Cearta paisinéirí muirí san Aontas Eorpach

Réamhrá

Ó mhí na Nollag 2012, tá cearta ag paisinéirí atá ag taisteal ar muir nó ar uiscebhealach intíre laistigh den Aontas Eorpach (AE) is comhionann leis na cearta atá ar fáil do phaisinéirí aerlíne nó iarnróid sa chás go ndéantar a seirbhís a chur ar ceal nó a mhoilliú. Ina theannta sin, ní féidir leithcheal a dhéanamh ar phaisinéirí faoi mhíchumas agus ba cheart cúnamh a chur ar fáil dóibh. Is é is aidhm do Rialachán (AE) Uimh. 1177/2012, a tháinig in éifeacht an 18 Nollaig 2012, ná cosaint a dhéanamh ar phaisinéirí atá ag úsáid uisce-iompar trí chearta áirithe agus leibhéal ráthaithe seirbhíse a bhunú.

Cé na seirbhísí a chlúdaítear?

Baineann Rialachán an AE le seirbhísí paisinéirí ar muir nó ar uiscebhealaí intíre sa chás:

  • Go bhfuil an calafort bordála i mballstát den AE
  • Go bhfuil an calafort bordála lasmuigh den AE agus go bhfuil an calafort díbhordála i mballstát den AE, ar choinníoll go bhfuil an tseirbhís á hoibriú ag iompróir san AE

Chomh maith leis sin, baineann an Rialachán le turais mhara sa chás go bhfuil an calafort díbhordála suite i gcríoch ballstáit. Mar sin féin, ní bainteach le paisinéirí ar thurais mhara atá na bearta maidir le hathródú, le haisíocaíocht agus le cúiteamh as moill ar theacht.

Ní bhaineann an Rialachán le paisinéirí atá ag taisteal ar:

  • Longa atá deimhnithe suas le 12 phaisinéir a iompar
  • Longa ag a bhfuil triúr nó níos lú san fhoireann le haghaidh oibriú na loinge
  • Turais agus turais fámaireachta nach turais mhara iad
  • Longa nach dtiomáintear go meicniúil agus longa stairiúla paisinéirí atá deimhnithe chun suas le 36 paisinéir a iompar

Níl an Rialachán bainteach ach oiread sa chás gur níos lú ná 500 méadar in aon treo amháin atá fad na seirbhíse paisinéirí iomláine.

Moilleanna agus cealuithe

Más rud é go ndéantar seirbhís paisinéirí nó turas mara a mhoilliú nó a chur ar ceal, caithfidh an t-iompróir nó oibreoir an chríochfoirt eolas a thabhairt duit, nuair is cuí, faoin gcás a luaithe is féidir agus tráth nach déanaí ná 30 nóiméad tar éis an ama imeachta sceidealaithe. Ní mór eolas a thabhairt duit freisin faoin am imeachta measta agus faoin am rochtana measta a luaithe is atá an fhaisnéis sin ar fáil.

I gcás seirbhís paisinéirí, má chailleann tú seirbhís iompair nasctha mar thoradh ar chealú nó ar mhoill, caithfidh an t-iompróir agus oibreoir an chríochfoirt, nuair is cuí, gach iarracht réasúnach a dhéanamh chun naisc mhalartacha a chur in iúl duit.

Athródú agus aisíocaíocht

Más rud é go bhfuiltear ag súil go ndéanfar seirbhís paisinéirí a chur ar ceal nó a mhoilliú ar feadh níos mó ná 90 nóiméad, ba cheart rogha idir na nithe seo a thairiscint duit láithreach:

  • Athródú go dtí do cheann scríbe deiridh gan aon chostas breise a luaithe is féidir agus faoi choinníollacha inchomparáide
  • Praghas an ticéid a aisíoc agus, más ábhartha, seirbhís fillte saor in aisce a luaithe is féidir chuig an gcéad phointe imeachta

Ní mór praghas an ticéid a aisíoc laistigh de 7 lá. Ní mór go gclúdaíonn sé costas iomlán an ticéid don chuid den turas nó do na codanna den turas nár taistealaíodh go fóill, agus don chuid nó do na codanna a taistealaíodh cheana más rud é nach bhfuil aon chúis leis an turas a thuilleadh. Sa chás go gcomhaontaíonn tú, féadfar aisíocaíocht a dhéanamh i bhfoirm dearbhán agus/nó seirbhísí eile.

