Seachtain oibre

Réamhrá

I gcás go leor fostaithe, sonraíonn an tAcht um Eagrú Ama Oibre 1997 nach féidir 48 uair a chloig a shárú mar uasteora don tseachtain oibre ar an meán. Ní chiallaíonn sin nach bhféadfadh níos mó ná 48 uair a chloig a bheith i seachtain oibre, is é an meán a bhfuil tábhacht leis.

Is féidir an meán a ríomh ar cheann de na modhanna seo a leanas:

  • De réir tréimhse 4 mhí, an chuid is mó d'fhostaithe
  • De réir tréimhse 6 mhí i gcás fostaithe atá ag obair sa tionscal slándála, ospidéil, príosúin, gás/leictreachas, aerphort/duganna, talmhaíocht agus fostaithe i ngnónna a mbíonn tréimhsí níos troime ná a chéile iontu i rith na bliana ar nós turasóireacht.
  • De réir tréimhse 12 mí sa chás go bhfuil aontú dá réir idir an fostóir agus na fostaithe. Ní foláir don Chúirt Oibreachais glacadh leis an gcomhaontú idir fostóir agus fostaithe.

Ní chuirtear sosanna, saoire bhliantúil, saoire tinnis ná saoire máithreachais/altranais/tuismitheoireachta san áireamh agus na 48 uair a chloig á ríomh. Leagtar amach sa reachtaíocht obair oíche, íostréimhsí sosa agus scíth chomh maith le forálacha maidir le obair Dhomhnaigh - féach thíos.

Eisceachtaí

Níl feidhm leis an Acht um Eagrú Ama Oibre 1997 am oibre agus tréimhsí sosa i gcás gach fostaithe. Níl feidhm leis an Acht um Eagrú Ama Oibre ina iomláine i gcás an Gharda Síochána, na Fórsaí Cosanta, fostaithe a rialaíonn a gcuid uaireanta oibre, ná fostaithe teaglaigh feirme nó tí. Tá na huaireanta oibre do dhaoine óg faoi bhun 18 mbliana d'aois rialaithe ag an Acht um Chosaint Daoine Óga (Fostaíocht) 1996.

Tá rialacháin ar leith ann a rialaíonn uaireanta oibre dochtúirí faoi oiliúint (SI 494 de 2004), fostaithe ag obair in imeachtaí iompair boithre (SI 36/2012) agus fostaithe ag obair ar muir.

Tá díolúine faoi láthair ag daoine fostaithe in earnálacha áirithe sna seirbhísí cosanta sibhialta (IR 52 de 1998) ó fhorálacha a bhaineann le uasteora don tseachtain oibre ar an meán agus tréimhsí sosa agus scíthe reachtúla.

Faisnéis a sholáthar maidir le huaireanta oibre

I gcás go leor fostaithe, tá na huaireanta oibre sainithe, mar shampla, ina gconradh fostaíochta nó in ERO nó REA. Mura sainítear na huaireanta oibre, faoi Alt 17 den Acht, ní mór don fhostóir an fostaí a chur ar an eolas maidir le huaireanta tosaigh agus críochnaithe ar a laghad 24 uair an chloig roimh an chéad lá nó an lá de gach seachtain a bhfuil ceangal ar an bhfostaí oibriú. Is féidir leis an bhfostóir é seo a dhéanamh trí fhógra a chrochadh in áit fheiceálach in ionad oibre an fhostaí ar lá go bhfuil an fostaí ag obair. Má iarrtar ar fhostóir uaireanta de bhreis a oibriú, ní mór an fógra 24 uaire a thabhairt ar an mbealach céanna. I gcúinsí gan choinne áfach, mar shampla fostaí eile a bheith as láthair de bharr tinnis, is féidir leis an bhfostóir iarraidh ar an bhfostaí oibriú le fógra níos lú ná 24 uaire.

Obair Dhomhnaigh

Is féidir do theidlíocht ar phá breise a shocrú idir tú féin agus d’fhostóir má bhíonn obair Dhomhnaigh á dhéanamh agat. Má tharlaíonn sé nach ndéantar aon chomhaontú faoi do phá, ní mór do d’fhostóir faoi réir an Achta um Eagrú Ama Oibre ceann amháin, nó níos mó, díobh seo a leanas a thabhairt duit de bharr obair Dhomhnaigh:

  • Liúntas réasúnta
  • Ardú pá réasúnta
  • Am saor réasúnta le pá ón obair

Braithfidh cad atá réasúnta ar na cúinsí go léir. Is rud é sin a chaithfidh tú, agus más infheidhme, do cheardchumann dul i mbun caibidlíochta le d’fhostóir faoi. Is féidir treoir éigin a fháil trí thagairt a dhéanamh, nuair is féidir, do chomhaontú a bhaineann le fostaithe inchomparáide a bhfuil fostaíocht mar í acu in áiteanna eile.

