Bulaíocht sa láthair oibre

Réamhrá

Bulaíocht is ea iompraíocht mhíchuí arís agus arís eile a bhaineann an bonn den cheart dínite agat san ionad oibre. Bíonn sé déanta ag duine nó daoine agus dírithe ar dhuine nó grúpa, ionas go n-aireoidh siad níos íochtaraí ná daoine eile. Is féidir le bulaíocht bhéil, bulaíocht chorpartha nó cibearbhulaíocht a dhéantar ar an idirlíon nó fón póca, tríd láithreán líonraithe shóisialta, ríomhphoist agus téacs. Is féidir go dtarlódh sé i bhfoirmeacha éagsúla cosúil le:

  • Eisiamh sóisialta agus aonrú
  • Díobháil a dhéanamh do chlú duine trí bhiadán nó luaidreán
  • Imeaglú
  • Caint ghraosta nó ionsaitheach
  • Iarratais arís agus arís eile le tascanna nó spriocanna dodhéanta

In 2005, thuairiscigh an Sainghrúpa Comhairleach ar Bhulaíocht san Ionad Oibre (pdf) go bhfuil bulaíocht ag éirí níos coitianta mar fhadhb san ionad oibre. Rinneadh suirbhé ar bhulaíocht mar a bhí molta ag an nGrúpa agus bhi Bulaíocht san Ionad Oibre, Tuairiscí an tSuirbhé 2007 (pdf) foilsithe. I dtíortha Eorpacha áirithe, úsáidtear an focal 'plódú' in ionad bulaíocht chun cur síos ar an chineál seo iompair naimhdeach san ionad oibre

Rialacha

Comhionannas fostaíochta

Cuireann na hAchtanna um Chomhionannas Fostaíochta 1998-2015 dualgas ar gach fostóir le ciapadh san ionad oibre a chosc. Is cineál idirdhealaithe maidir leis na coinníollacha fostaíochta é ciapadh, a chuimsíonn ciapadh gnéasach, agus atá bunaithe ar na 9 bhforas a leanas – inscne, stádas sibhialta, stádas teaghlaigh, claonadh gnéasach, reiligiún, aois, míchumas, cine nó ballraíocht de phobal an lucht siúil. Tagann bulaíocht atá ceangailte leis na forais idirdhealaitheacha thuas faoi na hAchtanna um Chomhionannas Fostaíochta.

Díríonn an Cód Cleachtais um Chiapadh Gnéasach agus Ciapadh san Ionad Oibre ar threoir phraiticiúil a thabhairt d'fhostóirí agus d'fhostaithe, maidir le conas ciapadh gnéasach agus ciapadh san ionad oibre a chosc, agus conas nósanna imeachta a chur i bhfeidhm chun déileáil leo.

Má tá bulaíocht á fulaingt agat san ionad oibre agus nach bhfuil sí clúdaithe ag na hAchtanna um Chomhionannas Fostaíochta, d'fhéadfá cearta dlíthiúla a bheith fós agat – féach ‘Conas iarratas a dhéanamh’thíos.

Sláinte agus sábháilteacht san ionad oibre

Is féidir le bulaíocht san ionad oibre tionchar a bheith aici ar shábháilteacht agus shláinte na bhfostaithe. Tá dualgas ar fhostóirí faoin Acht um Shábháilteacht, Sláinte agus Leas ag an Obair (pdf) sláinte agus sábháilteacht na bhfostaithe san ionad oibre a chinntiú. Faoi alt 8 den Acht, tá dualgas ar d'fhostóir “iompraíocht mhíchuí ar bith a chuirfeadh sábháilteacht, sláinte agus leas na bhfostaithe i mbaol a chosc”. Tá dualgas ort mar fhostaí gan gabháil le hiompraíocht mhíchuí a chuirfeadh an tsláinte, sábháilteacht agus leasa de thú féin nó de comhfhostaithe i mbaol.

Oibríonn an tÚdarás Sláinte agus Sábháilteacht chun a chinntiú nach nglactar le bulaíocht san ionad oibre agus go bhfuil nósanna imeachta ag fostóirí chun déileáil le bulaíocht san ionad oibre. Soláthraíonn siad faisnéis agus comhairle ar bhulaíocht agus tá siad freagrach as an gCód Cleachtais um Fhostóirí agus Fostaithe ar Chosc agus Réiteach na Bulaíochta san Ionad Oibre (pdf). Leagann an Cód seo amach nótaí treoracha d'fhostaithe, d'fhostóirí agus do cheardchumainn chun déileáil le bulaíocht san ionad oibre.

