Bulaíocht i scoileanna in Éirinn

Réamhrá

Tá rialacha a bhaineann le bulaíocht idir daltaí i mbunscoileanna agus iar-bhunscoileanna. Tá na rialacha sin leagtha síos i nósanna imeachta (ach ní dlí iad) atá eisithe ag an Roinn Oideachais agus Scileanna. Leagtar amach na rialacha anseo maidir le bulaíocht agus cearta daltaí agus tuismitheoirí nuair a tharlaíonn bulaíocht.

I Meán Fómhair 2013, d’fhoilsigh an Roinn Oideachais agus Scileanna Nósanna Imeachta Frithbhulaíochta do Bhunscoileanna agus Iar-bhunscoileanna (pdf). Áiríonn na nósanna imeachta an riachtanas go mbeidh sé ar gach scoil polasaí frithbhulaíochta sa chreat a gcód iompair iomlán a bheith aige. Cuirtear na nósanna imeachta seo na Treoirlínte ar Bhulaíocht a Chosc i mBunscoileanna agus in Iar-bhunscoileanna (pdf) foilsithe i 1993.

De réir Tús Áite do Leanaí: Treoirlínte Náisiúnta um Chosaint agus Leas Leanaí (pdf) atá eisithe ag an Roinn Sláinte, tá dualgas i gcoitinne ar mhúinteoirí a chinntiú go mbeidh socruithe i bhfeidhm chun leanaí agus daoine óga ar dhochar a chosaint.

Bulaíocht - eolas ginearálta

Is é an sainmhíniú a thugtar i dtreoirlínte na Roinne Oideachais agus Scileanna ar bhulaíocht ná iompar diúltach gan iarraidh, bíodh sé ó bhéal, go síceolaíoch nó go fisiciúil, a bhíonn ar siúl ag duine aonair nó grúpa i leith duine (nó daoine) eile agus a dhéantar arís eile le himeacht ama. Caitear le teachtaireacht, íomhá nó ráiteas poiblí maslach nó goilliúnach aonuaire a chuirtear in airde ar láithreán líonra shóisialta nó ar fhóram poiblí eile inar féidir le daoine eile an teachtaireacht, íomhá nó ráiteas sin a fheiceáil agus/nó a chur in airde arís mar iompar bulaíochta chomh maith.

Féadfaidh bulaíocht tarlú ag aon aois, in aon timpeallacht, agus féadfaidh sí a bheith fadtéarmach nó gearrthéarmach.

Cibearbhulaíocht

Is éard is cibearbhulaíocht ann ná bulaíocht a dhéantar tríd an idirlíon nó trí ghuthán póca, agus is minic a dhéantar amhlaidh trí láithreáin ghréasáin líonraithe shóisialta a úsáideann daoine óga. Cuireadh leabhrán, GET WITH IT! Treoir maidir le cibearbhulaíocht (pdf), i dtoll a chéile mar chomhthionscnamh idir an Oifig um Shábháilteacht Idirlín, an Lárionad Náisiúnta do Theicneolaíocht san Oideachas agus Barnardos. Tá sé beartaithe go méadóidh an leabhrán an fheasacht ar gach gné de chibearbhulaíocht, lena n-áirítear conas a dhéantar í a shainaithint agus a chosc.

Torthaí na bulaíochta

Bíonn drogall ar a lán íobartach bulaíochta labhairt amach de bharr eagla. Bíonn eagla orthu go mbainfear díoltas amach orthu má théann siad i muinín duine éigin. Léirítear i dtuairiscí go dtagann níos mó drogaill ar dhaoine óga labhairt le duine de réir mar a éiríonn siad níos sine. Fulaingíonn siad lagar spride, aonrú, a théann in olcas le himeacht ama, agus sna cásanna is measa gortaíonn siad iad féin nó déanann siad iarracht ar fhéinmharú.

Comharthaí na bulaíochta

  • Mífhonn freastal ar scoil
  • Obair bhaile lag nó ag dul in olcas, deacrachtaí aire a dhíriú
  • Cúlú an dalta chuige/chuici féin
  • Lagar spride
  • Laghdú féinmhuiníne
  • Drogall orthu roimh dul amach
  • Easpa airgid
  • Éadaí loite, spéaclaí briste, leabhair scoile ar iarraidh
  • Comharthaí leanúnacha brúnna craicinn agus gortuithe

Cén fáth an gcleachtann daoine bulaíocht?

Is minic a bhíonn easpa muiníne agus féinmheas íseal ag cur isteach ar bhulaithe. Tá seans ann go bhfuil foréigean á dhéanamh orthu sa bhaile. I gcásanna eile, tá seans ann go bhfuil athruithe deacra saoil ag cur isteach orthu, mar shampla méala nó colscaradh. B'fhéidir gur mhaith leo go ndíreofaí aire orthu nó a gcumas smachta chur in iúl. Má chreideann tú gur bulaí do leanbh é/í, ba cheart labhairt leis an muinteoir faoi an bhulaíocht agus cén caoi a n-athraítear an iompar seo.

