Cead Fostaíochta Ginearálta

Réamhrá

Go ginearálta, caithfidh náisiúnaigh neamh-LEE cead fostaíochta a bheith acu chun oibriú in Éirinn. Ní gá do náisiúnaigh an LEE agus na hEilvéise cead fostaíochta a bheith acu. Faoi na hAchtanna um Cheadanna Fostaíochta 2003-2014, tá 9 saghas de chead fostaíochta ann, lena n-áirítear Cead Fostaíochta Ginearálta, Cead Fostaíochta Scileanna Ríthábhachtacha agus Cead Fostaíochta Cleithiúnaí/Páirtnéara/Céile. Féadfaidh tú léamh faoi shaghsanna eile de chead inár gcáipéis forbhreathnaithe ar cheadanna fostaíochta.

Ón Deireadh Fómhair 2014 ar aghaidh, d’athraigh an tAcht um Cheadanna Fostaíochta (Leasú) an t-iar-chóras ceadanna fostaíochta. Tá anois 9 saghas éagsúla de chead fostaíochta le foirmeacha iarratais nua le haghaidh gach saghas agus athruithe ar na critéir chun ceadanna fostaíochta a eisiúint. Anuas air sin, forálann an tAcht, gur féidir le náisiúnach iasachta nach bhfuil cead fostaíochta aige/aici, a rinne gach beart réasúnta chun ceann a fháil, dul i mbun caingean shibhialta i leith an fhostóra chun cúiteamh a fháil as aon obair a rinneadh nó aon seirbhísí a soláthraíodh.

Rialacha

Eisíonn an Roinn Post, Fiontar agus Nuálaíochta Ceadanna Fostaíochta Ginearálta. Féadfaidh an fostóir nó an fostaí iarratas a dhéanamh ar chead, agus ní mór dó a bheith bunaithe ar thairiscint fostaíochta. Eisítear ceadanna don fhostaí agus áirítear leo ráiteas ar chearta agus teidlíochtaí an fhostaí. Beidh gach ceann de na cearta fostaíochta ag fostaí ag a bhfuil cead fostaíochta a bhíonn ag saoránaigh na hÉireann nó an LEE ar feadh fhad an cheada fostaíochta.

Ní mór go mbeidh luach saothair bliantúil (pá) €30,000, ar a laghad ag iarratais ghinearálta ar Cheadanna Fostaíochta Ginearálta. Áirítear le luach saothair an tuarastal don phost agus árachas sláinte.

Déantar breithniú ar iarratais ar phoist ag a bhfuil pá bliantúil €27,000* ar bhonn eisceachtúil sna cásanna a leanas:

  • Mic léinn neamh-LEE a bhain a gcéim amach le 12 mhí anuas, ó institiúid tríú leibhéal in Éirinn, agus a ndearnadh post iarchéime a thairiscint dóibh ó Liosta na nGairmeacha Ardoilte
  • Mic léinn neamh-LEE a bhain a gcéim amach le 12 mhí, ó institiúid tríú leibhéal thar lear, agus a ndearnadh post iarchéime a thairiscint dóibh mar ghairmí TFC ón Liosta Gairmeacha Ardoilte
  • Iarratais maidir le tacaíocht speisialta teanga agus tacaíocht theicniúil nó díolachán nuair atá an t-iarratasóir líofa i dteanga neamh-LEE do chuideachtaí a bhfuil tacaíocht á fáil acu ó ghníomhaireachtaí forbartha fiontair an Stáit

* Ní mór gurb ionann an pá bliantúil agus €30,000 nuair a bhíonn iarratas á dhéanamh ar athnuachan an cheada.

Féadfaidh náisiúnaigh neamh-LEE a bhfuil cead cónaithe stampa 1, 1A, 2, 2A nó 3 acu, iarratas ar Chead Fostaíochta Ginearálta ar an gcoinníoll nach bhfuil an post ar liosta gairmeacha neamh-incháilithe.

