Saoire uchtaíoch

Eolas

Faoi bhun an Achta um Shaoire Uchtaíoch 1995, arna leasú leis an Acht um Shaoire Uchtaíoch 2005 (pdf) níl cead ag aon duine saoire uchtaíoch a thógáil seachas an mháthair uchtála, ach amháin nuair a bhíonn leanbh á uchtú ag fear singil.

Má thosaíonn an saoire uchtaíoch ar an 1 Márta 2007, nó i ndiaidh an dáta seo, is féidir leat saoire uchtaíoch de 24 seachtain a thógáil. Ina theannta sin, is féidir leat saoire uchtaíoch neamhíoctha de 16 seachtain bhreise a thógáil nuair a thagann deireadh leis an gcéad shaoire uchtaíoch – féach thíos.

Íocaíochtaí le linn saoire uchtaíoch

Tá tú i dteideal saoire oibre gan pá a thógáil. Gheobhaidh tú pá le linn do shaoire uchtaíoch áfach, má léirítear a leithéid i do chonradh fostaíochta. Má d’íoc tú go leor ranníocaíochtaí ÁSPC, d’fhéadfaí Sochar Uchtaíoch a fháil ón Roinn Coimirce Sóisialaí nuair a bhíonn tú ar shaoire uchtaíoch.

Saoire uchtaíoch bhreise neamhíoctha

Ón 1 Márta 2007 ar aghaidh, beidh cead agat freisin saoire uchtaíoch neamhíoctha de 16 seachtain bhreise a thógáil, ach ní thagann an tréimhse seo faoi Shochar Uchtaíoch, agus ní bhíonn ar d’fhostóir do thuarastal a íocadh le linn na tréimhse seo, ach amháin nuair a shocraítear a mhalairt. Má tá tú tinn le linn do shaoire bhreise mháithreachais neamhíoctha is féidir leat iarraigh ar d’fhostóir chun críoch a chur ar do shaoire bhreise mháithreachais. Má aontaíonn d’fhostóir, ní bheidh tú i dteideal an fuílleach na saoire máithreachais. Beidh tú ar shaoire breoiteachta agus b'fheidir i dteideal Sochar Breoiteachta a fháil.

Roimh uchtú

Is féidir leat uchtála saoire fhostaíochta íoctha a thógáil chun páirt a ghlacadh i gcúrsaí ullmhúcháin agus i gcruinnithe réamhuchtála le hoibrithe sóisialta nó le hoifigigh ó Fheidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS), mar chuid den phróiseas réamhuachtála.

Laethanta saoire poiblí agus saoire bhliantúil

Is féidir leat laethanta breise a thógáil do na laethanta saoire poiblí le linn do shaoire uchtaíoch (lena n-airítear saoire uchtaíoch bhreise). Tá cearta an fhostaí maidir le laethanta saoire poiblí leagtha amach in Alt 21 den Acht um Eagraí Ama Oibre 1997.

Féachtar ar an méid ama a chaithtear ar shaoire uchtaíoch (lena n-airítear saoire uchtaíoch bhreise) mar thréimhse ama a caitheadh ag obair, agus is féidir í seo a úsáid chun teidlíochtaí saoire bhliantúil agus laethanta saoire poiblí a bhaint amach.

Cearta fostaíochta

De réir na hAchtanna um Shaoire Uchtaíoch 1995 agus 2005 nuair a bhíonn daoine ar shaoire uchtaíoch bhreise, déantar a gcearta fostaíochta (ach amháin luach saothair agus sochair aoisliúntais) a chosaint, mar shampla, saoire bhliantúil agus sinsearacht.

Saoire uchtaíoch a chur ar atráth

Ón 30 Eanáir 2006 ar aghaidh, féadtar an saoire uchtaíoch nó an saoire uchtaíoch bhreise a chur ar atráth má bhíonn ar an leanbh uchtaithe tréimhse ama a chaitheamh san ospidéal agus nuair a aontaíonn an fostóir.

Ag filleadh ar an obair i ndiaidh saoire uchtaíoch a thógáil

Tá na cearta céanna ag daoine ar shaoire uchtaíoch is atá ag daoine ar shaoire máithreachais filleadh ar an obair, agus bíonn orthu fógra 4 sheachtain a thabhairt dá bhfostóirí nuair a bhíonn sé ar intinn acu filleadh ar an obair. Is féidir leat filleadh ar an bpost céanna a bhí agat cheana, ach amháin nuair a bhíonn sé ró-dheacair don fhostóir. Sa chás seo, bíonn ar an bhfostóir post oiriúnach, iomchuí eile a thabhairt duit. Caithfear na téarmaí agus coinníollacha céanna a chur i bhfeidhm agus na tascanna céanna a chomhlíonadh, a bhí á dhéanamh agat roimh shaoire uchtaíoch a thógáil.

Creidmheasanna ÁSPC: Faigheann tú creidmheasanna go huathoibríoch má bhíonn tú ag fáil Sochar Uchtaíoch. Má bhaineann tú úsáid as saoire uchtaíoch breise neamhíoctha caithfidh tú a iarraidh ar d’fhostaitheoir an fhoirm iarratais ar chreidmheasanna saoire uchtaíoch (pdf) a líonadh i ndiaidh duit filleadh ar obair.

Tá cosaint agat ó dífhostú éagórach má thógann tú saoire uchtaíoch.

Bíonn na cearta céanna agat filleadh ar an obair, fiú amháin má bhíonn fostóir nua i gceist toisc athrú bainistíochta le linn na saoire uchtaíoch.