Cúnamh agus tú ag feitheamh

Más rud é go bhfuiltear ag súil go ndéanfar seirbhís paisinéirí nó turas mara a chur ar ceal nó a mhoilliú ar feadh níos mó ná 90 nóiméad, ba cheart sneaiceanna, béilí nó sólaistí in aisce a thairiscint duit, i gcoibhneas réasúnach leis an aga feithimh. De bhreis air sin, sá chás go n-éiríonn gá le fanacht oíche amháin nó níos mó ná oíche amháin de bhreis ar na hoícheanta a bheartaigh tú mar gheall ar chealú nó ar mhoill, ní mór don iompróir cóiríocht imleor ar bord nó ar tír a chur ar fáil duit saor in aisce, más féidir. Ní mór iompar chuig an gcóiríocht agus amach aisti a chur ar fáil nuair is gá.

Féadfaidh an t-iompróir teorainn €80 san oíche le haghaidh 3 oíche ar a mhéad a chur le costas iomlán na cóiríochta ar tír, gan costas an iompair a áireamh.

Níl tú i dteideal cóiríochta sa chás gur féidir leis an iompróir a chruthú gurb ann don chealú nó don mhoill de dheasca dálaí aimsire a chuirfeadh oibriú sábháilte na loinge i mbaol.

Cúiteamh i gcás moille

Cé go bhfuil siad fós i dteideal taisteal, féadfaidh paisinéirí ar sheirbhís paisinéirí cúiteamh a iarraidh ón iompróir má chuirtear moill orthu a gceann scríbe deiridh a bhaint amach. Is ionann an t-íosleibhéal cúitimh agus 25% de phraghas an ticéid maidir le moill ag a bhfuil na faid seo a leanas:

  • 1 uair an chloig i gcás turais nach faide ná 4 huaire an chloig
  • 2 uair an chloig i gcás turais níos faide ná 4 huaire an chloig ach nach faide ná 8 n-uaire an chloig
  • 3 huaire an chloig i gcás turais níos faide ná 8 n-uaire an chloig ach nach faide ná 24 uair an chloig
  • 6 huaire an chloig i gcás turais níos faide ná 24 uair an chloig

Más rud é go bhfuil an mhoill dhá oiread níos faide ná an tréimhse ama a leagtar amach thuas, is ionann an cúiteamh agus 50% de phraghas an ticéid.

Ní mór an cúiteamh a íoc laistigh de mhí amháin tar éis d’iarratais ar chúiteamh a chur isteach. Féadfar é a íoc i ndearbháin agus/nó i seirbhísí eile, ar choinníoll gur solúbtha atá na coinníollacha. Caithfidh é a íoc in airgead tirim má iarrann tú é agus ní féidir é a laghdú mar gheall ar chostais idirbhirt airgeadais.

Díolúintí

Féadfaidh iompróirí tairseach íosta nach mó ná €6 a thabhairt isteach nach ndéanfar íocaíochtaí as cúiteamh faoina bun. Níl tú i dteideal cúnaimh ná cúitimh sa chás:

  • Gur tugadh eolas duit faoin gcealú nó faoin moill sular cheannaigh tú do thicéad
  • Gur thusa ba chúis leis an gcealú nó leis an moill

Níl tú i dteideal cúitimh sa chás gur féidir leis an iompróir a chruthú gurb ann don chealú nó don mhoill de dheasca:

  • Dálaí aimsire a chuirfeadh oibriú sábháilte na loinge i mbaol
  • Cúinsí neamhghnácha a chuirfeadh bac ar fheidhmiú na seirbhíse paisinéirí, ar cúinsí iad nach bhféadfaí a sheachaint fiú dá nglacfaí gach beart réasúnach

Imeachtaí cúirte

Ní chuirtear cosc ort leis an Rialachán damáistí a éileamh trí na cúirteanna as caillteanais a tabhaíodh mar thoradh ar chealú nó ar mhoill.

