Cineálacha éagsúla scoileanna iarbhunoideachais

Eolas

Tá cineálacha éagsúla scoileanna iarbhunoideachais sa chóras oideachais, rud a thugann roghanna áirithe do thuismitheoirí. Tá meánscoileanna deonacha, pobalscoileanna agus scoileanna cuimsitheacha san earnáil dara leibhéil agus tá an formhór acu sin sainchreideamhach (Caitliceach Rómhánach nó Protastúnach, mar shampla). Is scoileanna neamh-shainchreidmheacha iad na gairmscoileanna agus na coláistí pobail.

Meánscoileanna deonacha

Úinéireacht agus bainistíocht phríobháideach a bhíonn i gceist i gcás meánscoileanna deonacha. Bíonn siad faoi iontaobhas cuallachtaí reiligiúnacha, boird ghobharnóirí nó daoine príobháideacha. Éilíonn An tAcht Oideachais 1998 go mbeidh boird bhainistíochta ag meánscoileanna agus ionadaithe ag tuismitheoirí agus ag múinteoirí orthu. Is é Comhchoiste na mBainisteoirí eagraíocht ionadaíochta bhord bainistíochta na scoileanna seo. Scoileanna táillí iad cuid de na meánscoileanna deonacha agus scoileanna gan táillí an chuid eile díobh. Níl scoileanna táillí i dteideal maoiniú a fháil ón rialtas le cabhrú leo maidir lena gcostais reatha. Faigheann na scoileanna gan táillí atá páirteach sa scéim saor-oideachais réimse deontas agus fóirdheontas ón Stát. Bhíodh oideachas de chineál ní b’acadúla á sholáthar ag meánscoileanna deonacha san am atá thart ach tá níos mó acu ag cur meascáin d'ábhair acadúla, phraiticiúla agus ghairme ar fáil anois.

Gairmscoileanna agus coláistí pobail

Is leis na Boird Oideachais agus Oiliúna (BOO) áitiúla na gairmscoileanna agus na coláistí pobail. Fochoistí de chuid na BOO iad boird bhainistíochta na scoileanna seo. Bíonn ionadaithe de chuid na BOO, na dtuismitheoirí, na múinteoirí agus ionadaithe pobail ar na boird seo. Is í an Roinn Oideachais agus Scileanna a chuireann an chuid is mó den mhaoiniú ar fáil le haghaidh gairmscoileanna agus coláistí pobail. Leagadh na scoileanna seo béim ar oideachas teicniúil agus scileanna láimhe ar dtús ach bíonn réimse leathan d’ábhair acadúla agus phraiticiúla á sholáthar acu de ghnáth anois. Lena chois sin is iad na gairmscoileanna a chuireann formhór na gcúrsaí aos-oideachais agus oideachas pobail ar fáil. Is é Boird Oileachais agus Oilina Éirean eagraíocht náisiúnta ionadaíochta na Boird Oideachais agus Oiliúna.

Scoileanna pobail agus scoileanna cuimsitheacha

Bunaíodh na scoileanna pobail agus na scoileanna cuimsitheacha sna 1960idí chun curaclam leathan a chur ar fáil don óige go léir i bpobal. Bunaíodh a lán acu de thoradh nascadh meánscoileanna deonacha agus gairmscoileanna. Cuireann siad réimse leathan d’ábhair acadúla agus ábhair ghairme ar fáil. Bíonn ionadaithe na bpáirtithe leasmhara áitiúla ar a mboird bhainistíochta. An Roinn Oideachais agus Scileanna a chuireann an maoiniú go léir ar fáil dóibh. Is é Cumann na Scoileanna Pobail is Cuimsitheacha eagraíocht ionadaíochta náisiúnta na scoileanna seo.

Rialacha

Tá foráil san Acht Oideachais 1998 a chuireann dualgais áirithe ar bhord bainistíochta gach meánscoile:

