Tuismitheoirí agus oideachas

Eolas

Sonraíonn Bunreacht na hÉireann gur ar thuismitheoirí atá an príomhdhualgas oideachas a chur ar a gcuid leanaí agus ráthaíonn sé ceart agus dualgas na dtuismitheoirí soláthar a dhéanamh d'oideachas a gcuid leanaí. Deirtear ann chomh maith gur riachtanas ón Stát é go bhfaigheann an leanbh 'oideachas íosta áirithe'. Níor sainmhíníodh an t-íosmhéid áirithe seo i reachtaíocht ná i mbeartas oifigiúil go fóill.

Faoin Acht Oideachais (Leas) 2000 ní mór do thuismitheoirí a chinntiú go bhfaigheann a gcuid leanaí oideachas íosta áirithe agus iad idir 6 bliana agus 16 mbliana d'aois. De réir an Achta níl dearbhoibleagáid dhlíthiúil ar leanaí freastal ar scoil ná ar a dtuismitheoirí iad a chur chun na scoile. Is féidir le tuismitheoirí an scoil a dteastaíonn uathu a leanaí a chur chuici a shocrú ach níl oibleagáid bhunreachtúil ar scoil áirithe glacadh le leanaí aonair. Tá tuismitheoirí i dteideal oideachas a sholáthar lasmuigh den chóras scoile más mian leo. D'fhéadfadh oideachas sa bhaile nó scoileanna príobháideacha nach leanann curaclam náisiúnta a bheith i gceist leis seo.

Tá raon eagraíochtaí agus scéimeanna ann a chuireann tacaíocht agus eolas ar fáil do thuismitheoirí maidir le hoideachas a gcuid leanaí. Ina measc sin tá:

An Gníomhaireacht um Leanaí agus an Teaghlach

Is é Gníomhaireacht um Leanaí agus an Teaghlach an ghníomhaireacht Rialtais atá freagrach as a chinntiú go bhfreastalaíonn leanaí ar scoil go rialta nó go bhfaigheann siad oideachas. Oibríonn oifigigh leasa oideachais an Bhoird (EWO) le scoileanna, múinteoirí agus le tuismitheoirí d'fhonn tinreamh scoile a spreagadh agus straitéisí a fhorbairt chun neamhláithreachas agus luathfhágáil scoile a laghdú. Feidhmíonn na EWO'anna mar thacadóirí nó mar chúltaca do thuismitheoirí, do chaomhnóirí agus do leanaí a bhfuil deacracht acu le tinreamh scoile nó le leas oideachasúil.

Cuireadh deireadh leis an mBord Náisiúnta Leasa Oideachais an 1 Eanáir 2014 agus d’aistríodh a fheidhmeanna chuig an nGníomhaireacht um Leanaí agus an Teaghlach.

Cumainn Tuismitheoirí

Tá sé de cheart dlíthiúil ag tuismitheoirí cumann tuismitheoirí a bhunú agus caithfidh ballraíocht a bheith ar oscailt do thuismitheoirí uile na scoile. Is í príomhaidhm an chumainn tuismitheoirí ná ionadaíocht a dhéanamh ar leas na dtuismitheoirí agus na leanaí atá ag freastal ar an scoil agus chun dea-chaidrimh idir tuismitheoirí agus bord bainistíochta na scoile, an príomhoide agus na múinteoirí a chothú. Is féidir leis an gcumann ionadaíochtaí a chur faoi bhráid na scoile maidir le saincheisteanna beartais agus comhairle a thabhairt don phríomhoide agus don bhord maidir le ceist ar bith a mbíonn tionchar aici ar an scoil. Is féidir leis clár gníomhaíochtaí a ghlacadh a chuirfidh rannpháirtíocht na dtuismitheoirí i mbainistíocht na scoile chun cinn.

Tá cur síos déanta ar ról tábhachtach chumainn na dtuismitheoirí i gciorcláin na Roinne Oideachais agus Scileanna maidir le tuismitheoirí mar chomhpháirtithe san oideachas: 24/91 (bunscoileanna) agus M27/91 (iarbhunscoileanna).

An Chomhairle Náisiúnta Tuismitheoirí

Reáchtálann an Chomhairle Náisiúnta Tuismitheoirí–Iarbhunoideachas líne chabhrach maidir le torthaí na hArdteistiméireachta gach mí Lúnasa i gcomhpháirt le hInstitiúid na dTreoirchomhairleoirí.

