Do roghanna maidir le cúram leanaí

Réamhrá

Cinneadh mór d’aon tuismitheoir is ea cinneadh a dhéanamh ar chúram leanaí. Tá líon rudaí ann a imreoidh tionchar ar do chinneadh deiridh a dhéanamh. Ina measc seo tá:

  • Aois do linbh
  • Cibé acu an dteastaíonn cúram lánaimseartha nó páirtaimseartha uait
  • Na huaireanta sa lá a theastaíonn na seirbhísí uait (gnáthuaireanta, i rith an lae, um thráthnóna nó le linn an deireadh seachtaine)
  • An méid airgid is féidir leat caitheamh ar na seirbhísí
  • Na seirbhísí atá ar fáil i do cheantar.

Is tábhachtach riachtanais do linbh a phlé le soláthraí na seirbhíse cúram linbh agus an tseirbhís is féidir leo a sholáthar. Ba cheart duit a sheiceáil an bhfuil na cáilíochtaí cuí ag an bhfoireann agus go bhfuil beartais agus nósanna imeachta cuí i bhfeidhm ag an soláthraí, mar shampla, cosaint leanaí, bainistíocht iompair agus timpistí. Anuas air sin, is tábhachtach táillí, uaireanta seirbhíse agus tréimhsí saoire a sheiceáil. Cinntigh go dtugann tú cuairt ar an áit nuair a bhíonn leanaí ann, ionas gur féidir leat blaiseadh den atmaisféar a fháil. D’fhoilsigh Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS) liosta leideanna áisiúla chun naíonra a roghnú. Tá an Roinn Leanaí agus Gnóthaí Óige (RLGÓ) tar éis liosta cáilíochtaí aitheanta a fhoilsiú chun críocha na gclár cúraim leanaí de chuid na RLGÓ.

De réir an dlí, ní mór go dtugann áiseanna cúram leanaí naíonra fógra d’FSS agus bheith iniúchta ag FSS. Féadfaidh tú rochtain a fháil ar thuarascálacha iniúchta FSS ar sheirbhísí cúram leanaí anseo. Tá fáil ar fhaisnéis níos sonraí faoi rialáil seirbhísí cúram leanaí ó d’Oifig Áitiúil Sláinte – féach ‘Cá ndéanfaidh mé iarratas?’ thíos.

Féadfaidh do Choiste Cúram Leanaí Contae nó Cathrach liosta de na soláthraithe cúram leanaí atá i do cheantar a sholáthar duit. Ina theannta sin, féadfaidh siad thú a chur i dteagmháil le d’oifigeach áitiúil naíonra d’FSS – féach ‘Conas iarratas a dhéanamh’ thíos.

Roghanna éagsúla cúram leanaí

Is dóigh go bhfuil roghanna cúram leanaí faoi leith ann arb iad na huaireanta oscailte agus na struchtúir bhainistíochta na saintréithe a ghabhann leo. I gcásanna eile, beidh saintréithiúlacht ag roinnt leis an gcuraclam oideachais a bhíonn in úsáid acu. Oiliúint foirne sin rud eile a mbíonn tionchar aige ar an gcineál seirbhíse a bhíonn ar fáil, chomh maith le riachtanais na dtuismitheoirí i do cheantar féin i gcoitinne. I measc na gcineál éagsúil cúraim chlainne atá ann, tá:

Cúram ar feadh an lae
Seirbhís struchtúrtha cúraim is ea seo a chuirtear ar fáil ar feadh breis agus 5 huaire an chloig sa lá agus d’fhéadfadh seirbhís sheisiúnach a bheith i gceist léi chomh maith. I gcásanna ar leith, tharlódh freastal ann tar éis na scoile. I gcás an chúraim ar feadh an lae, caithfidh na socruithe codlata agus réitithe bia a bheith de réir na gcaighdeán atá leagtha síos ag an bhFeidhmeannacht Seirbhíse Sláinte. Bíonn naíonraí lae agus naíolanna i measc na nithe a chuireann lucht seirbhíse ar fáil.

Seirbhísí in aghaidh an tseisiúin
Is clár pleanáilte a bhíonn á thairiscint ag na seirbhísí seo, rud a mhaireann suas le 3.5 uair a' chloig (seisiún maidne nó seisiún tráthnóna, cuir i gcás). Bíonn na seirbhísí seo ann le haghaidh páistí níos óige ná sin uaireanta freisin. Ionas gur féidir seirbhís cúram leanaí a chur ar fáil ina seisiúin, teastaíonn cáilíocht aitheanta i gcúram leanaí. Cuimsíonn na seirbhísí seisiúin:

  • Montessori: a dhéanann fócas ar oideachas gach páiste faoi seach.
  • Naíonraí: is é sin scoileanna do pháistí óga nó réamhscoileanna a fheidhmíonn trí mheán na Gaeilge.
  • Réamhscoileanna: áit a mbíonn deis ag na páistí súgradh le lucht a gcomhaoise, a gcuid féin den saol a roinnt lena chéile, rudaí a dhéanamh le chéile gach ré seal, agus rialacha an ranga a thuiscint, riail na héisteachta, cuir i gcás.
  • Túsluath: Scéim sheachanta idirghabhála bliana a chuirtear ar fáil i scoileanna faoi leith atá i gceantair aitheanta faoi mhíbhuntáiste do leanaí 3 bliana agus 4 bliana

