Dliteanas iompróirí paisinéirí ar muir san Aontas Eorpach

Réamhrá

Is iad an Eagraíocht Mhuirí Idirnáisiúnta (IMO) an ghníomhaireacht de chuid na Náisiún Aontaithe atá freagrach as sábháilteacht agus slándáil na loingseoireachta agus as cosc a chur ar thruailliú muirí ag longa. I 1974, ghlac an IMO le Coinbhinsiún na hAithine maidir le hIompar Paisinéirí agus a gCuid Bagáiste ar Muir a tháinig i bhfeidhm i 1987.

Bhunaigh an Coinbhinsiún córas dliteanais do dhamáistí a mbíonn paisinéirí a iompraítear ar árthach farraige thíos leo. Dearbhaítear go bhfuil dliteanas ar iompróir íoc as damáiste nó caillteanas a mbíonn paisinéir thíos leis má tharla an teagmhas a bhí ina chúis leis an damáiste le linn iompair agus más é locht nó faillí an iompróra ba chúis leis.

In 2002, glacadh le Prótacal chun Coinbhinsiún na hAithine a thug isteach árachas éigeantach chun paisinéirí ar longa a chumhdach agus rinne seo na teorainneacha ar dhliteanas a ardú. In 2006, ghlac Coiste Dlíthiúil an IMO le treoirlínte do chur i bhfeidhm Choinbhinsiún leasaithe na hAithine. Áirítear le treoirlínte 2006, foclaíocht d’áirithint a cheadaíonn teorannú dliteanais d’éilimh maidir le cogadh nó sceimhlitheoireacht. Tháinig an Prótacal 2002 i bhfeidhm i mí Aibreáin 2014 agus maidir le hÉirinn ar an 7 Samhain 2014.

Leagtar amach na teorainneacha dliteanais i gCearta Speisialta Tarraingthe (SDR) atá ina mheascán de luachanna airgeadra arna bhunú ag an gCiste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta (IMF). Tá fáil ar luach reatha an SDR in Euro ar láithreán gréasáin an IMF.

Rialáil an AE

Tá feidhm ag Rialachán 392/2009 ar dhliteanas iompróirí paisinéirí ar muir i gcás timpistí i ngach Ballstát den Aontas Eorpach (AE) agus den LEE (an Íoslainn, Lichtinstéin, an Iorua). Leagann an Rialachán córas dliteanais agus árachais síos d’iompar paisinéirí ar muir, bunaithe ar an méid a leanas:

  • Coinbhinsiún na hAithine arna leasú ag Prótacal 2002, agus
  • Treoirlínte 2006 an IMO

Rialacha

Baineann an Rialachán le gach aistear idirnáisiúnta:

  • Ina bhfuil brat ballstáit ar crochadh ag an long nó ina bhfuil an long cláraithe i mBallstát, nó
  • Inar síníodh an conradh iompair i mBallstát, nó
  • Ina bhfuil an áit imeachta nó an ceann scríbe, i gcomhréir leis an gconradh iompair, lonnaithe laistigh de Bhallstát.

Ina theannta sin, baineann an Rialachán le catagóirí áirithe longa paisinéirí a thugann faoi aistir intíre farraige. Féadfaidh Ballstát feidhmiú an Rialacháin a iarchur ar na longa siúd ar feadh ar a laghad 4 bliana. Ina theannta sin, féadfaidh siad é a chur i bhfeidhm ar gach aistear farraige intíre.

Bás nó gortú paisinéirí

Sa chás go mbíonn duine thíos le caillteanas mar thoradh ar bhás nó gortú pearsanta do phaisinéir a raibh timpiste loingseoireachta ina húdar léi, is é an t-iompróir ar a bhfuil an diandliteanas chun a mhéid le 250,000 SDR a íoc. Is ionann teagmhas loingseoireachta agus briseadh loinge, iompú béal faoi, tuairt nó tráchur na loinge, pléascadh nó dóiteán sa long, nó locht ar an long. Más ionann agus breis agus 250,000 SDR an damáiste, beidh breis dliteanais ar an iompróir 400,000 SDR, ar a mhéid, a íoc murar féidir leis an iompróir a chruthú nach iadsan ba chúis leis.