Tairiscint poist

Ní mór go bhfuil na cáilíochtaí, scileanna agus taithí a theastaíonn don phost agat. Ní mór go mbíonn tú fostaithe agus íoctha go díreach ag d’fhostóir. Ní ghlactar le hiarratais ar Chead Fostaíochta Ginearálta ó ghníomhaireachtaí earcaíochta agus ó idirghabhálaithe eile. Ní mór go mbeidh an fostóir ag trádáil in Éirinn agus a bheith cláraithe leis an Oifig um Chlárú Cuideachtaí. Ní féidir le d’fhostóir costais earcaíochta a bhaint ó do phá nó do cháipéisí pearsanta a choimeád.

Ní eiseofar Cead Fostaíochta Ginearálta do chuideachtaí dá mbeadh breis agus 50% de na fostaithe ina náisiúnaigh neamh-LEE mar gheall ar an gcead a dheonú. Féadtar an ceanglas seo a tharscaoileadh i gcás cuideachtaí nuathionscanta nó sa chás go mbeidh an t-iarratasóir ar an t-aon fhostaí.

Tástáil riachtanas an mhargaidh shaothair

Áirítear le gach iarratas nua ar Cheadanna Fostaíochta Ginearálta fianaise gur tugadh faoi thástáil riachtanas an mhargaidh shaothair.

Tarscaoiltí: Ón 1 Deireadh Fómhair 2014, féadtar an ceanglas le tástáil riachtanas an mhargaidh shaothair a tharscaoileadh sna cásanna a leanas:

  • Má tá an t-iarratas d’iar-shealbhóir ceada a rinneadh iomarcach nó
  • Má tá an t-iarratas do phost atá liostaithe i Liosta na nGairmeacha Ardoilte nó
  • Má mhol Fiontraíocht Éireann nó ÚFT Éireann an t-iarratas nó
  • Má tá an t-iarratas do chúramóir a cruthaíodh a bhfuil stair aige/aici de chúram a thabhairt don duine breoite nó
  • Má tá an t-iarratas do phost ag a bhfuil tuarastal bliantúil €60,000 nó níos mó

Ceanglaíonn an tástáil nach mór gur fógraíodh an folúntas le seirbhísí fostaíochta na Roinne Coimirce Sóisialaí (RCS)/líonra fostaíochta EURES ar feadh 2 sheachtain, i nuachtán náisiúnta ar feadh 3 lá, ar a laghad, agus cibé acu i nuachtán áitiúil nó ar láithreán gréasáin phost ar feadh 3 lá. Déantar seo ar mhaithe lena chinntiú nach féidir náisiúnach LEE nó Eilvéiseach a aimsiú chun an folúntas a líonadh. Nuair a bhíonn an folúntas á chlárú leis an RCS/EURES, ní mór don fhostóir a shonrú gurb iarratas féideartha ar Chead Fostaíochta Ginearálta atá san iarratas.

Mura bhfuil an fostóir in ann náisiúnach LEE nó Eilvéiseach a aimsiú, ní mór dóibh teagmháil a dhéanamh lena n-oifig áitiúil seirbhísí fostaíochtaionad Intreo laistigh de 4 seachtaine chun iarraidh ar chinneadh a dhéanamh faoin bhfolúntas. Mar fhreagairt d’iarratas an fhostóra, déanfaidh an oifig seirbhísí fostaíochta cinneadh ar cibé acu an bhfuil nó nach bhfuil údar le Cead Fostaíochta Ginearálta chun an folúntas a líonadh. Mura ndéanann an fostóir teagmháil leis an oifig áitiúil seirbhísí fostaíochta, leanfaidh an fógra ach ní féidir aon chead fostaíochta a eisiúint don fholúntas sin.

Gairmeacha atá incháilithe do cheadanna fostaíochta

Níl fáil ar cheadanna fostaíochta do ghairmeacha atá liostaithe faoin teideal ‘Fostaíocht Neamh-Incháilithe’ ar an liosta Catagóirí Neamh-Incháilithe Fostaíochta (seachas i gcás cúramóirí áirithe).

Féadfaidh iarratasóirí ar na Scéimeanna Cead Fostaíochta Cleithiúnaí/Páirtnéara/Céile agus Athghníomhachtaithe ceadanna fostaíochta a fháil, áfach, seachas iad siúd a bhíonn ar bun i suíomh baile (seachas i gcás roinnt cúramóirí) nó iad siúd a thagann salach ar leas an phobail.