Feighlithe leanaí
Tugann feighlithe leanaí aire do leanaí ina dteaghlach féin. Tá cead ag duine aire a thabhairt do líon nach mó nach 5 páistí faoi aois a 6 ar a theallach féin (a mhuirín féin san áireamh). Is gnách an tseirbhís a chur ar fáil don lá oibre ó thús deireadh, nó i rith tréimhsí éagsúla i gcaitheamh an lae. Is leis na tuismitheoirí agus feighlithe leanaí na téarmaí agus na coinníollacha a shocrú eatarthu féin.

Mar chuid den Tionscnamh Náisiúnta Cúram Leanaí, tá deontais fhorbartha aire do pháistí agus treoirlínte d'fheighlithe leanaí í (pdf) ar fáil d'fheighlithe leanaí ón gCoiste Aire do Pháistí Cathrach nó Contae (CCC) atá ann go háitiúil. Chomh maith leis sin, tá lascaine cánach d'fheighlithe leanaí ann do dhaoine a mbíonn suas le 3 páistí faoina gcúram ar a dteallach féin.

Grúpaí tuismitheoirí agus naíonán

Grúpaí tuismitheoirí agus naíonán - sin áit a dtagann grúpa tuismitheoirí, caomhnóirí nó lucht cúraim le chéile le féachaint ar shúgradh na bpáistí i gcomhluadar lena muintir.

Ionaid Buail Isteach
Is rud é ionad buail isteach a chuireann seirbhís ar fáil ar feadh tamaill bhig i rith an lae. Is minic teacht ar na hionaid seo in ionaid siopadóireachta, in ionaid caitheamh aimsire, i dtithe lóistín, mar a mbíonn áiseanna, srl. Is cuid de sheirbhís don chustaiméir nó don chliant a bhíonn ina leithéid seo de sheirbhís, agus tugtar aire do na páistí le linn dá muintir a bheith ag baint tairbhe as seirbhís nó ag freastal ar imeachtaí.

Cúram do pháistí atá in aois na scoile
Seirbhís do pháistí scoile, bíonn clubanna bricfeasta san áireamh i gcuid díobh, clubanna tar éis am scoile, agus cláir do na laethanta saoire, campaí samhraidh, srl. De réir an chineáil seirbhíse atá ann, tarlaíonn go mbíonn feitheoireacht ar an obair baile ann, imeachtaí pleanáilte, nó béile breá mór.

Cúram leanaí ar phraghas réasúnta

Is éard is cúram leanaí ar phraghas réasúnta ann, rud arb éard is sprioc dó aire a chur ar fáil do chlann na ndaoine atá ar bheagán ioncaim, sin agus tacú le tuismitheoirí ar mian leo filleadh ar a gcuid oibre. Áis phobail um chúram leanaí is ainm don chineál seo seirbhíse (rud nach mbíonn brabach air). Tá maoiniú ar fáil trí Chlár Náisiúnta Infheistíochta sa Chúram Leanaí (CNICL). Más mian leat breis eolais a fháil faoi na seirbhísí aire do pháistí ar airgead réasúnta atá i do cheantar féin, déan teagmháil leis an gCoiste Cathrach/Contae Chúram do Pháistí go háitiúil - féach 'Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas' thíos.

An Clár Fóirdheontais Chúram Leanaí Pobail: Faoin gClár Fóirdheontais Chúram Leanaí Pobail (CCS), féadann tuismitheoirí faoi mhíbhuntáiste agus tuismitheoirí atá in oiliúint, san oideachas nó i bhfostaíocht ar phá íseal leas a bhaint as cúram leanaí ar rátaí laghdaithe.

Ó mhí Eanáir 2017, ofrálfar cúram leanaí saor do pháisrí 0-5 bliain a bhfuil a dtuismitheoirí gan dídeann (agus iad siúd ag aistriú o bheith gan dídeann go lóistín buan) ar feadh 25 uair sa tseachtain faoin gclár CCS.

An Scéim Cúram Leanaí Iarscoile: Tacaíonn an Scéim Cúram Leanaí Iarscoile (ASCC) le daoine dífhostaithe ar ísealioncam filleadh ar an obair. Soláthraíonn an scéim áiteanna fóirdheonaithe i gcúram leanaí iarscoile do dhaoine a bhfuil leanaí atá d’aois bhunscoile acu agus a fhaigheann post, a mhéadaíonn líon na laethanta a oibríonn siad nó a théann i mbun scéim tacaíocht fostaíochta.

