post, beidh treoracha ag do chéad fhostóir cheana féin ón oifig cánach na creidmheasanna cánach ar fad a bhfuil tú i dteideal a fháil in aghaidh do phá a thabhairt duit. Mura n-éilíonn tú ar d’oifig cánach teastais nua a eisiúint, ceann do gach fostóir, agus na creidmheasanna cánach agus an ráta caighdeánach scoithphointe a roinnt idir an 2 phost, feidhmeoidh d'fhostóir nua (.i. i do dhara post) do phá ar bhonn éigeandála cánach.

Ciallóidh sé sin go bhfaighfeá ní ba mhó creidmheasanna cánach ná mar a bheifeá i dteideal a fháil, agus nach mbeifeá ag íoc do dhóthain cánach dá réir, agus caithfear an cháin sin a íoc ag deireadh na bliana cánach. Téigh i dteagmháil le seirbhís fiosrúcháin ÍMAT lóghlao na gCoimisinéirí Ioncaim (féach an nasc thíos) le haghaidh sonraí teagmhála de d’oifig cánach.

Conas iarratas a dhéanamh

Chun sonraí do phost nua le Revenue a chlárú, ní mór duit clárú le haghaidh moChúrsaí. Is é an pointe rochtana singil le haghaidh seirbhísí ar líne shlán Revenue. Nuair fhaigheann tú do pasfhocal moChúrsaí, cláraigh sonraí do phost nua le seirbhís Poist agus Pinsean Revenue ar líne.

Is féidir téigh isteach an tseirbhís Poist agus Pinsin tríd moChúrsaí Revenue. Mura bhfuil tú in ann úsáid a bhaint as an seirbhísí ar líne, ba chóir duit teagmháil a dhéanamh le d’oifig cánach chun cabhair a fháil.

Tá tuilleadh eolais faoi mar is féidir cur isteach ar Uimhir Phearsanta Seirbhíse Poiblí (Uimh. PSP) le fáil anseo.

Féadfaidh tú breathnú ar roinnt Ceisteanna a Chuirtear go Minic faoi cháin agus faoi thosú ag obair.

Page edited: 18 August 2017