Oideachas riachtanas speisialta i mbunscoileanna

Eolas

Is féidir le leanaí a bhfuil riachtanais speisialta oideachais acu a bheith i ngnáthranganna i mbunscoileanna den phríomhshruth nó i ranganna speisialta sna scoileanna seo. Is féidir leo tacaíocht oideachasúil bhreise a fháil ó mhúinteoirí tacaíochta foghlamtha agus ó mhúinteoirí acmhainne agus tacaíocht cúraim ó chúntóirí riachtanas speisialta (SNAs).

Múinteoirí tacaíochta foghlama/múinteoirí acmhainní

Bíonn seirbhís mhúinteoirí tacaíochta foghlamtha ar fáil go ginearálta do gach bunscoil agus tá Treoirlínte Tacaíochta Foghlama (pdf) curtha ar fáil ag an Roinn Oideachais agus Scileanna. Míníonn na treoirlínte seo aidhmeanna agus gníomhaíochtaí cláir thacaíochta foghlama. Cuimsíonn siad na modhanna oibre le haghaidh leanaí a mbeidh deacracht acu le léamh agus matamatic, deacrachtaí foghlama nó riachtanais speisialta oideachais acu agus a bhfuil teagasc breise de dhíth orthu a aithint agus a roghnú.

Acmhainní breise

Caithfidh an scoil iarratas aonair a dhéanamh ar uaireanta teagaisc acmhainne do leanaí a bhfuil riachtanais speisialta íosmhinicíochta nó nach dtarlaíonn de ghnáth, acu. Cuimsíonn siad lagú éisteachta, laige radhairc, míchumais foghlama ginearálta meánach nó mí-oird den speictream uathachais. Déanann an scoil an t-iarratas seo chuig an gComhairle Náisiúnta um Oideachas Speisialta (CNOS) tríd an ghréasán fhorleitheadach Eagraithe Riachtanas Speisialta Oideachais (SENOs). Tá treoirlínte do scoileanna faoi iarratais ar acmhainní do dhaltaí a bhfuil riachtanais speisialta oideachais acu eisithe ag an CNOS. Soláthraíonn múinteoirí acmhainní breise tacaíocht aonair do dhaltaí a bhfuil míchumas íosmhinicíochta acu. Leagann na ciorcláin síos na rialacha le haghaidh na gcáilíochtaí agus earcaíochta de na múinteoirí seo.

Leithdháilfear breis acmhainní ar scoileanna mar bheart eatramhach chun tacú le leanaí a bhfuil Siondróm Down orthu, nach bhfuil tacaíocht á tabhairt dóibh cheana féin trí phróiseas leithdháilte bliantúil na Comhairle Náisiúnta um Oideachas Speisialta (CNOS). Faoin mbeart eatramhach, gheobhaidh na scoileanna 2.5 uair de chuid múinteoir acmhainne sa tseachtain do gach leanbh cáilitheach.

Cúntóirí riachtanas speisialta

Tá cúntóirí riachtanas speisialta (SNAanna) leithdháilte do scoileanna chun oibriú le leanaí a bhfuil riachtanais chúraim speisialta acu. Soláthraíonn siad tacaíocht cúraim neamhtheagaisc. Tugann SNAanna tacaíocht do dhaltaí a bhfuil riachtanais chúraim acu de thoradh mhíchumas, deacrachtaí iompair nó ceist leighis suntasach. D’fhéadfadh sé seo lagú suntasach d’fheidhm fhisiceach nó chéadfach a chuimsiú nó an cás ina mbeidís ina gcontúirt dóibh féin nó do dhaltaí eile de thoradh a n-iompraíochta. D’fhéadfadh riachtanais na ndaltaí a bheith an-éagsúil – cúntóir a bheith de dhíth orthu ar feadh tréimhse ghairid gach seachtain i gcás amháin (mar shampla, chun iad a chothú nó a gcuid éadaigh a aistriú nó iad a thabhairt chun an leithris) nó cúntóir lánaimseartha a bheith de dhíth orthu i gcás eile.

Is féidir le SNAnna a bheith ag obair le níos mó ná leanbh amháin agus is féidir leo obair ar bhonn páirtaimseartha chomh maith ag brath ar riachtanais na scoile.

Sonraíonn an Roinn cuspóir na Scéime na gCúntóirí Riachtanas Speisialta in Imlitir 0030/2014 (pdf).

