Oibrithe imirceacha agus dífhostaíocht

Réamhrá

Níl sé éasca teacht go hÉirinn le dul ag obair agus ansin do phost a chailleadh. Mura saoránach Éireannach tú, ní mór duit fáil amach faoi do chearta agus do theidlíochtaí maidir le hiomarcaíocht, lorg oibre, leas sóisialach agus aisíoc cánach a fháil.

Más náisiúnach de chuid an LEE tú nó an Eilvéis, is féidir leat fanacht in Éirinn má tá tú dífhostaithe agus tú ag lorg oibre. Tá 28 ballstát AE, an Íoslainn, an Iorua agus Lichtinstéin ann mar chuid den Limistéar Eorpach Eacnamaíoch nó (LEE). Murar náisiúnach de chuid an LEE tú a bhfuil cead fostaíochta agat, tá socruithe speisialta ann do shealbhóirí cead fostaíochta a chailleann a bpost de bharr iomarcaíochta - féach ‘Ceadanna fostaíochta’ thíos.

Ceadanna fostaíochta

Murar náisiúnach de chuid an LEE tú a bhfuil cead fostaíochta agat, tá coinníollacha speisialta ann a bhaineann le sealbhóirí cead fostaíochta a chaill a bpost le 6 mhí anuas. Ba chóir duit fógra a thabhairt don Roinn Gnó, Fiontar agus Nuálaíochta lastigh 28 lá do dhífhostú.

Má rinneadh iomarcach tú tar éis oibriú go leanúnach ar chead oibre ar feadh 5 bliana ní bheidh gá duit cead oibre a thuilleadh chun oibriú in Éirinn.

Má tháinig tú isteach sa Stát ar chead fostaíochta, ach thit tú amach as an gcóras gan aon locht ort, nó toisc gur caitheadh leat go dona nó dúshaothraíodh tú san áit oibre , d’fhéadfá bheith i dteideal Cead Fostaíochta um Athghníomhachtúcháin.

Iomarcaíocht

Má dhífhostaíonn d’fhostóir tú ba chóir duit a sheiceáil an iomarcaíocht atá i gceist, mar shampla, má tá an gnó á dhúnadh. Murar fíor-iomarcaíocht atá ann nó má cheapann tú gur roghnaíodh tú le haghaidh na hiomarcaíochta go héagórach, d’fhéadfadh tú a bheith incháilithe chun éileamh a dhéanamh ar dhífhostú éagórach. Ní mór dod’ fhostóir a chruthú go raibh fíorchás iomarcaíochta ann agus go ndearnadh nósanna imeachta cothroma a leanúint.

Más fíorchás iomarcaíochta atá i gceist, d’fhéadfá a bheith i dteideal íocaíocht iomarcaíochta má tá tú ag obair dod’ fhostóir ar feadh 2 bhliain nó níos mó. D’fhéadfadh teidlíochtaí eile a bheith agat cosúil le pá fógra agus pá saoire.

Íocaíochtaí leasa shóisialaigh

Sochar Cuardaitheora Poist: D’fhéadfá a bheith i dteideal Sochar Cuardaitheora Poist (SCP), nuair a chailleann tú do phost nó nuair a fhaigheann tú iomarcaíocht. Caithfidh tú a bheith dífhostaithe agus ag lorg oibre agus ní mór duit méid áirithe ranníocaíochtaí árachais shóisialta (ÁSPC) a bheith agat freisin chun SCP a fháil. Is féidir le hoibrithe LEE a ranníocaíochtaí árachais sóisialach atá íoctha i dtír AE eile a chomhcheangal chun cuidiú leo le bheith incháilithe do SCP. Is féidir le hoibrithe imirceach nach ón AE/LEE atá cáilithe le haghaidh SCP é a fháil chomh fada is go bhfuil cónaí dlíthiúil ort in Éirinn.

Liúntas Cuardaitheora Poist: Mura mbíonn tú i dteideal Sochar Cuardaitheora Poist a fháil, is féidir leat iarratas a dhéanamh ar Liúntas Cuardaitheora Poist (SCP. Is íocaíocht de réir tástála acmhainne í Liúntas Cuardaitheora Poist. Caithfidh tú a bheith dífhostaithe, ag lorg oibre scrúdú acmhainne a shásamh chun LCP a fháil. Caithfidh tú gnáthchónaí a bheith ort sa tír freisin chun an Liúntas Cuardaitheora Poist a fháil.

Má tá oibrithe imirceach LEE, nach gcáilíonn i gcomhar Sochair Cuardaitheora Poist, dáiríre ag lorg oibre, is féidir leo an riachtanas gnáthchónaí i gcomhar Liúntais Leasa Forlíontach (LLF) a shásamh. Má tá siad ag obair in Éirinn níos lú ná 12 mhí, beidh siad i dteideal LLF a fháil ar feadh 6 mhí. Má tá siad ag obair in Éirinn níos mó ná 12 mhí, beidh siad i dteideal LLF a fháil chomh fada is go bhfuil siad ag lorg oibre go gníomhach.

Forlíonadh Cíos: Má tá tú ag fáil SCP, LCP nó LLF agus go bhfuil tú ag íoc cíos le tiarna talún príobháideach, d'fhéadfá a bheith i dteideal Forlíonadh Cíosa a fháil. Caithfear tástáil acmhainne a shásamh agus gnáthchónaí a bheith ort, áfach, chun Forlíonadh Cíosa a fháil.

Níl mic léinn neamh-LEE i dteideal íocaíochtaí leasa shóisialaigh in Éirinn a fháil.

