Oideachas riachtanas speisialta

Tuilleadh eolais

Tháinig athruithe suntasacha ar an dlí le blianta beaga anuas a bhfuil tionchar acu ar pháistí le míchumas nó ar pháistí atá faoi mhíbhuntáiste oideachais ar chúis ar bith.

Déanann oideachas speisialta cur síos ar na socruithe oideachais atá ann do pháistí le míchumas. Déanann beartaíocht chun dul i ngleic le míbhuntáiste oideachais cur síos ar cén chaoi a dtéitear i ngleic go praicticiúil leis na cearta dleathúla atá ag páistí faoi mhíbhuntáiste.

An tAcht um Oideachas do Dhaoine le Riachtanais Speisialta Oideachais 2004

Forálann an tAcht um Oideachas do Dhaoine le Riachtanais Speisialta Oideachais 2004 go gcuirtear oideachas ar dhaoine óga faoi bhun 18 le riachtanais speisialta oideachais. Leagtar béim san Acht ar oideachas leanaí ach tá tagairtí ann freisin do bhreisoideachas agus d’oideachas aosach. Áirítear tú mar dhuine le riachtanais speisialta oideachais mura bhfuil sé ar do chumas bheith páirteach go hiomlán in oideachas agus tairbhe a bhaint as mar gheall ar mhíchumas buan, bíodh sé fisiceach, céadfach, meabhairshláinteach nó foghlamtha.

• Forálann sé go gcuirtear oideachas ar dhaoine le riachtanais speisialta oideachais i dtimpeallacht chuimsitheach, chomh fada agus is féidir
• Dearbhaíonn sé go bhfuil na cearta céanna ag daoine le riachtanais speisialta oideachais páirt a ghlacadh in oideachas agus tairbhe a bhaint as agus atá ag daoine nach bhfuil na riachtanais sin acu
• Forálann sé do bhreis rannpháirtíochta ag tuismitheoirí in oideachas a leanaí agus i gcinnteoireacht
• Bunaíonn sé an Chomhairle Náisiúnta um Oideachas Speisialta (CNOS) ar bhonn reachtúil
• Tugann sé feidhmeanna reachtúla do bhoird sláinte (dá ngairtear Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte) maidir le hoideachas daoine le riachtanais speisialta oideachais
• Bunaíonn sé córas neamhspleách achomhairc - an Bord Achomhairc um Oideachas Speisialta - le go bhféadfaí achomharc a dhéanamh in aghaidh cinntí maidir le socraithe oideachais do dhaoine le riachtanais speisialta oideachais

Ordaítear san Acht réimse seirbhísí le cur ar fáil do dhaoine le riachtanais speisialta oideachais. Orthu sin tá measúnachtaí, pleananna oideachais agus seirbhísí tacaíochta eile. Féadfaidh tuismitheoirí measúnacht a iarraidh ar riachtanais speisialta a bpáistí. Féadfaidh Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS), príomhoide scoile nó an Chomhairle Náisiúnta um Oideachas Speisialta measúnachtaí a thionscnamh. Níl an córas pleananna pearsanta oideachais ann fós. Tá an FSS ag comhordú an cur i gníomh.

Tá seirbhísí sláinte á gcur ar fáil ag FSS faoi láthair do leanaí réamhscoile agus b’fhéidir go gcuirfidh siad seirbhísí teiripe urlabhra agus teanga ar fáil freisin. Is í an Chomhairle Náisiúnta um Oideachas Speisialta (NCSE) a bheidh freagrach as seirbhísí a chur ar fáil do leanaí scoile.

An Chomhairle Náisiúnta um Oideachas Speisialta

Tháinig An Chomhairle Náisiúnta um Oideachas Speisialta i bhfeidhm ar 1 Eanáir 2005. Ghlac NCSE chuici féin cuid de na feidhmeanna a bhíodh ag an Roinn Oideachais agus Eolaíochta (ar a thugtar an Roinn Oideachais agus Scileanna anois) maidir le soláthar oideachais speisialta. Cuirfear lena gníomhaíochtaí nuair a thugtar feidhm iomlán don Acht. Cuireann an NCSE acmhainní breise múinteoireachta agus eile ar fáil le tacú le riachtanais oideachais speisialta leanaí faoi mhíchumas.