Daoine faoi mhíchumas

Tá an ceart ag daoine faoi mhíchumas agus acu siúd a bhfuil a soghluaisteacht laghdaithe chun áirithint a dhéanamh agus ticéad a fháil ar an mbealach céanna a dhéanann paisinéirí eile, agus gan costas breise a íoc. Féadfar áirithintí agus ticéid a dhiúltú, áfach, d’fhonn riachtanais sábháilteachta a chomhlíonadh agus sa chás nach féidir le duine faoi mhíchumas dul ar bord go sábháilte, dul i dtír go sábháilte agus bheith á iompar go sábháilte de thoradh dhearadh na loinge paisinéirí nó de thoradh bhonneagar agus threalamh an chalafoirt. I gcás an diúltaithe sin, ní mór gach iarracht réasúnach a dhéanamh iompar malartach a thairiscint don duine lena mbaineann.

Más rud é go n-éilíonn an t-iompróir, an gníomhaire taistil nó an tionscnóir turas go dtéann duine atá ábalta cúnamh a chur ar fáil duit in éineacht leat, caithfidh an duine a rachaidh in éineacht leat a iompar saor in aisce.

Sa chás go ndiúltaítear áirithint nó ticéad duit, nó go n-éilítear ort duine a thabhairt in éineacht leat, ba cheart eolas a thabhairt duit faoi na cúiseanna leis sin láithreach. Ar iarratas, ní mór na cúiseanna sin a chur in iúl duit i scríbhinn laistigh de 5 lá oibre tar éis d’iarratais.

Sa chás go sealbhaíonn tú áirithint nó ticéad agus gur chomhlíon tú na ceanglais fógra faoi do riachtanais shonracha, ach go ndiúltaítear duit dul ar bord faoin Rialachán fós, ba cheart rogha a thairiscint duit idir aisíocaíocht agus athródú.

Inrochtaineacht agus faisnéis

Ní mór d’iompróirí agus d’oibreoirí calafoirt faisnéis a chur ar fáil do phaisinéirí faoina gcearta agus faoi inrochtaineacht a n-áiseanna. Cuirfear an fhaisnéis ar fáil i bhformáidí inrochtana.

An ceart chun cúnaimh

Faoi réir choinníollacha rochtana a n-áiseanna, ní mór d’iompróirí agus d’oibreoirí críochfoirt cúnamh saor in aisce a chur ar fáil do dhaoine faoi mhíchumas agus do dhaoine a bhfuil a soghluaisteacht laghdaithe i gcalafoirt agus ar bord loinge, lena n-áirítear dul ar bord agus dul i dtír.

Ní mór gur thug tú fógra don iompróir nó d'oibreoir an chríochfoirt faoin ngá atá agat leis an gcúnamh sin 48 uair an chloig ar a laghad sula mbeadh an cúnamh ag teastáil, murar comhaontaíodh tréimhse níos giorra. Chomh maith leis sin, ní mór duit fógra a thabhairt don iompróir, agus an áirithint á déanamh nó an ticéad á réamhcheannach, faoi na riachtanais shonracha atá agat i dtaca le cóiríocht, le suíocháin nó faoin ngá le trealamh leighis a bheith leat. Is féidir leat an fógra sin a dhéanamh tríd an ngníomhaire taistil nó tríd an tionscnóir turas ónar ceannaíodh an ticéad.

Ní mór duit bheith i láthair ag an gcalafort ag an am a leagann an t-iompróir síos i scríbhinn. Ní féidir leis an am sin bheith níos mó ná 60 nóiméad ón am bordála foilsithe. Mura leagtar aon am bordála síos, caithfidh tú bheith i láthair 60 nóiméad ar a laghad roimh an am imeachta foilsithe, murar comhaontaíodh tréimhse níos giorra.