Cáin

D’fhéadfá a bheith i dteideal aisíoc cánach má d’íoc tú cáin agus tú dífhostaithe anois. Murar íoc tú aon cháin, ní bheidh aisíoc dlite duit.

Má tá ioncam eile á fháil agat atá inchánach, mar shampla Sochar Cuardaitheora Poist, ba chóir duit fanacht ar feadh 8 seachtaine ón dáta a dhífhostaítear tú sula ndéanann tú iarratas ar aisíoc.

Mura bhfuil tú ag fáil Sochair Cuardaitheora Poist agus mura bhfuil aon ioncam inchánach eile agat, ba chóir duit fanacht 4 seachtaine ón dáta a dhífhostaítear tú sula ndéanann tú iarratas ar aisíoc.

Má bhí cáin éigeandála á baint ag d'iarfhostóir ba chóir duit iarratas a dhéanamh láithreach.

Ag filleadh abhaile

Mura bhfuil aon obair agat agus nach bhfuil tú i dteideal íocaíocht leasa shóisialaigh d’fhéadfadh go mbeadh sé an-deacair ort maireachtáil in Éirinn, go háirithe mura bhfuil cead fanachta agat. Tá roinnt eagraíochtaí in Éirinn a chuireann tacaíocht ar fáil do náisiúnaigh choigríche go háirithe:

  • Comhairle Inimirceach na hÉireann - féach ‘Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas’ thíos - eagraíocht náisiúnta, neamhspleách a thacaíonn le himircigh a thagann go hÉirinn ar chúiseanna a bhaineann le hobair, staidéar, teaghlach a thabhairt le chéile, féinfhostaíocht nó ar chuairt. Cuireann Comhairle Inimirceach na hÉireann seirbhís faisnéise agus seirbhís theoranta dlí ar fáil d’inimircigh.
  • Is eagraíocht náisiúnta é an tIonad um Chearta d’Imircigh - féach ‘Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas’ thíos - a chuireann tacaíocht ar fáil do oibrithe imirceacha agus dá dteaghlaigh. Feidhmíonn an tIonad um Chearta d’Imircigh ionad buail isteach a chuireann faisnéis, comhairle agus cabhair ar fáil.

D’fhéadfadh na scéimeanna seo a leanas cabhrú leat má shocraíonn tú Éire a fhágáil chun filleadh ar do thír dhúchais.

Scéim aisdúichithe

Oibríonn an Ghníomhaireacht um Fháiltiú agus Imeascadh leis an Roinn Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialaí chun tacú le aisdúichiú náisiúnach as na Ballstáit nua de chuid an AE. Baineann an scéim seo le daoine ar theip orthu an coinníoll gnáthchónaithe a bhaineann le híocaíochtaí leasa shóisialaigh a chomhlíonadh. Is féidir le haon saoránach as iar-stát aontachais an AE agus náisiúnaigh AE eile a bhfuil ‘cás speisialta’ acu, a bhíonn dealbh le linn a dtréimhse in Éirinn iarratas ar an scéim seo a dhéanamh. Chun iarratas a dhéanamh ar an scéim seo, téigh i dteagmháil leis an t-ionadaí Roinne Coimirce Sóisialaí (a tugadh an tOifigeach Leasa Pobail air roimhe seo) i d'ionad sláinte áitiúil.

Scéim um fhilleadh dheonach chuidithe

Más iarrthóir tearmainn tú nó imirceoir neamhrialta ó thír taobh amuigh den LEE gur mian leat filleadh ar do thír dhúchais ach nach féidir leat féin é sin a dhéanamh, d’fhéadfadh sé go mbeadh an Eagraíocht Idirnáisiúnta um Imirce ábalta cabhrú leat filleadh abhaile - féach ‘Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas' thíos. Má fhilleann tú go deonach agus nach bhfuil aon imeachtaí cúirte coiriúla fós agat, is féidir leat iarratas a dhéanamh chun teacht ar ais isteach sa tír ar mhaithe le hobair, staidéar, srl.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

An Roinn Gnó, Fiontar agus Nuálaíochta

Rannóg Ceadanna Fostaíochta
Ionad Phort an Iarla
bóthar níos ísle
Baile Átha Cliath 2
D02 PW01
Éire

Uaireanta Oscailte:Líne Chabhrach: Luan go hAoine 9:30rn - 5ir
Teil:+353 1 417 5333
Lóghlao:1890 201 616
Facs:+353 1 631 3268
Láithreán Gréasáin: http://www.dbei.ie/labour/workpermits/index.htm
R-phost: employmentpermits@dbei.gov.ie

An Chomhairle Inimirce na hÉireann

2 Sráid San Aindrias
Baile Átha Cliath 2
Éire

Uaireanta Oscailte:Seirbhís Fhaisnéise agus Atreoraithe: Luan, Máirt, Déardaoin, Aoine 10rn go 1in
Teil:+353 (0)1 674 0200
Facs:+353 (0)1 645 8059
Láithreán Gréasáin: http://www.immigrantcouncil.ie/

Ionad um Chearta Imirceach Éire

13 Sráid Dorset Íochtarach
Baile Átha Cliath 1
Éire
D01 Y893

Teil:(01) 889 7570
Láithreán Gréasáin: http://www.mrci.ie
R-phost: info@mrci.ie

Eagraíocht Idirnáisiúnta um Imirce

116 Sráid Bhagóid Íochtarach
Baile Átha Cliath 2
Éire

Teil:+353 (0)1 676 0655
Lóghlao:Freephone: 1800 406 406
Facs:+353 (0)1 676 0656
Láithreán Gréasáin: https://www.iom.int/countries/ireland
R-phost: iomdublin@iom.int

Page edited: 19 February 2018