Cód Cleachtais

D’fhoilsigh an Coimisiún um Chaidreamh Oibreachais Cód Cleachtais um obair Dhomhnaigh san Earnáil Mhiondíola (pdf). Beidh Cód Cleachtais um Obair Dhomhnaigh d' oibrithe sna hearnálacha ORF ullmhaithe ag an gCoimisiún um Chaidreamh Oibreachais.

Ragobair

Is éard is ragobair ann ná obair a dhéantar lasmuigh de ghnáthuaireanta oibre. Níl aon riachtanas dlíthiúil ann go n-íocfadh fostóirí lena bhfostaithe de bharr obair a dhéanann siad le linn uaireanta ragoibre. Íocann mórán fostóirí rátaí oibre níos airde lena bhfostaithe de bharr ragobair. Ba chóir go ndeir do chonradh fostaíochta má tá sé ort ragobair a dhéanamh agus na rátaí pá má íoctar leat. Roimhe seo, bhí earnálacha áirithe clúdaithe ag Orduithe Rialaithe Fostaíochta agus Comhaontuithe Fostaíochta Cláraithe agus d’fhéadfadh go mbeadh rátaí níos airde de bharr ragobair acu.

Oibrithe nach bhfuil aon áit sheasta oibre acu

I ndiaidh cinneadh a rinne Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh in 2015, sa chás nach bhfuil aon áit sheasta oibre ag oibrithe, féadtar caitheamh leis an tréimhse ama a chaitheann siad idir a n-áit chónaithe agus a gcéad chustaiméirí agus a gcustaiméirí deiridh mar am oibre – féach ‘Breis faisnéise’ thíos.

Taifid

Faoi na Rialacháin um Eagrú Ama Oibre (Taifid) (Foirm Fhorordaithe agus Díolúintí) 2001 tá sé riachtanach go gcoinníonn d’fhostóir taifid mhionsonraithe de do chuid uaireanta oibre.

Conas iarratas a dhéanamh

Ba chóir duit aon díospóid a chur faoin Acht um Eagrú Ama Oibre 1997 laistigh de 6 mhí i ndiaidh don díospóid tarlú. Caithfidh tú an fhoirm ghearáin ar líne nua a úsáid á fáil ar workplacerelations.ie. Ba chóir duit gearán a dhéanamh Is féidir síneadh ama 6 mhí eile a thabhairt duit má bhí fáthanna réasúnta ann gan an gearán a dhéanamh le linn na chéad 6 mhí.

Tá tuilleadh eolais ar uaireanta oibre agus ar do chearta fostaíochta ar fáil ón tSeirbhís Fhaisnéise agus Custaiméara an Choimisiúin um Chaidreamh san Áit Oibre – féach ‘Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas’ thíos.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

Coimisiúin um Chaidreamh san Áit Oibre

Seirbhíse Faisnéise agus Custaiméara
Bóthar Uí Bhriain
Ceatharlach
Éire
R93 W7W2

Uaireanta Oscailte:Luan go hAoine 9.30rn go 5in
Teil: (059) 917 8990
Lóghlao: 1890 80 80 90
Láithreán Gréasáin: https://www.workplacerelations.ie/en/

Breis faisnéise

In 2015, rinne Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh rialáil i gcás C-266/14 (pdf) gurb ionann an t-am a chaitheann oibrithe nach bhfuil áit sheasta oibre acu ag taisteal idir a dteach agus a gcéad chustaiméirí agus a gcustaiméirí deiridh agus am oibre.

Luaitear in Alt 8 den Acht um Pá Íosta Náisiúnta, 2000 nach n-áirítear le ham oibre an t-am a chaitear ag taisteal go dtí an obair agus abhaile ón obair. Go dtí go leasaítear an reachtaíocht seo, ní féidir le fostaithe rialáil seo an CBAE a fheidhmiú san earnáil phríobháideach. Faoi phrionsabal na héifeachta dírí, baineann an reachtaíocht leis an earnáil phoiblí, áfach, agus ar an ábhar sin, féadfaidh oibrithe san earnáil phoiblí nach bhfuil áit sheasta oibre acu an t-am a chaitheann siad ag taisteal idir a dteach agus a gcéad chustaiméirí agus a gcustaiméirí deiridh a chur san áireamh mar am oibre.

Page edited: 23 March 2016