Caithfidh d'fhostóir céimeanna réasúnta a thógáil chun bulaíocht san ionad oibre a chosc. Ba chóir go mbeadh beartas frithbhulaíochta agus nósanna imeachta bunaithe, chun déileáil le gearáin maidir le bulaíocht san ionad oibre. Ba chóir do d'fhostóir déileáil le gearáin mar seo láithreach. D'fhoilsigh an Coimisiún um Chaidreamh san Áit Oibre an Cód Cleachtais um Nósanna Imeachtaí chun dirigh ar Bhulaíochta san Ionad Oibre.

Conas iarratas a dhéanamh

Caithfidh tú fáil amach cad atá le déanamh agat má airíonn tú go bhfuil bulaíocht á fulaingt agat. Is féidir leis an Ionad Acmhainní agus Taighde um Fhrithbhulaíocht treoir faoi do roghanna a sholáthar. Ba chóir duit tosú trína shoiléiriú don duine lena mbaineann nach bhfuil a c(h)uid iompraíochta inghlactha. Murar leor an cur chuige neamhfhoirmiúil seo leis an gceist a réiteach agus i gcásanna nuair a leanann bulaíocht, b'fhéidir go mbeadh ort smaoineamh faoi ghearán foirmiúil a dhéanamh. Ba chóir duit an bhulaíocht a chur in iúl do bhainisteoir. Ba chóir do bheartas d'fhostóra ar bhulaíocht a sholéiriú cad atá le tarlú nuair a dhéantar gearán foirmiúil, conas gearán a fhiosrú agus cé a dhéanfaidh an fiosrúchán, saincheisteanna rúndachta agus cearta na bpáirtithe ar fad a thógáil san áireamh.

Gearáin

Má cheapann tú nár dhéileáil d'fhostóir leis an ngearán bulaíochta i gceart, is féidir gearáin a dhéanamh faoi reachtaíocht chomhionannas fostaíochta nó sláinte agus sábháilteachta chuig an Choimisiún um Chaidreamh san Áit Oibre. Caithfidh tú an fhoirm ghearáin ar líne a úsáid á fáil ar workplacerelations.ie agus caithfear gearáin a thabhairt laistigh de 6 mhí. D'fhéadfaí an teorainn ama a shíneadh go 12 mhí i gcásanna inar chuir cúinsí réasúnacha cosc ar thaisceadh an éilimh laistigh de 6 mhí.

Dífhostú éagórach: Mura féidir an bhulaíocht a sheasamh agus má tá ort do phost a fhágáil dá réir, d'fhéadfá a bheith i dteideal dífhostú inchiallaithe a éileamh faoi na hAchtanna um Dhífhostú Éagórach 1977-2007. Ciallaíonn sé seo cé gur fhág tú do phost go deonach, b'éigean duit a leithéid a dhéanamh i bhfírinne, toisc an bealach ar déileáladh leat. Moltar duit comhairle dlí a fháil maidir le do chearta sula bhfágann tú do phost. Má tá tú cáilithe faoin reachtaíocht um dhífhostú éagórach, is féidir leat éileamh a dhéanamh don Choimisiún um Chaidreamh san Áit Oibre.

Íospairt: Má dhéanann tú éileamh faoin reachtaíocht um chomhionannas fostaíochta, sláinte agus sábháilteachta, nó dífhostú éagórach, ní féidir leat ansin a bheith faoi réir íospairt san ionad oibre.

Éileamh um Dhíobháil Phearsanta: Má tá an bhulaíocht nó ciapadh chomh dona agus go bhfuil sé díobhálach don tsláinte (fisiciúil nó síceolaíoch), d'fhéadfá a bheith i dteideal éileamh a dhéanamh chomh maith ar chúiteamh i leith díobháil phearsanta. Ní féidir leat cúiteamh a lorg trí d'fhostóir faoin reachtaíocht um shláinte agus sábháilteacht, ach caithfidh tú éileamh a dhéanamh tríd InjuriesBoard.ie.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

Údarás Sláinte agus Sábháilteachta

An Foirgneamh Cathrach
Sráid James Joyce
Baile Átha Cliath 1
Éire

Teil:(01) 614 7000
Lóghlao:1890 28 93 89
Facs:(01) 614 7020
Láithreán Gréasáin: http://www.hsa.ie
R-phost: wcu@hsa.ie

Page edited: 15 February 2016