Is éard is coiste cróinéara in Éirinn ná fiosrúchán oifigiúil, ar a bhfuil ceannas ag an Chróinéir (agus bíonn giúiré i gcásanna áirithe) faoi bhás tobann, faoi bhás nach bhfuil aon mhíniú air nó faoi bhás lenár bhain foiréigean. Muna féidir bás a mhíniú, is féidir coiste cróinéara a ghairm chun an tsiocair bháis a aimsiú, ar nós an áit agus an chaoi inár tharla an bás.
Ní bheidh an coiste cróinéara ann go dtí sé seachtaine ar a laghad théis an bháis. D'fhéadfadh go mbeadh ar fhinnéithe freastal ar an choiste cróinéara chun fianaise faoi mhionn a thabhairt i leith imthoisceanna agus cúis an bháis. Nuair a bhíonn giúiré ag coiste cróinéara, is é an giúiré seachas an Cróinéir a thugann an bhreith. Is seirbhís éigeantach í seirbhís ghiúiré ag coiste cróinéara agus ní ghlactar ach le breith thromlaigh chun breith a fháil. Ní fhaightear éinne ciontach nó neamhchiontach ag coiste cróinéara agus ní shocraítear aon dliteanas coiriúil nó sibhialta. Ní bhíonn aon "pháirtithe" i gceist agus caomhnaíonn an Cróinéir na teistíochtaí, tuairiscí an scrúdaithe iarbháis agus taifid breitheanna agus cuirtear iad ar fáil don phobal.
Tionóltar coiste cróinéara i dteach cúirte go hiondúil, ach d’fhéadfaí óstáin nó hallaí áitiúla a úsáid freisin.
Nuair a chríochnaíonn na himeachtaí, tugtar breith ó thaobh céannachta an té a bhásaigh, agus conas, cathain agus cén áit ar tharla an bás. Tá bás de bharr tionóisce, míthapa, féinmharú, breith oscailte, cásanna nádúrtha agus marú neamhdhleathach i measc an réimse breitheanna a d'fhéadfadh an Cróinéir nó giúiré (i gcásanna ina mbíonn giúiré, is é an giúiré a thugann an bhreith) a thabhairt.
D'fhéadfadh an cróinéir nó an giúiré moladh ginearálta a dhéanamh chun iarracht básanna den chineál céanna a sheachaint ina dhiaidh sin. Nuair a chríochnaítear an coiste cróinéara, éisíonn an Cróinéir teastas sa chaoi agus gur féidir an bás a chlárú i gceart.
Más bás de bharr cúiseanna mínádúrtha a bhíonn i gceist, ansin is gá coiste cróinéara a bheith ann de réir an dlí.
Is gá go mbeadh giúiré i láthair ag coiste cróinéara nuair:
Socraíonn an cróinéir cé hiad na finnéithe ar chóir dóibh fianaise a thabhairt ag an choiste cróinéara agus an t-ord inár chóir dóibh a gcuid fianaise a thabhairt. Is gá an fhianaise a chur i láthair sa chaoi agus go gcuirfear na himthoisceanna a bhain leis an bhás in ord loighciúil. Léiríonn toradh an scrúdaithe iarbháis an chúis leighis a bhí leis an bhás.
Má tá ceist agat a bhaineann leis an ábhar seo, is féidir leat glao a chur ar an tSeirbhís Ghutháin um Fhaisnéis do Shaoránaigh 0761 07 4000 (Luan go hAoine idir 9rn agus 9in) no trí bhualadh isteach san Ionad Faisnéise do Shaoránaigh is gaire duit.