Ag tabhairt fógra le hathrú jabanna

Réamhrá

Má tá tú ag athrú do phost , caithfidh tú de réir an dlí fógra a thabhairt do d’fhostóir reatha go bhfuil sé i gceist agat éirí as. Braithfidh fad an fhógra a chaithfidh tú a thabhairt ar do chonradh fostaíochta agus ar an íostréimhse fógra a chaithfidh tú a thabhairt de réir an dlí. Is í an phríomhreachtaíocht atá i bhfeidhm sa réimse seo den dlí a bhaineann le fostaíocht in Éirinn ná tAcht um Fhógra Íosta agus Téarmaí Fostaíochta 1973 - 2005. Leigh tuilleadh inár ndoiciméad faoi bhunthréimhse do fhógra scoir.

Rialacha

Conradh fostaíochta

D’fhéadfadh conradh fostaíochta a bheith aontaithe le focal béil nó a bheith leagtha amach i scríbhinn. De réir an dlí is iad riachtanais maidir le fógra ar chuid de na nithe a chaithfidh a bheith i bhfoirm scríofa. Ba cheart duit, mar sin, na forálacha a bhaineann leis an bhfógra a chaithfidh tú a thabhairt a sheiceáil i do chonradh fostaíochta agus iad sin a leanúint. Meabhraigh gur féidir i gcónaí socrú eile seachas an ceann atá sa chonradh le d’fhostóir a dhéanamh.

Fógra íosta reachtúil

Muna bhfuil foráil i do chonradh fostaíochta a phléann fógra, tiocfaidh an fógra íosta reachtúil de sheachtain amháin i bhfeidhm agus is é seo an fógra ba cheart duit a thabhairt do d’fhostóir. Tá an fógra íosta reachtúil de sheachtain amháin leagtha síos in Alt 6 den Acht um Fhógra Íosta agus Téarmaí Fostaíochta 1973.

Cúinsí nuair nach bhfuil fógra ag teastáil

Tá fostóir i dteideal fógra seachtaine, ar a laghad, a fháil ó fhostaí má d’oibrigh an fostaí don fhostóir ar feadh 13 seachtaine nó ní b’fhaide. Má bhí fostaí ag oibriú d’fhostóir ar feadh ní ba lú ná 13 seachtaine agus mura bhfuil aon dualgas conarthach air/uirthi chun fógra a thabhairt, níl dualgas ar an bhfostaí fógra a thabhairt.

Má bhí fostaí ag obair d’fhostóir le haghaidh tréimhse níos lú ná 13 seachtaine nó sa chás go raibh an fostaí ciontach i dtaobh drochiompair thromchúisigh, ní chaithfidh an fostóir an fógra íosta de sheachtain amháin a thabhairt don bhfostaí.

Do cheart chun fógra a fháil a tharscaoileadh

Tá sé leagtha síos i reachtaíocht fhostaíochta gur féidir le fostaí a c(h)eart chun fógra a fháil a tharscaoileadh, má aontaíonn an fostóir agus an fostaí araon. Chomh maith leis sin, má aontaíonn an fostóir agus an fostaí, is féidir leis an bhfostóir an fostaí a íoc in áit fógra a thabhairt. Má ghlacann tú le híocaíocht in áit fógra, is é an dáta ar a mbeadh an fógra istigh (dá dtabharfaí é) an dáta ar a gcríochnaíonn d’fhostaíocht. Tá na cearta seo leagtha síos in Alt 7 den Acht um Fhógra Íosta agus Téarmaí Fostaíochta 1973.

Ní chlúdaíonn an reachtaíocht úsáid a bhaint as saoire bhliantúil nár tógadh in ionad fógra scoir a thabhairt. Is ceist í seo ar chóir a shocrú idir an fostóir agus an fostaí. Ag an am céanna, bíonn fostaí a fhágann a phost i dteideal íocaíocht a fháil ar son aon saoire bhliantúil nár tógadh.

D’intinn a athrú

Ní féidir leat d’fhógra go bhfuil tú ag cur deireadh le d’fhostaíocht a tharraingt siar ach amháin má tá tú in ann é sin a shocrú le d’fhostóir.

Tá an fógra íosta reachtúil a chaithfidh fostaí a thabhairt le fáil sna hAchtanna um Fhógra Íosta agus Téarmaí Fostaíochta 1973–2005.