D’fhoilsíodh an Chomhairle Náisiúnta um Oideachas Speisialta bileog fhaisnéise do thuismitheoirí, Leanaí a bhfuil Riachtanais Speisialta Oideachais Acu (pdf).

Clár Teagaisc Bhaile

Cuireann an Clár Teagaisc Bhaile maoiniú ar fáil chun oideachas a chur ar fáil sa bhaile do leanaí nach bhfuil (ar réimse cúiseanna amhail tinneas ainsealach) in ann freastal ar scoil. Tá an scéim ar fáil do leanaí atá ag fanacht le socrúchán oiriúnach oideachasúil atá luath-idirghabhála ag teastáil uathu.

Clár Oideachais Iúil

Is socrú maoinithe é Clár Oideachais Iúil chun oideachas riachtanas speisialta a chur ar fáil i mí Iúil. Is féidir le scoileanna speisialta agus scoileanna den phríomhshruth a bhfuil ranganna speisialta acu ag freastal ar leanaí a bhfuil uathachas orthu a roghnú a seirbhísí oideachais a shíneadhi rith mhí Iúil. Tá Clár Iúil ar fáil chomh maith do leanaí a bhfuil míchumas tromchúiseach/domhain foghlama orthu. Clúdaíonn an maoiniú iompar agus seirbhísí coimhdirí do na leanaí.

tuilleadh eolais ar Chlár Oideachais Iúil ar fáil sa suíomh gréasáin na Ranna Oideachais agus Scileanna.

Mura bhfuil scoileanna páirteach sa Chlár Oideachais Iúil, tairgtear teagasc baile mar mhalairt do na daltaí a bheadh ag freastal ar scoileanna den chineál sin de ghnáth.

Seirbhís Múinteora Cuartaíochta

Cuireann an tseirbhís múinteora cuartaíochta seirbhís teagaisc agus tacaíochta ar fáil do leanaí a bhfuil deacrachtaí acu de thoradh deacrachtaí éisteachta nó lagú radhairc.

Neamhordaithe cainte agus teanga

Tá ranganna speisialta do leanaí a bhfuil sain-neamhordaithe cainte agus teanga orthu ceangailte le bunscoileanna den phríomhshruth. B’fhéidir go mbeadh daltaí a chomhlíonann critéir shainiúla incháilithe do ranganna den chineál sin. Leagann ciorclán na Roinne Oideachais agus Scileanna 0038/2007 amach na Critéir le haghaidh Cláraithe i Ranganna Speisialta do Dhaltaí le Sain-neamhoird Cainte agus Teanga.

Is féidir le scoileanna iarratais a dhéanamh chuig an Eagraí Riachtanas Speisialta Oideachais chun na ranganna a bhunú. Caithfidh scoileanna ar a laghad 5 dhalta incháilithe a bheith acu d’fhonn rang a choinneáil. Sanntar múinteoir lánaimseartha do gach rang speisialta agus is é an cóimheas daltaí le múinteoir ná 7:1. Is féidir le daltaí incháilithe suas le 2 bhliain a chaitheamh i rang speisialta. Íoctar deontas caipitíochta méadaithe maidir le gach dalta atá cláraithe sna ranganna seo.

Maoiníonn Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte soláthar seirbhísí teiripe cainte agus teanga.

Má tá rang den chineál seo ann agus áiteanna saora ann, b’fhéidir go dtairgeofaí na háiteanna seo d’uasmhéid de 2 dhalta nach gcomhlíonann na critéir incháilithe ach a bhainfeadh tairbhe as a bheith cláraithe sa rang. Caithfidh sé seo a bheith tacaithe ag moladh ó theiripeoir cainte agus teanga agus/nó ó shíceolaí.

Go ginearálta, tá leanbh atá incháilithe do shocrúchán i rang speisialta incháilithe chomh maith do iompar saor chuig an rang is cóngaraí dóibh.

Tá daltaí a chomhlíonann na critéir do ranganna ach nach bhfuil rang speisialta ar fáil dóibh incháilithe do thacaíocht bhreise teagaisc. Is féidir iarratas a dhéanamh ar an tacaíocht seo leis an SENO – féach 'Conas a dhéanfaidh mé iarratas' thíos.