An Clár Tacaíochta um Oiliúint agus um Fhostaíocht Cúram Leanaí (CETS): Más rud é go bhfuil iarratas déanta agat ar chúrsa gairmoiliúna atá á chur ar fáil ag Bord Oideachais agus Oiliúna agus go dteastaíonn cúram leanaí uait, is féidir go gcáileoidh tú do chúram leanaí ar rátaí laghdaithe faoin gClár Tacaíochta um Oiliúint agus um Fhostaíocht Cúram Leanaí. Is féidir leis an scéim CETS áiteanna cúram leanaí lánaimseartha, páirtaimseartha nó iarscoile a chur ar fáil.

An Clár Fostaíocht Pobail um Chúram Leanaí (CEC): Soláthraíonn an Clár Fostaíocht Pobail um Chúram Leanaí (CEC) áiteanna i gcúram leanaí ar rátaí laghdaithe d’iarratasóirí ar an gclár fostaíocht pobail (CE) a dteastaíonn cúram leanaí uathu ionas gur féidir leo glacadh le háit ar scéim fostaíocht pobail.

Scéim Cúram Leanaí agus Oideachas na Luath-Óige

Soláthraíonn Scéim Cúram Leanaí agus Oideachais na Luath-Óige (ECCE) cúram leanaí agus oideachas luath-óige saor in aisce do gach leanbh atá in aois naíonra.

Scéim Cúram Leanaí Singil Inacmhainne

Ó Mhéan Fómhair 2017, soláthróidh Scéim Cúram Leanaí Singil Inacmhainne nua spriocfhorlíonadh, bunaithe ar ioncam tuismitheora, do pháistí ar aois 6 mhí go 15 bliain iad agus forlíonadh uilíoch , do gach teaghlach, do pháistí ar aois sé mhí go 3 bliana iad. Forbrófar an Clár Cúram Leanaí Singil Inacmhainne nua an méid seo: An Clár Fóirdheontais Cúram Leanaí Pobail, An Scéim Cúram Leanaí Iarscoile, An Clár Tacaíochta um Oiliúint agus um Fhostaíocht Chúram Leanaí agus An Clár Fostaíocht Pobail um Chúram Leanaí.

Beidh an Scéim ar fáil do pháistí ag freastal ar sholáthraí cúram leanaí cláraithe le Tusla - soláthraithe bunaithe in ionaid agus feighlithe leanaí san áireamh.

Rátaí

Braitheann costais cúram leanaí ar an gcineál cúraim a roghnaíonn tú, ar líon na n-uaireanta, agus ar leibhéal oiliúint na foirne san áis sin.

Níl aon táille don bhliain oideachais réamhscoile atá soláthartha faoin scéim Cúraim agus Oideachais Luath-Óige.

Conas iarratas a dhéanamh

Beidh liosta de na soláthraithe cúram leanaí atá i do cheantar ag do Choiste Cúram Leanaí Contae nó Cathrach. Féadfaidh tú iarratas a dhéanamh chomh maith ar an cigire luath-óige/réamhscoile chun teacht ar fhaisnéis faoi sheirbhísí áitiúla cúram leanaí. Is gnách go mbeidh eolas ag altraí sláinte poiblí ar sheirbhísí áitiúla agus ar fheighlithe leanaí atá i do cheantar agus féadtar a sonraí teagmhála a fháil ag d’ionad áitiúil sláinte.

Tá liosta d’eagraíochtaí náisiúnta deonacha cúram leanaí ann a chuireann cáilíocht i gcúram leanaí chun cinn.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

Déan teagmháil le Coiste Cúram Leanaí na Cathrach/Contae go háitiúil.

Déan teagmháil le hionad sláinte na háite.

Déan teagmháil le hOifig Sláinte Aitiúil na háite.

Tuilleadh eolais

Coistí Cúram Leanaí Cathrach agus Contae

Déanann na Coistí Cúram Leanaí Cathrach agus Contae (CCSanna) straitéis chomhordaithe a fhorbairt agus a chur i bhfeidhm le haghaidh cúram leanaí ardchaighdeáin inacmhainne agus inrochtana a sholáthar laistigh de gach contae. Cabhraíonn na CCSanna le pobail chun bearnaí atá i seirbhísí reatha cúram leanaí a shainaithint agus chun seirbhísí nua a fhorbairt chun freastal ar na riachtanais seo. Soláthraíonn siad faisnéis ar iarratais ar chistiú agus ar dheontas agus éascaíonn siad cur chuige comhordaithe i leith oiliúint cúram leanaí ar gach leibhéal.

Creatlach Bheartais

Leagfar amach beartais ardleibhéil an Rialtais le haghaidh leanaí agus daoine óga do na 5 bliana amach romhainn sa Chreatlach nua Bheartais do Leanaí agus Daoine Óga, a thiocfaidh in ionad na Straitéise deireanaí Náisiúnta Leanaí 2006-2010. Leanfaidh Straitéisí níos sonraí le haghaidh na Luathbhlianta (0-6 bliana), na Meán-Óige (6 bliana-12 bhliain), agus na hÓige (breis agus 12 bhliain d’aois) an chreatlach seo. Tá breis sonraí le fáil sa tuarascáil Right from the start (pdf).

Page edited: 18 September 2017