Do roghanna maidir le cúram leanaí

Eolas

De bharr foráis ar líon na dtuismitheoirí atá ag obair in Éirinn, tá méadú éilimh ann ar áiseanna cúram leanaí. Is mithid taighde agus plé maidir leis an saol a chaitheann sibh, an buiséad atá agaibh agus go deimhin an ceantar ina maireann sibh ionas go mbeidh léargas ar an soláthraí cúram leanaí a shásódh riachtanais bhur dteaghlaigh féin.

Thosaigh an Scéim um Chúram agus Oideachas Luath-Óige (COLO) in Eanáir 2010. Soláthraíonn an scéim bliain réamhscoile cúraim agus oideachais luath-óige saor in aisce ar fáil do leanaí atá in aois réamhscoile. Tá an scéim in áit an Forlíonadh um Luathchúraim Leanaí a chríochnaigh i Nollaig 2009.

Cén cineál cúraim a d'fheilfeadh do mo chuid riachtanas féin?

Is mór an beart do thuismitheoir ar bith cinneadh a dhéanamh faoin gcúram leanaí is fearr a d'fheilfeadh dá chuid riachtanas féin. Rachaidh cúiseanna éagsúla i gcion ar an gcinneadh a dhéanfar i ndeireadh báire. Ina measc sin, tá na nithe seo a leanas:

• Aois an pháiste.
• Cé acu cúram páirtaimseartha nó lánaimseartha a bheadh de dhíth.
• Na hamanna a mbeidh na seirbhísí uait (go rialta, de ló, d'oíche nó i rith an deireadh seachtaine).
• An buiséad atá agat.
• Na seirbhísí atá ar fáil i do cheantar féin.

De réir dlí, is mithid áiseanna cúram leanaí a chur ar súile d'Fheidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS), agus is mithid dóibhsean cigireacht a dhéanamh orthu. D'fhoilsigh an FSS leideanna chun réamhscoil a roghnú. Tá breis mioneolais maidir le rialú na seirbhísí cúram leanaí ar fáil ó oifig réamhscolaíochta an FSS atá agat - féach 'Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas' thíos. Cuirfidh Coiste Cúram Chlainne na Cathrach/Contae ina bhfuil tú féin liosta ar fáil duit de na soláthraithe cúram leanaí atá i do cheantar féin. Cuirfidh siad i dteagmháil tú chomh maith leis an oifig réamhscolaíochta FSS atá agat: féach thíos 'Conas iarratas a dhéanamh'. Nuair a bheidh tú ag fiafraí de sholáthraí seirbhísí cúram leanaí maidir leis an rogha atá ann duit ó thaobh cúram leanaí, déan deimhin de go bhfuil a gcuid foirne cáilithe agus go bhfuil na polasaithe cúram leanaí agus na nósanna imeachta cuí ag an soláthraí (cosaint na leanaí, bainistiú an iompair, tinte agus timpistí srl). Is tábhachtach an rud freisin ceist a chur maidir leis na táillí, na huaireanta féin, agus na tréimhsí saoire. Bí cinnte agus buail isteach nuair a bheidh páistí ar an láthair ionas go n-aireoidh tú féin atmaisféar na háite.

Roghanna éagsúla cúram leanaí

Is dóigh go bhfuil roghanna cúram leanaí faoi leith ann arb iad na huaireanta oscailte agus na struchtúir bhainistíochta na saintréithe a ghabhann leo. I gcásanna eile, beidh saintréithiúlacht ag roinnt leis an gcuraclam oideachais a bhíonn in úsáid acu. Oiliúint foirne sin rud eile a mbíonn tionchar aige ar an gcineál seirbhíse a bhíonn ar fáil, chomh maith le riachtanais na dtuismitheoirí i do cheantar féin i gcoitinne. I measc na gcineál éagsúil cúraim chlainne atá ann, tá:

Cúram ar feadh an lae
Seo seirbhís chúraim dar struchtúr os cionn 3.5 uair a' chloig sa ló. Bíonn na páistí faoi chúram lucht na seirbhíse ar feadh tréimhse idir aois 3 mhí agus 6 bliana. I gcásanna ar leith, tharlódh freastal ann tar éis na scoile. I gcás an chúraim ar feadh an lae, caithfidh na socruithe codlata agus réitithe bia a bheith de réir na gcaighdeán atá leagtha síos ag an bhFeidhmeannacht Seirbhíse Sláinte. Bíonn naíonraí lae agus naíolanna i measc na nithe a chuireann lucht seirbhíse ar fáil.