B’fhéidir go mbeadh daltaí a bhfuil miondeacrachtaí cainte agus teanga acu incháilithe do thacaíocht teagaisc ó chionroinnt ghinearálta acmhainní teagaisc na scoile mar a chuirtear síos thuas.

Uathachas

Is féidir le leanaí ar speictream an uathachais úsáid a bhaint as oideachas riachtanas speisialta ar an dóigh chéanna le leanaí eile a bhfuil riachtanais speisialta acu. Tá forálacha sainiúla eile ann dóibh.

Tá roinnt ranganna speisialta ann do leanaí a bhfuil uathachas orthu atá ceangailte le scoileanna speisialta agus príomhshrutha chomh maith le ranganna speisialta éagsúla do leanaí a bhfuil Siondróm Asperger orthu.

Tá rang luath-idirghabhála atá ceangailte le bunscoileanna áirithe do leanaí aois réamscoile atá ar speictream an uathachais

Cuireann an Clár Teagaisc Bhaile maoiniú ar fáil chun oideachas ar fáil sa bhaile do leanaí réamhscoile ar speictream an uathachais a bhfuil luath-idirghabháil ag teastáil uathu. Tá deontas 10 n-uaire oideachais sa bhaile sa tseachtain do leanaí ó 2½ go 3 bliana d'aois agus 20 uair sa tseachtain do leanaí os cionn 3 bliana d'aois. Má tá áit sa scoil nó luathoideachas ar fáil don leanbh, ní bheidh aon mhaoine soláthartha.

Tá líon áis neamhspleácha a sholáthraíonn modheolaíocht shainiúil d’anailís fheidhmeach iompraíochta (ABA). D’aithníodh na háiseanna seo mar scoileanna speisialta i 2010.

Disléicse

Tá 4 scoil speisialta agus rang speisialta ceangailte le gnáth-bhunscoileanna áirithe a thugann tacaíocht shainiúil do riachtanais leanaí a bhfuil disléicse orthu. Tá cóimheas laghdaithe daltaí le múinteoir de 9:1 agus leibhéal ardaithe de dheontas caipitíochta.

Lagú éisteachta

Tá 3 scoil speisialta ann agus rang speisialta do leanaí a bhfuil lagú éisteachta orthu ceangailte le scoileanna príomhshrutha áirithe. Tá cóimheas daltaí le múinteoir de 7:1 sna ranganna speisialta seo. Tá teanntaíocht mhéadaithe agus cúnamh deontais ann le haghaidh trealaimh speisialta.

Tá Scéim Tacaíochta Teanga Chomharthaíochta na hÉireann teagaisc bhaile seachtainiúil do leanaí bodhra réamhscoile agus do leanaí bodhara a théann ar scoil d’fhonn oiliúint a chur ar fáil do na leanaí seo, dá siblíní agus dá dtuismitheoirí i dTeanga Chomharthaíochta na hÉireann.

Conas iarratas a dhéanamh

Má tá riachtanais speisialta oideachais ag do leanbh, ba cheart caint leis an príomhoide scoile faoin oideachas oiriúnach le riachtanais speisialta do linbh. Is féidir leat plé a dhéanamh le d'Eagraí Riachtanas Speisialta Oideachais faoi na tacaíochtaí fhoglama nó acmhainní breise atá ar fáil.

Ba cheart do scoileanna iarratas a dhéanamh chuig an Chomhairle Náisiúnta um Oideachas Speisialta (CNOS) a dhéanann riarachán agus a phróiseálann iarratais ar acmhainní oideachais speisialta ag úsáid a ghréasán d’Eagraithe Riachtanas Speisialta Oideachais (SENOs).

foirmeacha iarratais d’acmhainní speisialta oideachais agus liosta d’Eagraith Riachtanas Speisialta Oideachais ar fáil ar shuíomh gréasáin an CNOS

Tá foirmeacha iarratais don Chlár Teagaisc Bhaile 2018 ar fáil ar láithreán gréasáin na Roinne Oideachais agus Scileanna.

foirmeacha iarratais (pdf) don Chlár Oideachais Iúil a bhaineann le baile ar fáil ar láithreán gréasáin na Roinne.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

An Chomhairle Náisiúnta um Oideachas Speisialta

1-2 Sráid an Mhuilinn
Baile Átha Troim,
An Mhí
Éire

Teil:(046) 948 6400
Facs:(046) 948 6404
Láithreán Gréasáin: http://www.ncse.ie/

Page edited: 10 September 2018