Teastais a fháil ó fhostóir agus tú ag fágáil poist

Má tá tú ag bogadh go dtí fostóir nua, b’fhéidir gur mian leat iarraidh ar d’fhostóir reatha nó d’iar-fhostóir teistiméireacht a thabhairt duit. D’fhéadfadh an teistiméireacht seo a bheith scríofa nó ó bhéal. D’fhéadfadh teistiméireacht scríofa bheith go hiomlán fíriciúil, agus d’fheadfaidís cur síos a dhéanamh, mar shampla, ar cé chomh fada a d’oibrigh tú don fhostóir ar leith, an leibhéal de chinnteoireacht as a raibh tú freagrach nó do ráta neamhláithreachta. D’fhéadfaí a áireamh leis an teistiméireacht, chomh maith, measúnú a dhéanann an fostóir ar conas a thug tú faoi do chuid oibre agus d’oiriúnacht do phost ar leith.

Teidlíocht chun teistiméireacht a fháil

Níl teidlíocht reachtúil agat chun teistiméireacht scríofa nó ó bhéal a fháil ó d’fhostóir reatha nó d’iar-fhostóir. D’fhéadfadh go luafaí go sainráite i do chonradh fostaíochta go soláthróidh an fostóir teistiméireacht ar fhágáil duit ach is dealraitheach gurb annamh a dhéantar seo. Tá sé mar nós agus cleachtas roinnt fostóirí agus roinnt earnálacha chun teistiméireachtaí a sholáthar agus féadtar caitheamh lena leithéid de nós nó cleachtas mar chuid de do théarmaí agus coinníollacha fostaíochta. Braitheann seo ar na fíricí i ngach cás aonair. Má thugann fostóir teistiméireacht d’fhostaí amháin ach mura dtugann sé/sí ceann d’fhostaí eile, d’fhéadfadh saincheist an idirdhealaithe teacht chun solais.

Freagacht an fhostóra

Tá dualgas cúraim ar an bhfostóir i do leith agus i leith an fhostaí ionchasaigh nua. Má thugann d’fhostóir teistiméireacht duit, ní mór di bheith fíor, cothrom, cruinn agus gan bheith míthreorach.

Má thugtar teistiméireacht duit a mheasann tú atá éagórach nó míchruinn, b’fhéidir go mbeidh tú in ann agairt a dhéanamh ar an bhfostóir sin mar gheall ar fhaillí. Bheadh ort a thaispeáint go raibh tú thíos le caillteanas, mar shampla, gur aistarraingíodh tairiscint poist de dheasca na teistiméireachta. Má mheasann tú go bhfuil an teistiméireacht clúmhillteach, féadfaidh tú a lorg go gceartaítear seo faoin Acht um Chlúmhilleadh, 2009.

Féadfaidh fostóir ionchasach atá míthreoraithe ag teistiméireacht mhíchruinn éileamh faillí a dhéanamh i leith an fhostóra a sholáthair an teistiméireacht.

Rochtain ar theistiméireacht

Bíonn teistiméireachtaí scríofa mar chuid de do thaifid phearsanra. D’fhéadfadh go bhfuil teistiméireachtaí ó bhéal mar chuid díobh, chomh maith, má bhreac an fostóir nóta síos faoin méid a dúradh.

Faoi na hAchtanna um Chosaint Sonraí, tá tú i dteideal rochtain a fháil ar fhaisnéis a choimeádtar fút, do thaifid phearsanra san áireamh. Féadfaidh tú rochtain a fháil ar shonraí pearsanta ina nochtar tuairim fút, murar tugadh nochtadh na tuairime in iontaoibh nó ar an tuiscint go gcaithfí leis amhail bheith faoi rún.

D’fhógair an Coimisinéir Cosanta Sonraí, sna cásanna seo, go bhfuil ardtairseach rúndachta le baint amach. Mura gcuirtear ach an focal ‘faoi rún’ ag barr an leathanaigh, ní dhéantar sonraí rúnda, go huathoibríoch, de na sonraí. Mar riail ghinearálta, ní féidir srian a chur ar aon tuairimí ar dhuine aonair a sholáthraíonn maoirseoir nó bainisteoir faoin bhforáil seo.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

Tá tuilleadh faisnéise faoi fhógra ar fáil ón:

Coimisiúin um Chaidreamh san Áit Oibre

Seirbhíse Faisnéise agus Custaiméara
Bóthar Uí Bhriain
Ceatharlach
R93 W7W2
Éire

Uaireanta Oscailte:Luan go hAoine 9.30rn go 5in
Teil: (059) 917 8990
Lóghlao: 1890 80 80 90
Facs:(059) 917 8909
Láithreán Gréasáin: https://www.workplacerelations.ie/en/

Page edited: 27 July 2015