Mar sin féin, sa chás gur theip ort an fógra riachtanach a chur ar fáil, déanfaidh iompróirí agus oibreoirí críochfoirt gach iarracht réasúnach chun a chinntiú go gcuirtear cúnamh ar fáil sa tslí gur féidir leat dul ar bord, dul i dtír agus taisteal ar an long.

Caillteanas nó damáiste do threalamh soghluaisteachta

Tá an t-iompróir nó oibreoir an chríochfoirt freagrach as trealamh soghluaisteachta, nó trealamh sonrach eile a bhíonn á úsáid agat, a cailleadh nó a damáistíodh sa chás gurb é an t-iompróir nó oibreoir an chríochfoirt is cúis leis, de thoradh faillí nó lochta. Déantar talamh slán de locht nó d’fhaillí an iompróra i gcás teagmhas loingseoireachta. Beidh tú i dteideal luach athsholáthair an trealaimh lena mbaineann, nó, i gcás inar féidir an trealamh a dheisiú, beidh tú i dteideal chostas deisithe an trealaimh.

Gearáin agus forfheidhmiú

Ní mór d’iompróirí agus d’oibreoirí críochfoirt a chinntiú gur ar fáil go poiblí ar bord long agus i gcríochfoirt chalafoirt atá faisnéis faoi chearta na bpaisinéirí faoin Rialachán seo de chuid an AE. Ní mór an fhaisnéis a chur ar fáil a oiread is féidir i bhformáidí inrochtana.

Tá ceangal ar iompróirí agus ar oibreoirí críochfoirt meicníocht chun gearáin a láimhseáil a bhunú d’fhonn cabhrú le paisinéirí atá ag iarraidh leas a bhaint as a gcearta faoin Rialachán seo. Ní mór duit do ghearán a chur isteach laistigh de 2 mhí ón dáta ar ar cuireadh an tseirbhís ar fáil nó ar ar cheart an tseirbhís a chur ar fáil. Ní mór don iompróir nó d’oibreoir an chríochfoirt a chur in iúl duit cibé acu a glacadh le do ghearán, a diúltaíodh dó nó atá sé á bhreithniú fós laistigh de mhí amháin tar éis an gearán a fháil. Ní mór freagra deiridh a chur ar fáil duit tráth nach déanaí ná 2 mhí tar éis do ghearán a fháil.

Ní mór do gach ballstát comhlacht a ainmniú a bheidh freagrach as forfheidhmiú a dhéanamh ar an Rialachán seo maidir le seirbhísí paisinéirí agus le turais mhara ó chalafoirt atá suite ina chríoch féin agus maidir le seirbhísí paisinéirí ó thríú tír chuig na calafoirt sin. Is é an tÚdarás Náisiúnta Iompair an comhlacht forfheidhmiúcháin ainmnithe in Éirinn. Más rud é nach bhfuil tú sásta leis an bhfreagra ar do ghearán agus nár comhlíonadh do chearta faoin Rialachán seo, nó nach bhfuair tú freagra laistigh de mhí amháin ó rinne tú an gearán, féadfaidh tú gearán a dhéanamh leis an Údarás Náisiúnta Iompair.

Teagmháil

Tá tuilleadh eolais maidir leis an Rialachán ar fáil i nóta faisnéise do phaisinéirí (pdf) arna fhoilsiú ag an Roinn Iompair, Turasóireachta agus Spóirt.

Údarás Náisúnta Iompair

Cearta Paisinéirí Muirí
Dún Scéine
Lána Fhearchair
Baile Átha Cliath 2
Éire

Teil:(01) 879 8300
Láithreán Gréasáin: http://www.nationaltransport.ie/public-transport-services/maritime-passengers-rights-2/
R-phost: maritimepassengerrights@nationaltransport.ie

Page edited: 12 August 2014