Fad agus athnuachan

Eisítear Cead Fostaíochta Ginearálta i dtosach ar feadh 2 bhliain agus féadtar é a athnuachan ar feadh 3 bliana ina dhiaidh sin. Má d’oibrigh tú ar feadh cúig bliana as a chéile ar chead fostaíochta, b’fhéidir nach dteastóidh cead uait a thuilleadh chun oibriú in Éirinn. Nuair atá do chead stampa 1 dlite le hathnuachan, eiseoidh d'oifigeach áitiúil inimirce – féach ‘Clárúchán’ thíos – cead inimirce stampa 4 ar feadh bliain amháin duit a cheadóidh duit glacadh le haon fhostaíocht, seachas féinfhostaíocht.

Nuair a bhí tú ag oibriú agus i do chónaí go dleathach in Éirinn ar feadh 5 bliana ar chead oibre, féadfaidh tú iarratas a dhéanamh ar chónaitheacht fhadtéarmach le Seirbhís Eadóirseachta agus Inimirce na hÉireann (SEIÉ) – féach ‘Cá ndéanfaidh mé iarratas?’ thíos. Chomh maith leis sin, féadfaidh tú iarratas a dhéanamh ar dhíolúine ón gceanglas chun cead fostaíochta a bheith agat. Má éiríonn le d’iarratas, deonófar cead sínte cónaitheachta duit do 5 bliana breise agus ní theastóidh cead oibre uait chun oibriú in Éirinn.

Fostaíocht a athrú

Más é seo do chéad chead fostaíochta in Éirinn, bítear ag súil leis go bhfanfaidh tú le d’fhostóir ar feadh 12 mhí (seachas faoi chúinsí eisceachtúla). Ina dhiaidh sin, féadfaidh tú aistriú chuig fostóir nua, a fhad agus a rinneadh iarratas nua ar Chead Fostaíochta Ginearálta ar a mhacasamhail de phost nó go dtí earnáil fostaíochta eile incháilithe.

Do phost a chailleadh

Má chailleann tú do phost trí iomarcaíocht, ba cheart duit an Roinn Post, Fiontar agus Nuálaíochta a chur ar an eolas trí fhoirm fógra iomarcaíochta a úsáid laistigh de 28 lá tar éis dífhostú. Tá na forálacha a leanas ann le haghaidh oibrithe neamh-LEE:

Cead fostaíochta ar feadh 5 bliana:

Má rinneadh iomarcach thú tar éis oibriú ar feadh cúig bliana as a chéile ar chead fostaíochta, ní theastóidh cead uait a thuilleadh chun oibriú in Éirinn. Ba cheart duit iarratas a dhéanamh ar d’oifigeach áitiúil inimirce – féach ‘Clárúchán’ thíos, a eiseoidh cead inimirce stampa 4 duit ar feadh bliain amháin. Féadtar an cead seo a athnuachan gach bliain agus ceadóidh sé duit glacadh le haon fhostaíocht nó bheith féinfhostaithe.

Cead fostaíochta ar feadh níos lú ná 5 bliana:

Tabharfaidh an Roinn Post, Fiontar agus Nuálaíochta 6 mhí duit chun post eile a aimsiú. Nuair a aimsíonn tú post eile, beidh ort iarratas a dhéanamh ar Chead Fostaíochta Ginearálta ach ní theastaíonn tástáil riachtanas an mhargaidh shaothair. Má rinneadh iomarcach thú ó phost ar an liosta de chatagóirí neamh-incháilithe, féadfaidh tú iarratas a dhéanamh ar Chead nua Fostaíochta Ginearálta le haghaidh poist ar an liosta neamh-incháilithe sin.

Ba cheart duit teagmháil a dhéanamh le d’oifigeach áitiúil inimirce le do stádas inimirce a dheimhniú – féach ‘Clárúchán’ thíos. Mura n-éagfaidh do chead inimirce go ceann 6 mhí, ar a laghad, féadfaidh tú cónaí in Éirinn faoi do chead stampa 1 a fuair tú, ar feadh 6 mhí bhreise. Má éagfaidh do chead inimirce laistigh de 6 mhí, féadfaidh tú a iarraidh go sínfear do chead inimirce go dtí 6 mhí, a chiallaíonn go mbeidh ort íoc as cárta nua BNIGS – féach ‘Rátaí’ thíos. Murar aimsigh tú post nua tar éis 6 mhí, beifear ag súil leis go bhfágfaidh tú Éire. Má thugtar tairiscint fostaíochta duit in Éirinn, ansin, féadfaidh tú iarratas a dhéanamh ar Chead nua Fostaíochta Ginearálta.