Is iad seo a leanas feidhmeanna na Comhairle:

• Pleanáil le haghaidh cur i bhfeidhm Acht um Oideachas do Dhaoine a bhfuil Riachtanais Speisialta Oideachais Acu 2004
• Faisnéis a chur ar fáil do scoileanna agus do thuismitheoirí faoin gcleachtas is fearr ó thaobh oideachas a chur ar leanaí míchumasaithe
• Comhordú a dhéanamh ar oideachas speisialta i gcomhar leis na scoileanna agus le Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte
• Pleanáil a dhéanamh chun leanaí le riachtanais speisialta a imeascadh san oideachas príomhshrutha
• Monatóireacht a dhéanamh ar dhul chun cinn daltaí a bhfuil riachtanais speisialta oideachais acu agus athbhreithniú a dhéanamh ar na hacmhainní atá riachtanach sa réimse seo.
• Taighde a dhéanamh
• Athbhreithniú a dhéanamh ar an soláthar le haghaidh daoine fásta míchumasaithe chun go mbeidh siad in ann ardoideachas, oideachas aosach agus oideachas leanúnach a fháil.

An Bord Achomhairc um Oideachas Speisialta agus idirghabháil

Cuireann Acht na bliana 2004 modhanna eile ar fáil chun díospóidí a réiteach agus spreagann sé daoine gan dul chun cúirte chun sásamh a lorg. Bunaíodh an Bord Achomhairc um Oideachas Speisialta i 2006 chun díospóidí a réiteach agus chun cinntí a dhéanamh faoi achomhairc, agus tá chéad bhaill an Bhoird ceaptha cheana féin. Má dhiúltaíonn an chomhairle socruithe a dhéanamh chun leanbh a mheas, nó plean oideachais a cheapadh, féadfaidh tuismitheoirí an linbh nó príomhoide na scoile achomharc a dhéanamh chuig an mBord Achomhairc.

Tá sé de chumhacht ag an mBord Achomhairc ordú a thabhairt don chomhairle socruithe a dhéanamh chun an leanbh a mheas nó plean oideachais a cheapadh. Ní mór don chomhairle géilleadh do threoir an Bhoird sa chás sin.

Féadfaidh an Bord diúltú d’achomharc na dtuismitheoirí nó an phríomhoide. Tá foráil in Acht na bliana 2004 go mbeadh próiseas idirghabhála ann má ídítear aon cheart achomhairc atá ann faoin reachtaíocht.

An tAcht Oideachais 1998

• Go gcuirfí i bhfeidhm go praicticiúil ó thaobh an oideachais na cearta bunreachtúla atá ag páistí, ag cur san áireamh páistí a bhfuil míchumas orthu nó a bhfuil riachtanais speisialta oideachais acu.
• Go gcuirfí ar fáil, chomh fada agus is féidir go praicticiúil agus ag cuimhniú ar na hachmhainní atá ann, oideachas den chaighdeán agus den chineál atá in oiriúint do riachtanais agus do chumas mhuintir na tíre.

Tá dualgas ar an Aire Oideachais agus Scileanna, i measc rudaí eile, a chinntiú go bhfuil fáil ag gach duine atá ag cónaí sa stát, daoine le míchumais agus le riachtanais speisialta eile oideachais san áireamh, ar sheirbhísí tacaíochta agus ar oideachas atá ar an gcaighdeán agus ar an gcineál atá oiriúnach dá riachtanais agus dá (h)éirim.

Airgeadú

Cuireann an tAcht dualgais áirithe ar an Aire Oideachais agus Scileanna i leith airgeadú, ina measc airgeadú na seirbhísí tacaíochta do scoláirí le míchumais, ina measc.

Cuireann sé de dhualgas ar scoileanna freisin a gcuid achmhainní a úsáid d'fhonn a chinntiú go n-aithnítear agus go ndéantar soláthar do na riachtanais oideachais atá ag na daltaí go léir iad siúd le mí chumais ina measc.

Cuireann sé de dhualgas ar an mBord Bainistíochta úsáid a bhaint as airgead a tháinig ón Stát, chun soláthar agus socrú reasúnta a dhéanamh do scoláirí le míchumas nó le riachtanais oideachais speisialta eile. I measc na socraithe seo bheadh, nuair ba ghá, athruithe le déanamh ar fhoirgnimh agus treallamh oiriúnach a chur ar fáil.