Seirbhísí in aghaidh an tseisiúin
Is clár pleanáilte a bhíonn á thairiscint ag na seirbhísí seo, rud a mhaireann suas le 3.5 uair a' chloig (seisiún maidne nó seisiún tráthnóna, cuir i gcás). De ghnáth, is páistí idir aois a 2 agus aois a 6 a bhíonn faoi chúram. Bíonn na seirbhísí seo ann le haghaidh páistí níos óige ná sin uaireanta freisin. Ionas gur féidir seirbhís cúram leanaí a chur ar fáil ina seisiúin, teastaíonn cáilíocht aitheanta i gcúram leanaí. Cuimsíonn na seirbhísí seisiúin:

• Grúpaí Montessori: a dhéanann fócas ar oideachas gach páiste faoi seach, ar mhúineadh na scileanna sóisialta, agus ar gach forbairt dá mhéid a chur ar na páistí de réir mar is féidir sin. Déanann siad freastal ar pháistí suas go haois a 6.
• Grúpaí tuismitheoirí agus naíonán: áit a dtagann grúpa tuismitheoirí, caomhnóirí nó lucht cúraim le chéile le féachaint ar shúgradh na bpáistí i gcomhluadar lena muintir.
• Naíonraí: is é sin scoileanna do pháistí óga nó réamhscoileanna a fheidhmíonn trí mheán na Gaeilge.
• Réamhscoileanna: áit a mbíonn deis ag na páistí súgradh le lucht a gcomhaoise, a gcuid féin den saol a roinnt lena chéile, rudaí a dhéanamh le chéile gach ré seal, agus rialacha an ranga a thuiscint, riail na héisteachta, cuir i gcás.

Feighlithe leanaí
Tugann feighlithe leanaí aire do leanaí ina dteaghlach féin. Tá cead ag duine aire a thabhairt do líon nach mó nach 5 páistí faoi aois a 6 ar a theallach féin (a mhuirín féin san áireamh). Is gnách an tseirbhís a chur ar fáil don lá oibre ó thús deireadh, nó i rith tréimhsí éagsúla i gcaitheamh an lae. Is leis na tuismitheoirí agus feighlithe leanaí na téarmaí agus na coinníollacha a shocrú eatarthu féin.

Mar chuid den Tionscnamh Náisiúnta Cúram Leanaí, tá deontais fhorbartha aire do pháistí agus treoirlínte d'fheighlithe leanaí í (pdf) ar fáil d'fheighlithe leanaí ón gCoiste Aire do Pháistí Cathrach nó Contae (CCC) atá ann go háitiúil. Chomh maith leis sin, tá lascaine cánach d'fheighlithe leanaí ann do dhaoine a mbíonn suas le 3 páistí faoina gcúram ar a dteallach féin. Ní bhíonn cáin ar an méid a thuilleann siad agus iad ag tabhairt aire do pháistí ach amháin má théann a luach sin thar €15,000 in aghaidh na bliana. Má théann an tuilleamh thar an méid sin, gearrtar cáin ar an sochar ina iomláine. Daoine a bhíonn ag tabhairt aire do pháistí, caithfidh siad ioncam na hoibre sin a chur san áireamh sa tuairisc cánach bliantúil a dhéanann siad. Ní mór dóibh scéal a chur chuig an CCC áitiúil chomh maith le rá go bhfuil seirbhís acu ag tabhairt aire do pháistí.

Au pair

Ógánach atá i gceist le au pair a gcaitear leis/léi mar dhuine muinteartha mar mhalairt ar sheirbhísí áirithe, ar nós méid theoranta d'obair éadroim thí a dhéanamh nó cabhrú chun aire a thabhairt do leanaí. Socrú deonach atá ann idir teaghlach príobháideach agus duine aonair príobháideach. Is é cuspóir an tsocraithe go dtugtar an deis don au pair eispéireas a fháil ar chultúr éagsúil agus chun a scileanna teanga iasachta a fheabhsú.

Níl aon chreat sonraithe rialála ann a chuimsíonn au pair. Ní buime gairmiúil ná feighlí leanaí au pair. Ní fostaí au pair agus ní ann d’aon chonradh fostaíochta idir an teaghlach óstach agus an au pair. Is gnách go dtugtar seomra agus béilí don au pair agus go n-íoctar airgead póca leo gach seachtain. Is ann do ghníomhaireachtaí speisialaithe príobháideacha ar féidir leo cabhrú leat chun teacht ar au pair.

