Anseo atá tú: Baile > Bás agus Méala > Bás obann nó gan mhíniú > Cróinéirí

Cróinéirí

Réamhrá

Oifigeach neamhspleách is ea cróinéir a bhfuil freagracht dhlíthiúil air/uirthi chun imscrúdú a dhéanamh ar bhásanna tobanna agus ar bhásanna nach féidir a mhíniú. Ceapann údarás áitiúil cróinéirí do limistéir ar leith laistigh de limistéar údaráis áitiúil (ceapann an tAire Dlí agus Cirt agus Comhionannais an cróinéir do cheantar Bhaile Átha Cliath). Cé go mbíonn an córas cróinéirí faoi réir mhaoirsiú ginearálta an Aire, bíonn cróinéirí neamhspleách ina bhfeidhm. Is í an phríomhreachtaíocht a rialaíonn ról agus freagrachtaí cróinéirí an tAcht Cróinéirí, 1962, arna leasú.

Ról an chróinéara

Is é ról an chróinéara chun fiosrú a dhéanamh ar chúinsí básanna tobanna, gan mhíniú, foréigneacha agus mínádúrtha. D’fhéadfadh scrúdú iarbháis a bheith ag teastáil uaidh seo, agus leanann ionchoisne seo, amanna. Tugann paiteolaí faoin scrúdú iarbháis, a ghníomhaíonn mar ghníomhaire an chróinéara don chuspóir seo. Baineann fiosrúchán an chróinéara i dtosach lena dheimhniú cé acu an raibh nó nach raibh cúiseanna nádúrtha mar chuid leis an mbás.

Nuair a thagann bás gan mhíniú aníos, deimhníonn an cróinéir, go bunúsach, na ceisteanna “cé hé/hí an duine a fuair bás, cathain a fuair siad bás, cá bhfuair siad bás agus conas a fuair siad bás”. Ní cheadaítear do chróinéir breithniú a dhéanamh ar dhliteanas sibhialta nó coiriúil; caithfidh siad, go simplí, na fíricí a dheimhniú. Más de dheasca cúiseanna mínádúrtha atá bás, ní mór ionchoisne a chur ar bun, de réir an dlí.

Ní bheidh aon bhaint ag cróinéir le cásanna ina bhfuair duine bás de bharr breoiteacht nó galar nádúrtha a raibh cóireáil á cur ar an duine a fuair bá ag dochtúir taobh istigh de mhí amháin sula bhfuair siad bás. Sa chás seo, eiseoidh an dochtúir an deimhniú leighis i dtaobh chúis an bháis. Is féidir an bás a chlárú agus is féidir deimhniú báis a fháil.

Bás tobann

I gcás bás tobann, mínádúrtha nó foréigneach, tá freagracht dhlíthiúil ar an dochtúir, cláraitheoir na mbásanna, an t-adhlacóir, an sealbhóir tí agus gach duine atá i gceannas ar aon institiúid nó ar aon áitreabh ina raibh cónaí ar an duine marbh ag tráth a mbáis chun an bás sin a chur in iúl don chróinéir. Féadtar an bás a chur in iúl do chomhalta den Gharda Síochána nach bhfuil faoi bhun céim sháirsint, a chuirfidh an cróinéir ar an eolas air. Faoin dlí coiteanna, áfach, féadfaidh aon duine an cróinéir a chur ar an eolas ar chúinsí báis ar leith.

Cabhróidh an Garda Síochána leis an gcróinéir chun socrú a dhéanamh do shainaithint fhoirmiúil an choirp ag duine muinteartha nó ag gaol an duine mhairbh. Cuirfidh na Gardaí tuairisc faoi bhráid an chróinéara ar chúinsí an bháis. Mar gheall gur féidir le Garda a bhfuil éide an Gharda Síochána á chaitheamh aige/aici casadh leis na gaolta ag an ospidéal, nó gur féidir le Garda cuairt a thabhairt ar an teach chun ráiteas a ghlacadh, ní chiallaíonn sé go gcaitear leis an mbás mar bhás amhrasach. Beidh na Gardaí, i bhformhór na gcásanna, ag gníomhú mar oifigigh chróinéara, chomh maith.

Cúis bháis

I gcásanna nach bhfuil fáil ar dheimhniú leighis ar chúis an bháis, déanfaidh an cróinéir socrú le haghaidh scrúdú iarbháis a dhéanamh ar an gcorp. Má thaispeánann an scrúdú iarbháis gur chúiseanna nádúrtha ba chúis leis an mbás, agus nach dteastaíonn ionchoisne, eiseofar Deimhniú Cróinéara do Chláraitheoir na mBreitheanna agus na mBásanna a chláróidh an bás agus a eiseoidh an deimhniú báis, ina dhiaidh sin.