De réir an Achta freisin, d'fhéadfadh na slait tomhais le haghaidh airgeadú scoileanna, deontaisí breise a cheadú do scoileanna ag braith ar cén leibhéal míbhuntaiste oideachais atá i gceist.

Seirbhísí tacaíochta

Sé an sainmhíniú atá ag an Acht ar sheirbhísí tacaíochta ná ( i measc gnéithe eile ):

• Measúnú Daltaí
• Seirbhísí Chomhairleacha agus Threoracha
• Fearas agus Áiseanna theicniúla, ina measc bealach isteach chuig scoileanna, athrú ar fhoirgnimh chun bealach isteach a réiteach, agus córas taistil do dhaltaí le riachtanais speisialta agus dá gcuid teaghlaigh.
• Áiseanna do dhaltaí atá ag foghlaim tré mhéan teanga chomhartha na hÉireann nó teanga chomhartha eile agus seirbhísí teangaireachta ina measc
• Seirbhísí theiripe cainte
• Áiseanna le haghaidh luathoideachas, oideachas bunscoile, iarbhunscoile agus aosach nó leanúnach do dhaltaí le riachtanais speisialta taobh amuigh de scoileanna nó de ionaid oideachais

Na hAchtanna Ionannais Stádais 2000-2004

Eisreachtaíonn an tAcht um Stádas Comhionann 2000, arna leasú ag an Acht Comhionannais 2004, an t-idirdhealú i réimsí saoil lasmuigh den obair - go háirithe i soláthar seirbhísí. Baineann na nAchtanna le seirbhísí oideachais - scoileanna príobháideacha agus áiseanna réamhscoile san áireamh.

Tá coinníollacha ar leith san Acht maidir le hoideachas agus baineann cuid acu sin le daoine le míchumas nó daoine a bhfuil riachtanais speisialta acu.

Coscann na nAchtanna idirdhealú díreach agus indíreach ar bhunúis éagsúla, ina measc gnéas, reiligiún, míchumas, cine agus ballríocht den lucht taistil.

• Cead isteach nó na tearmaí agus na coinníollacha a bhaineann leis an gcead isteach.
• Bealach isteach an scoláire chuig aon chúrsa, áis nó sochar atá curtha ar fáil.
• Aon téarma nó coinníoll eile a bhainfeadh le rannpháirtíocht an scoláire sa scoil.
• Díbirt an scoláire nó aon phionós eile

Idirdhealú ar bhunú míchumais

Leagann an nAchtanna um Stádas Comhionann síos imeachtaí áirithe nach údar idirdhealaithe iad. Baineann siad seo a leanas le idirdhealú ar bhunús míchumais:

• Is féidir le scoileanna socruithe ar leith a dhéanamh le haghaidh spóirt do pháistí ar bhunús aoise, gnéis nó míchumais má tá gá ciallmhar leo.
• Ní bheidh idirdhealú déanta ag scoil i gcoinne dalta le míchumas má chiallaíonn claoí leis an Acht go mbeadh droch thioncar aige ar dhaltaí eile nó go mbeadh sé dodhéanta seirbhísí a chur ar fáil dóibh.
• I gcásanna áirithe, is féidir le idirdhealú ar bhunús míchumais tarlú mura mbíonn gach iarracht réasúnta déanta rudaí a chur in oiriúint do dhuine le míchumas. Munar féidir le duine míchumasach úsáid a bhaint as seirbhís gan cóireáil nó áiseanna speisialta a bheith curtha ar fáil, ansin d'fhéadfaí iarradh ar an té atá ag cur na seirbhísí ar fáil na socruithe speisialta seo a dhéanamh mura bhfuil ach costas ainmneach i gceist.
• Tá coinníoll san Acht a dhéanann soiléiriú ar "chostas ainmneach", sé sin nach bhfuil an costas / ainmneacha díobhálach do, agus nach ndéanann siad maolú ar, na gnéithe éagsúla atá san Acht Oideachais 1998 maidir le páistí le míchumais. Ba cheart a thuiscint go mbaineann na rialacha seo ar fad le úsáid airgead poiblí. Ciallaíonn sé seo nach bhfuil gá do scoileanna príobháideacha socruithe speisialta a dhéanamh do pháistí le míchumais ach amháin sa chás agus nach bhfuil ach costas ainmneach i gceist.