Beartas iontrála

Caithfidh bord bainistíochta gach scoile beartas iontrála dá chuid féin a cheapadh agus an fhaisnéis seo a chur ar fáil do thuismitheoirí. Caithfidh soláthar seirbhísí le haghaidh páistí a bhfuil riachtanais speisialta oideachais acu a bheith mar chuid de na beartais seo agus ní mór aitheantas a thabhairt do chearta tuismitheoirí a leanaí a chur chuig scoil a roghnaíonn siad féin. Ba chóir go mbeadh a fhios ag tuismitheoirí céard iad na critéir a úsáidtear chun paistí a chur ar an rolla nó diúltú dóibh. Tá sé de chead ag scoileanna a gcreideamh agus a bhfealsúnacht oideachais a leanúint agus iad ag ceapadh a mbeartas iontrála. Ní féidir leo diúltú do dhalta mura mbíonn an diúltú sin ar aon dul leis an mbeartas atá fógartha acu agus nach ndéanann sé leithcheal ar aon duine faoi na hAchtanna um Stádas Comhionann 2000–2011. Féadfaidh tuismitheoirí achomharc a dhéanamh chun na Roinne Oideachais agus Scileanna in aghaidh diúltú páiste a chur ar an rolla. Ní mór an t-achomharc a dhéanamh laistigh de 42 lá féilire ón am a cuireadh cinneadh an bhoird bhainistíochta in iúl do na tuismitheoirí nó na caomhnóirí.

Plean scoile

Ní mór don bhord bainistíochta plean scoile a chur ar fáil. Leagann sé sin síos fís fhadtéarmach na scoile, a cuspóirí agus a pleananna gníomhaíochta mar aon lena beartais agus a nósanna imeachta. Insíonn sé faoi churaclam na scoile, na hacmhainní agus na háiseanna atá aici agus na deiseanna atá ag daltaí agus ag daoine eile páirt a ghlacadh i bpobal na scoile. Ba chóir dó a insint freisin faoina cuspóirí maidir le comhionannas rochtana, comhpháirtíocht sa scoil agus an soláthar a dhéantar le haghaidh daltaí le míchumais nó a bhfuil riachtanais speisialta oideachais acu.

Cód iompair

cód smachta nó cód iompair daltaí ag beagnach gach scoil mar aon le liosta rialacha a bhfuiltear ag súil go ngéillfidh na daltaí dóibh.

Rataí

Scoileanna gan táille

Scoileanna gan táille iad formhór na scoileanna iarbhunoideachais in Éirinn. Cuireann an Roinn Oideachais agus Scileanna deontais ar fáil le haghaidh na scoileanna iarbhunoideachais gan táille le cabhrú leo íoc as a gcostais reatha. Is ar líon na ndaltaí atá ag freastal ar an scoil a áirítear na deontais seo. Tugtar deontas breise in aghaidh gach dalta do Scoileanna a mheastar a bheith faoi mhíbhuntáiste. Scoileanna le táillí iad cuid de na meánscoileanna deonacha ach is scoileanna gan táillí an formhór acu, rud a chiallaíonn gur féidir leo deontais caipitíochta agus liúntais eile a fháil ón stát. Is mar bhuiséad bliantúil a chuirtear maoiniú ar fáil le haghaidh pobalscoileanna agus scoileanna cuimsitheacha.

Scoileanna táille

Tá roinnt meánscoileanna ann a éilíonn táillí. Ní chuireann an Stát aon deontas ar fáil maidir le costais reatha i gcás na scoileanna táille ach íocann sé tuarastal na múinteoirí go léir i scoileanna aitheanta. Is iad na boird bhainistíochta a shocraíonn méid na dtáillí gach bliain agus déanann na comhlachtaí rialaithe iad a fhaomhadh.

Costais scoile

Caithfidh na daltaí íoc as leabhair agus táillí scrúduithe fiú sna scoileanna gan táille. Lena chois sin bíonn costais eile mar éide scoile i gceist freisin. Tá scéimeanna éagsúla le cabhrú le teaghlaigh ar ioncam íseal déileáil le costais scolaíochta.

Conas iarratas a dhéanamh

Féach ar liosta na scoileanna iarbhunoideachais i do cheantar atá ar fáil ar láithreán gréasáin na Roinne Oideachais agus Scileanna chun breis eolais a fháil faoi na beartais maidir le hiontráil agus cur ar an rolla atá ag na scoileanna iar-bhunoideachais i do cheantar. Ba chóir duit dul i dteagmháil leis an scoil iarbhunoideachais is rogha leat ansin.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

Is féidir tuilleadh eolais a fháil faoi na cineálacha éagsúla scoileanna iarbhunoideachais a fháil ó:

An Roinn Oideachais agus Eolaíochta

Rannóg Eolas don Ógra
Bloc 2
Urlár 2
Sráid Maoilbhríde
Baile Átha Cliath 1
Éire

Láithreán Gréasáin: http://www.youthinformation.ie/

Page edited: 27 June 2013