D'fhoilsigh an Chomhairle Náisiúnta Tuismitheoirí (Bunoideachas) treoirlínte ar Oibriú Éifeachtach mar Chumann Tuismitheoirí (pdf) atá ar fáil ón gComhairle nó is féidir é a íoslódáil óna láithreán gréasáin - féach 'Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas' thíos. I measc a cuid gníomhaíochtaí tugann sí faisnéis do thuismitheoirí faoi chumainn tuismitheoirí agus foghlaim leanaí. Tá líne chabhrach ann do thuismitheoirí a bhfuil cúnamh, faisnéis agus tacaíocht á lorg acu agus na grúpaí sainleasa.

Boird bhainistíochta

Tá boird bhainistíochta ag formhór scoileanna. Faoi Acht Oideachais 1998 tá dualgas ar an mbord bainistíochta i scoil a chinntiú go reáchtáiltear an scoil chun leasa na ndaltaí agus a gcuid tuismitheoirí agus go gcuirtear oideachas cuí ar fáil do gach dalta ag an scoil. Tá sé ar ceann de dhualgais an bhoird bhainistíochta teagmháil a chur chun cinn idir an scoil, na tuismitheoirí agus an pobal agus cúnamh réasúnta a thabhairt do chumann tuismitheoirí maidir lena fhoirmiú agus a ghníomhaíochtaí.

Oideachas le Chéile

Seo í an eagraíocht a dhéanann ionadaíocht thar ceann na mBunscoileanna agus na gcumann a bhaineann le hOideachas le Chéile ar fud Éireann. Tugann an Roinn Oideachais agus Scileanna aitheantas do na scoileanna agus feidhmíonn siad de réir na rialachán agus na struchtúr maoinithe céanna is a fheidhmíonn na scoileanna náisiúnta. Tá éiteas faoi leith ag scoileanna a bhaineann le hOideachas le Chéile a dhéanann cothromaíocht rochtana a ráthú maidir le leanaí pé cúlraí sóisialta, cultúrtha nó creidimh atá acu. Tá leibhéal ard tuismitheoirí rannpháirteach i bhfeidhmiú na scoile.

Scéim Theagmhála Baile, Scoile agus an Phobail

Tá an Scéim Theagmhála Baile, Scoile agus an Phobail dírithe ar leanaí i mbunscoileanna agus in iar-bhunscoileanna a bhfuil baol ann go bhfágfaidís an scoil go luath nó nach mbainfidís lán a n-acmhainneacht amach sa chóras oideachais mar gheall ar mhíbhuntáiste eacnamaíoch nó sóisialta. I ngach ceantar áitiúil is múinteoir cáilithe é/í an comhordaitheoir a cheaptar ó fhoireann na scoileanna atá páirteach sa scéim. Oibríonn na comhordaitheoirí go lánaimseartha lasmuigh den seomra ranga chun caidrimh a fhorbairt le tuismitheoirí nó le caomhnóirí na leanaí. Feidhmíonn siad mar nasc idir an baile agus an scoil, ag spreagadh tuismitheoirí a bheith níos rannpháirtí in oideachas a gcuid leanaí.

Clár an Túis Luaith

Is scéim aon bhliain coisctheach idirghabhála é Clár an Túis Luaith. Téann sé i ngleic le míbhuntáiste oideachasúil trí dhíriú ar leanaí idir 3 agus 4 bliana d'aois a bhfuil an baol ann nach mbainfidh siad lán a n-acmhainneacht amach laistigh den chóras scoile. Is í aidhm an chláir taithí a thabhairt do leanaí óga ar chlár oideachasúil a chuirfeadh lena bhforbairt fhoriomlán agus a chuirfeadh bac ar theip scoile agus a dhéanfadh éifeachtaí an mhíbhuntáiste shóisialta a chúiteamh. Is gné thábhachtach í rannpháirtíocht tuistí sa chlár agus bíonn tuismitheoirí na leanaí rannpháirteacha bainteach ar bhonn gníomhach le hoideachas a gcuid leanaí. Oibríonn foireann an Túis Luaith le comhordaitheoirí na Scéime Teagmhála Baile, Scoile agus an Phobail chun tuismitheoirí a spreagadh a bheith páirteach le bainistíocht laethúil agus le heagrú na ngníomhaíochtaí in Ionad an Túis Luaith.