Má bhíonn an bás mar thoradh ar chúiseanna mínádúrtha, tá dualgas ar an gcróinéir ionchoisne a chur ar bun. Clárófar an bás trí Dheimhniú Cróinéara nuair a thugtar an ionchoisne chun críche (nó nuair a dhéantar í a chuirtear í ar athló i roinnt cásanna).

Roimh an ionchoisne (nó fad a bhítear ag feitheamh leis an tuairisc iarbháis), soláthróidh oifig an chróinéara Deimhniú Eatramhach um Fhíric Bháis, a d’fhéadfadh bheith inghlactha ag bainc, comhlachtaí árachais agus institiúidí eile.

Rialacha

Ní mór na básanna a leanas a chur in iúl don chróinéir.

Básanna a tharlaíonn sa bhaile nó in áit chónaithe eile.

  • Sa chás nár fhreastail dochtúir ar an duine marbh le linn na breoiteachta deireanaí
  • Sa chás nár chas dochtúir agus nár chuir dochtúir cóireáil ar an duine marbh laistigh de mhí amháin roimh dháta an bháis
  • Sa chás go raibh an bás tobann agus nach raibh coinne leis
  • Sa chás go bhféadfadh go raibh timpiste, féinmhárú nó dúnbhású mar chúis leis an mbás
  • Sa chás nach fios cúis an bháis nó nár deimhníodh cúis an bháis

Básanna a tharlaíonn in ospidéil:

  • Sa chás go bhféadfadh go raibh timpiste, féinmhárú nó dúnbhású mar chúis leis an mbás
  • Sa go dtagann aon cheist faillí nó mhíthapa chun solais maidir le cóireáil an duine mhairbh
  • Sa chás go bhfaigheann othar bás sula ndéantar diagnóis agus nach féidir leis an dochtúir ginearálta an chúis a dheimhniú
  • Sa chás gur tharla an bás fad a bhí othar ag dul faoi obráid nó go raibh sé/sí faoi thionchar ainéistéisigh.
  • Sa chás gur tharla an bás i rith aon nóis imeachta ionraigh nó mar thoradh ar nós imeachta ionrach
  • Sa chás gur eascair an bás as aon ghalar tionsclaíoch
  • Sa chás go raibh bás mar thoradh ar fhaillí nó ar easpa cúraim (féinfhaillí san áireamh)
  • Sa chás gur tharla an bás in ospidéal meabhrach

Básanna a chuireann Garda in iúl don chróinéir:

  • Sa chás go bhféadfadh go raibh timpiste, féinmhárú nó dúnbhású mar chúis le bás
  • Sa chás gur tharla bás faoi chúinsí amhrasacha
  • Sa chás gurb ann do bhás gan choinne nó gan mhíniú
  • Sa chás go dtagtar ar chorp marbh
  • Sa chás nach ann d’aon dochtúir ar féidir leis/léi cúis an bháis a dheimhniú

I measc na gcatagóirí eile de bhás atá intuairiscithe, tá an méid a leanas:

  • Bás príosúnaigh
  • Básanna tobanna naíonáin
  • Marbh-bhreitheanna áirithe
  • Bás linbh i gcúram
  • Sa chás go bhfuil an corp le haistriú thar lear

Soláthraíonn an tSeirbhís Chróinéara breis faisnéise ar bhásanna nach mór a thuairisciú ar láithreán gréasáin, coroner.ie.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

Tá na Limistéir Chróinéara nach mór mar an gcéanna le limistéir údaráis áitiúil (tá cróinéir amháin i ngach limistéar). (I roinnt cásanna, áfach, bíonn roinnt cróinéirí ann sa chontae céanna). Tá fáil ar fhaisnéis teagmhála don chróinéir do do limistéar, anuas ar fhaisnéis ar an tSeirbhís Chróinéara, ag coroner.ie.

Page edited: 1 November 2016

Teanga

English

Ábhar Gaolmhar

Téigh i dteagmháil linn

Má tá ceist agat a bhaineann leis an ábhar seo, is féidir leat glao a chur ar an tSeirbhís Ghutháin um Fhaisnéis do Shaoránaigh 0761 07 4000 (Luan go hAoine idir 9rn agus 8in) no trí bhualadh isteach san Ionad Faisnéise do Shaoránaigh is gaire duit.