Obair ghearr-ama: Má cuireadh ar obair ghearr-ama thú fad atá tú ag oibriú ar chead oibre nó Cead Fostaíochta Ginearálta, ní mór duit fógra a thabhairt don Roinn Post, Fiontar agus Nuálaíochta. Mura ndéanann tú seo, d’fhéadfaí tionchar a imirt ar aon iarratas chun do chead a athnuachan amach anseo.

Víosaí

Más náisiúnach thú óna dteastaíonn víosa, ba cheart duit víosa a fháil sula dtaistealaíonn tú go hÉirinn. Ní mór duit iarratas a dhéanamh ar víosa iontrála ar líne.

Clárúchán agus cead chun fanacht

Ní mór do náisiúnaigh neamh-LEE (seachas an Eilvéis) clárú leis an oifigeach áitiúil inimirce sa cheantar ina bhfuil sé beartaithe acu cónaí nuair a thagann siad chun an Stáit. I mBaile Átha Cliath, féadfaidh tú clárú ag Oifig Chlárúcháin Cé an Bhúrcaigh. Ó 15 Meán Fómhair 2016, caithfidh tú coinne a scríobh isteach ar líne chun cuairt a thabhairt air. Lasmuigh de Bhaile Átha Cliath, féadfaidh tú clárú ag oifig chlárúcháin régiúnachCeanncheathrú áitiúil Cheantar an Gharda Síochána.

Cleithiúnaithe

D’fhéadfá bheith in ann do theaghlach a thabhairt leat chun cónaí anseo má bhí tú ag oibriú go dleathach anseo ar feadh bliana ar Chead Fostaíochta Ginearálta. Anuas air sin, tá ort bheith in ann a thaispeáint go mbeidh tú in ann tacú leo. I gcleachtas, is gá duit níos mó ná na teorainneacha ar an bhForlíonadh Ioncam Teaghlaigh a bheith á thuilleamh agat.

Má tá Cead Fostaíochta Ginearálta agat, níl do chéile, páirtnéir nó cleithiúnaithe i dteideal iarratas a dhéanamh ar Chead Fostaíochta Cleithiúnaí/Páirtnéara/Céile. Féadfaidh siad iarratas a dhéanamh ar Chead Fostaíochta Ginearálta as a stuaim féin. B’fhéidir go dteastódh víosaí uathu chun teacht go hÉirinn (féach ‘Víosaí’ thuas) agus tá treoirlínte SEIÉ ann faoi athaontú teaghlaigh le haghaidh oibrithe.

Ní theastaíonn cead fostaíochta

Más náisiúnach neamh-LEE thú, ní theastaíonn cead fostaíochta uait, sna cásanna a leanas:

  • Tá cead agat fanacht mar chéile, páirtnéir sibhialta nó cleithiúnaí náisiúnaigh Éireannaigh nó náisiúnaigh den LEE
  • Is náisiúnach na hEilvéise thú
  • Deonaíodh stádas dídeanaí duit – cibé acu tríd an ngnáthphróiseas nó mar dhídeanaí cláir
  • Deonaíodh cead sealadach duit chun fanacht ar fhorais dhaonnúla, tar éis a bheith sa phróiseas tearmainn
  • Deonaíodh cead duit chun fanacht mar thuismitheoir saoránaigh Éireannaigh
  • Tá cead sonrach inimirce agat chun cónaí agus oibriú in Éirinn
  • Tá cead gnó agat chun gnó a chur ar bun in Éirinn
  • Mac léinn cláraithe thú – féach thíos

Diúltú ceadanna fostaíochta

Diúltófar cead fostaíochta a thabhairt duit sna cásanna a leanas:

  • D’iontráil tú an Stát ar an mbonn nach mbeidh tú ag glacadh le fostaíocht, mar shampla, mar chuairteoir
  • Tá tú sa Stát go mídhleathach nó ní chomhlíonann tú na coinníollacha a thuilleadh faoinar tugadh cead isteach duit
  • D’iarr an Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais ort an Stát a fhágáil
  • Tá tú á dhíbirt faoi láthair
  • Tá fostaíocht á lorg agat le fostóir neamh-Limistéar Eorpach Eacnamaíoch/Éilvéiseach atá ag oibriú sa Stát gan cead gnó ón Aire Dlí agus Cirt agus Comhionannas

Rátaí

Ní mór don iarratasóir an táille a íoc. Féadfaidh an fostaí nó an fostóir iarratas a dhéanamh. Faoi roinnt cúinsí, mar shampla, sa chás gur carthanas cláraithe é an fostóir a bhfuil iarratas á dhéanamh aige/aici, féadtar an táille a tharscaoileadh. Déantar íocaíochtaí ó gnóthaí trí ríomhaistriú airgid (EFT).

Táillí ar iarratais nua ar Cheadanna Fostaíochta Ginearálta
Fad an cheada Méid
A fhad le 6 mhí €500
A fhad le 2 bhliain €1,000
Táillí ar athnuachan ar Cheadanna Fostaíochta Ginearálta
Fad na hathnuachana Méid
A fhad le 6 mhí €750
A fhad le 3 bliana €1,500

Má dhiúltaítear nó má aistarraingítear iarratas, aisíocfar 90% den táille leis an iarratasóir.

Is í an táille atá ar Dheimhniú Clárúcháin BNIGS ná €300.

Conas iarratas a dhéanamh

Féadfaidh an fostóir ionchasach no an fostaí iarratais nua a dhéanamh ar Cheadanna Fostaíochta Ginearálta leis an Rannóg Ceadanna Fostaíochta den Roinn Post, Fiontar agus Nuálaíochta. Ó 5 Meán Fómhair 2016, féadtar iarratais a dhéanamh ar líne leis an cháipéisíocht tacaíochta a theastaíonn agus leas á bhaint as an gCóras Ceadanna Fostaíochta Ar Líne (CCFA).

Próiseáil agus athbhreithnithe: Féadfaidh tú stádas d’iarratas tríd an tsaoráid fhiosrúcháin faoi stádas ar líne a sheiceáil. Tá na hamanna próiseála iarratais ar shuíomh gréasáin na Roinne. Déanfaidh próiseáil oifigiúil d’iarratais é a dheonú nó a dhiúltú ar údair shonracha. Má dhiúltaítear d’iarratas, féadfaidh tú achomharc a dhéanamh laistigh de 28 lá, trí leas a bhaint as an bhfoirm chun cinneadh a sheoladh isteach a bhfuil athbhreithniú le déanamh air.

Athnuachan ar Cheadanna Fostaíochta Ginearálta: Féadfaidh an fostóir nó an fostaí iarratas a dhéanamh ar athnuachan agus leas á bhaint as an gCóras Ceadanna Fostaíochta Ar Líne (CCFA).

Má dhéanann fostóir iarratas ar Chead Fostaíochta Ginearálta d’iar-fhostaí a d’fhág an Stát, measfar gurb iarratas nua seo.

Tá breis faisnéise ar fáil faoi Cheadanna Fostaíochta Ginearálta ar láithreán gréasáin na Roinne.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

An Roinn Gnó, Fiontar agus Nuálaíochta

Rannóg Ceadanna Fostaíochta
Teach Daibhéid
65a Bóthar Adelaide
Baile Átha Cliath 2
Éire

Uaireanta Oscailte:Líne Chabhrach: Luan go hAoine 9:30rn - 5ir
Teil:+353 1 417 5333
Lóghlao:1890 201 616
Facs:+353 1 631 3268
Láithreán Gréasáin: http://www.dbei.ie/labour/workpermits/index.htm
R-phost: employmentpermits@dbei.gov.ie

Inimirce: Rannán Cónaitheachta Fhadtéarmach

An Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais
Seirbhís Eadóirseachta agus Inimirce na hÉireann
Bosca PO 12079
Baile Átha Cliath 2
Éire

Láithreán Gréasáin: http://www.inis.gov.ie


Page edited: 8 November 2016