Nósanna Imeachta Frithbhulaíochta le haghaidh Bunscoileanna agus Meánscoileanna

Ceanglaíonn Na Nósanna Imeachta Frithbhulaíochta le haghaidh Bunscoileanna agus Meánscoileanna (pdf) a d’fhoilsigh an Roinn Oideachais agus Scileanna gur cheart go mbeadh beartas frithbhulaíochta mar chuid den chód scríofa iompair i ngach scoil. Ní mór do gach scoil na nósanna imeachta seo a leanúint nuair a bhíonn a mbeartas frithbhulaíochta á fhorbairt acu. I measc phríomhghnéithe na nósanna imeachta tá:

  • Béim láidir a leagan ar iompar bulaíochta a chosc trí chultúr agus timpeallacht dhearfach scoile a chothú agus a fhorbairt, bunaithe ar uileghabhálacht agus meas agus leideanna praiticiúla ar conas a bhaintear seo amach
  • Cur chuige ar fud na scoile maidir le cosc a chur ar iompar bulaíochta agus dul i ngleic leis
  • Ní mór do gach scoil cloí leis an teimpléad caighdeánach maidir lena mbeartas frithbhulaíochta a fhorbairt
  • Ní mór do scoileanna a mbeartas frithbhulaíochta a fhoilsiú ar láithreán gréasáin na scoile agus é a chur faoi bhráid an chumainn tuismitheoirí
  • A shoiléiriú go n-áirítear leis an sainmhíniú ar bhulaíocht cibearbhulaíocht agus bulaíocht fhéiniúlachtbhunaithe (ar nós bulaíocht homafóbach agus bulaíocht chiníoch)
  • Nósanna imeachta soiléire le haghaidh bulaíocht a fhiosrú, a chur i gcuntas agus chun déileáil le bulaíocht
  • Socruithe maoirsithe ina ndéanann Príomhoide na Scoile tuairisciú rialta don Bhord Bainistíochta agus ceanglas ar an mBord athbhreithniú bliantúil a dhéanamh ar bheartas frithbhulaíochta na scoile agus a chur i bhfeidhm.

Ceanlgaíonn Ciorclán na Roinne 0045/2013 (pdf) ar gach scoil beartas frithbhulaíochta a bheith forbartha agus glactha go foirmiúil a chomhlíonann na nósanna imeachta thuas faoi dheireadh an dara téarma scoile i mbliain scoile 2013/14.

Tá treoirlínte do mhúinteoirí foilsithe ag an Roinn Oideachais agus Scileanna chomh maith ar mhí-úsáid leanaí agus bhulaíocht. Léiríonn na treoirlínte sin na coinníollacha ar leith a bhaineann le bunscoileanna agus iar-bhunscoileanna agus tá siad bunaithe ar na moltaí atá sonraithe sa tuairisc 'Children First' . Is iad sin:

Conas a chuirtear cosc ar bhulaíocht?

Go hiondúil, bíonn gá le hidirghabháil ó dhaoine fásta . Ní foláir dúshlán a thabhairt ar iompar bulaíochta nó éireoidh sé níos rialta agus níos measa. Má cheapann tú go bhfuil bulaíocht á cleachtadh ar dhuine, ba cheart duit deiseanna a chur ar fáil dó/di chun caint leat. Glacfaidh sé am, ach má léiríonn tú go soiléir go bhfuil an bhulaíocht do-ghlactha agus nach gá dó leanúint ar aghaidh, tá seans ann go gcuirfidh an duine óg go leor iontaoibhe ionat chun labhairt go hoscailte leat. Má chreideann tú gur íospartach bulaíochta do leanbh é/í ba cheart labhairt leis an muinteoir nó an priomhóide. Más rud é, ar chúis ar bith, nach féidir le foireann na scoile an cheist a réiteach, féadfaidh tú an cheist a thuairisciú do Chathaoirleach Bhord Bainistíochta na scoile ar mhaithe le haird. Tá an Bord Bainistíochta freagrach go dlíthiúil as reáchtáil laethúil na scoile agus tá dualgas cúraim air do dhaltaí a scoile. Tá Bord Bainistíochta na scoile freagrach faoi seach do phátrún na scoile as comhlíonadh a dhualgas faoin Acht Oideachais 1998.

Is féidir leis an Roinn Oideachais agus Scileanna comhairle a chur ort maidir le conas leanúint le gearán. Níl sé de chumhacht ag an Roinn Oideachais agus Scileanna í féin gearáin a imscrúdú.

Má theastaíonn uait gearán a dhéanamh faoi bhulaíocht nó mí-úsáid leanaí, téigh i dteagmháil le Rannóg na dTuismitheoirí agus na bhFoghlaimeoirí sa Roinn - féach 'Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas' thíos.

Láithreán gréasáin náisiúnta is ea láithreán gréasáin ‘Tackle Bullying’ atá in ainm is bulaíocht agus cibearbhulaíocht a chosc, a idirghabháil agus a réiteach i measc daoine óga, tuismitheoirí agus múinteoirí.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

Rannóg na dTuismitheoirí agus na bhFoghlaimeoirí

Roinn Oideachais agus Scileanna
Corr na Madadh
Áth Luain
An Iarmhí

Teil:(090) 648 4099
Facs:(090) 648 4058
R-phost: childprotection@education.gov.ie

Page edited: 15 March 2016