An Chomhairle Náisiúnta um Oideachas Speisialta

Is comhlacht reachtúil í an Chomhairle Náisiúnta um Oideachas Speisialta (NCSE) ar a bhfuil dualgas seachadadh na seirbhísí oideachais do dhaoine a bhfuil riachtanais speisialta oideachais acu a fheabhsú. Tá sé ar cheann dá phríomhrólanna faisnéis a chur ar fáil do thuismitheoirí maidir le teidlíochtaí leanaí a bhfuil riachtanais speisialta oideachais acu i mbunscoileanna agus i meánscoileanna. Fostaíonn an NCSE Eagraithe Riachtanais Speisialta Oideachais (SENO'anna) atá freagrach as múinteoireacht bhreise a dháileadh mar aon le hacmhainní eile chun riachtanais speisialta oideachais leanaí a bhfuil míchumais acu a thacú ag an leibhéal áitiúil. Is pointe teagmhála iad SENO'anna do thuismitheoirí/chaomhnóirí agus do scoileanna.

An tSeirbhís Náisiúnta Síceolaíochta Oideachais

Cuireann an tSeirbhís Náisiúnta Síceolaíochta Oideachais (NEPS) seirbhís síceolaíochta oideachais ar fáil do bhunscoileanna agus do mheánscoileanna. Déanann síceolaithe NEPS speisialú as a bheith ag obair le múinteoirí, tuismitheoirí agus le leanaí chun riachtanais oideachais a aithint agus seirbhís sainchomhairliúcháin a chur ar fáil do mhúinteoirí agus do thuismitheoirí. De ghnáth déantar leanaí a tharchur chuig NEPS tríd an bpríomhoide agus ba chóir do thuismitheoirí ábhair imní ar bith a phlé maidir le deacrachtaí foghlama le pearsanra na scoile.

Cláir do thuismitheoirí óga

Chuir an Roinn Sláinte tuarascáil le chéile young parents in education (pdf) mar chuid dá tacaíocht don Chlár Tacaíochta do Thuismitheoirí sna Déaga. Sonraíonn an tuarascáil seo na cláir atá ar fáil chun tacú le tuismitheoirí a dteastaíonn uathu leanúint lena n-oideachas nó a n-oiliúint féin.
Is féidir leis an tacaíocht airgeadais a thairgtear tríd an gcóras leasa sóisialta ról tábhachtach a bheith aige maidir le cinneadh an tuismitheora óig filleadh nó leanúint le hoideachas nó le hoiliúint. Riarann an Roinn Coimirce Sóisialaí an Liúntas um Fhilleadh ar an Oideachas mar chuid den Chlár um Fhilleadh ar Oideachas. Tugann sé deis do dhaoine filleadh ar oideachas lánaimseartha nó páirtaimseartha agus tacaíocht ioncaim á fáil acu i gcónaí.

Tá cláir luathfhágálaithe scoile ar nós an Clár Críochnaithe Scoileanna, an Scéim Deiseanna Oiliúna agus Gairmoideachais, Ógtheagmháil agus cúrsaí iar-Ardteistiméireachta dírithe ar líon na ndaoine óga atá ag fanacht i meánscoileanna a mhéadú nó cúnamh a thabhairt do dhaoine rochtain a fháil ar oideachas "athdheise" nó ar oideachas malartach.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

Tusla - An Ghníomhaireacht um Leanaí agus an Teaghlach

Brunel Tógála
Heuston Ráithe Theas
Baile Átha Cliath 8
Éire

Teil:(01) 771 8500
Láithreán Gréasáin: http://www.tusla.ie/
R-phost: info@tusla.ie

An Chomhairle Náisiúnta Tuismitheoirí Iar-Bhunoideachais

Aonad 5
Ionad Gnó Ghlas Naíon
Bóthar Bhaile Uí Bhogáin
Baile Átha Cliath 11
Éire

Teil:(01) 830 2740
Facs:(01) 830 2752
Láithreán Gréasáin: http://www.npcpp.ie/
R-phost: npcpp@eircom.net

An Chomhairle Náisiúnta Tuismitheoirí Bunbhrainse

12 Cuirt Marlborough
Baile Átha Cliath 1
Éire

Teil:(01) 887 4034, Information/Helpline (01) 887 4477 Mon–Fri
Facs:(01) 887 4489
Láithreán Gréasáin: http://www.npc.ie/
R-phost: info@npc.ie

Seirbhís Náisiúnta Síceolaíochta Oideachais

Cúirt Frederick
24-27 Sráid Frederick Thuaidh
Baile Átha Cliath 1
Éire

Teil:(01) 889 2700
Facs:(01) 889 2755
R-phost: neps@education.gov.ie

An Chomhairle Náisiúnta um Oideachas Speisialta

1-2 Sráid an Mhuilinn
Baile Átha Troim,
An Mhí
Éire

Teil:(046) 948 6400
Facs:(046) 948 6404
Láithreán Gréasáin: http://www.ncse.ie/

Page edited: 7 January 2013