Ionaid Buail Isteach
Is rud é ionad buail isteach a chuireann seirbhís ar fáil ar feadh tamaill bhig i rith an lae. Is minic teacht ar na hionaid seo in ionaid siopadóireachta, in ionaid caitheamh aimsire, i dtithe lóistín, mar a mbíonn áiseanna, srl. Is cuid de sheirbhís don chustaiméir nó don chliant a bhíonn ina leithéid seo de sheirbhís, agus tugtar aire do na páistí le linn dá muintir a bheith ag baint tairbhe as seirbhís nó ag freastal ar imeachtaí.

Cúram do pháistí atá in aois na scoile
Seirbhís do pháistí scoile, bíonn clubanna bricfeasta san áireamh i gcuid díobh, clubanna tar éis am scoile, agus cláir do na laethanta saoire, campaí samhraidh, srl. De réir an chineáil seirbhíse atá ann, tarlaíonn go mbíonn feitheoireacht ar an obair baile ann, imeachtaí pleanáilte, nó béile breá mór.

Cúram leanaí ar phraghas réasúnta
Is éard is cúram leanaí ar phraghas réasúnta ann, rud arb éard is sprioc dó aire a chur ar fáil do chlann na ndaoine atá ar bheagán ioncaim, sin agus tacú le tuismitheoirí ar mian leo filleadh ar a gcuid oibre. Áis phobail um chúram leanaí is ainm don chineál seo seirbhíse (rud nach mbíonn brabach air). Tá maoiniú ar fáil trí Chlár Náisiúnta Infheistíochta sa Chúram Leanaí (CNICL). Más mian leat breis eolais a fháil faoi na seirbhísí aire do pháistí ar airgead réasúnta atá i do cheantar féin, déan teagmháil leis an gCoiste Cathrach/Contae Chúram do Pháistí go háitiúil - féach 'Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas' thíos.

An Straitéis Náisiúnta Cúram Leanaí 2006-2010

Mar chuid den Straitéis Náisiúnta Cúram Leanaí 2006-2010, tá freagracht ar an gClár Náisiúnta Infheistíochta sa Chúram Leanaí (CNICL) le méadú agus feabhas a chur ar sholáthar na n-áiseanna cúraim do pháistí. Is air atá an fhreagracht chomh maith as comhordú na n-imeachtaí ar an leibhéal náisiúnta agus ar an leibhéal áitiúil. Tháinig an Scéim Fhóirdheontais Phobail um Chúram Leanaí 2008-2010 i bhfeidhm mar chuid den Chlár Náisiúnta Infheistíochta sa Chúram Leanaí. Tháinig an Clár Fhóirdheontais Phobail um Chúram Leanaí i gcomharba ar an Scéim Fhóirdheontais Phobail um Chúram Leanaí i Meán Fómhair 2010.

Clár Fhóirdheontais Phobail um Chúram Leanaí: Tacóidh Clár Fhóirdheontais Phobail um Chúram Leanaí le gach seirbhís cúram leanaí atá bunaithe sa phobal ionas gur féidir leo seirbhísí cúraim den scoth a chur ar fáil ar rátaí laghdaithe do thuismitheoirí faoi mhíbhuntáiste. Tá sonraí faoin gclár seo ar fáil i ‘Tuilleadh eolais’ thíos.

Is ar Stiúrthóireacht Cúram Leanaí in an Roinn Leanaí agus Gnóthaí Óige atá an fhreagracht maidir leis an Straitéis Náisiúnta Cúram Leanaí 2006-2010 a chur i bhfeidhm, agus is iad a dhéanann bainistíocht ar an CCDCL agus ar an CNICL i bpáirt le Pobal. Tá treoir do thuismitheoirí maidir leis An Straitéis Náisiúnta Cúram Leanaí 2006-2010 foilsithe aige.

Coistí Cúram Leanaí Cathrach/Contae

Bunaíodh na Coistí Cúram Leanaí Cathrach/Contae faoin Scéim Fhóirdheontais Phobail um Chúram Leanaí. Déanann siad sin comhordú agus forfheidhmiú ar straitéis le cúram leanaí den scoth a sholáthar ar bhealach inrochtana ar airgead réasúnta laistigh de gach contae. Cuidíonn na CCCanna leis na pobail na bearnaí a aimsiú sna seirbhísí cúraim leanaí atá ann i láthair na huaire agus le seirbhísí nua a thabhairt chun cinn a shásóidh na riachtanais sin. Cuireann siad eolas ar fáil maidir le maoiniú agus maidir le hiarratais ar dheontais, agus déanann siad éascaíocht sa chur chuige comhordaithe atá ann don oiliúint sa chúram clainne ar gach uile leibhéal.