Mura bhfuil an caillteanas mar thoradh ar theagmhas loingseoireachta, beidh dliteanas ar an iompróir 400,000 SDR, ar a mhéid, a íoc, más féidir leis an éilitheoir locht nó faillí ar pháirt an iompróra a chruthú. Féadfaidh an t-iompróir agus an paisinéir comhaontú a dhéanamh ar theorainn níos airde.

Má bhíonn an caillteanas a rabhthas thíos leis ina thoradh ar chogadh nó ar sceimhlitheoireacht, bíonn teorainn ar an dliteanas go dtí an teorainn níos ísle 250,000 SDR in aghaidh an phaisinéara nó 340 milliún SDR in aghaidh na loinge.

Sa chás go mbíonn teagmhas loingseoireachta ina chúis le bás nó gortú pearsanta, ní mór don iompróir réamhíocaíocht a dhéanamh laistigh de 15 lá chun íoc as na riachtanais láithreacha gheilleagracha, a bheidh i gcomhréir leis na damáistí a rabhthas thíos leo. I gcás báis, is ionann an íocaíocht íosta agus €21,000. Ní admháil dliteanais an réamhíocaíocht.

Bagáiste agus Feithiclí

Tá an t-iompróir faoi dhliteanas íoc as caillteanas bagáiste cábáin nó as díobháil a rinneadh do bhagáiste cábáin, sa chás go mbíonn locht nó faillí an iompróra ina chúis leis an gcaillteanas. Meastar gurbh é locht nó faillí an iompróra a bhí i gceist i gcás timpiste loingseoireachta. Leagtar teorainn 2,250 SDR ar dhliteanas an iompróra i leith bagáiste cábáin, in aghaidh an phaisinéara.

Meastar go mbíonn an t-iompróir faoi dhliteanas íoc as caillteanas bagáiste nó díobháil a rinneadh do bhagáiste, murar féidir leis an iompróir a chruthú nach locht nó faillí an iompróra ba chúis leis an gcaillteanas. Tá dliteanas an iompróra teoranta don mhéid a leanas:

  • Caillteanas feithiclí agus díobháil a rinneadh d’fheithiclí, lena n-áirítear an bagáiste go léir a iompraíodh ar an bhfeithicil nó san fheithicil: teorainn 12,700 SDR in aghaidh na feithicle
  • Caillteanas bagáiste nó díobháil a rinneadh do bhagáiste: teorainn 3,375 SDR in aghaidh an phaisinéara

Féadfaidh an t-iompróir agus an paisinéir comhaontú a dhéanamh ar theorainneacha dliteanais níos airde a shocrú. Ina theannta sin, féadfaidh an t-iompróir agus an paisinéir comhaontú a dhéanamh go mbeidh dliteanas an iompróra faoi réir asbhaintigh a asbhainfear ón gcúiteamh. Ní féidir leis an asbhainteach an méid a leanas a shárú:

  • I gcás damáiste a dhéanamh d’fheithicil – 330 SDR
  • I gcás caillteanas bagáiste nó díobháil a dhéanamh do bhagáiste eile – 149 SDR in aghaidh an phaisinéara

Níl an t-iompróir faoi dhliteanas íoc as caillteanas nó díobháil a dhéanamh d’airgead, seodra, saothair ealaíne nó as earraí luachmhara eile, murar cuireadh i dtaisce iad leis an iompróir ar mhaithe lena slánchoimeád. Má rinneadh iad a chur i dtaisce, beidh feidhm ag an teorainn 3,375 SDR in aghaidh an phaisinéara.

Caillteanas nó díobháil a dhéanamh do threalamh soghluaiseachta

Tá an t-iompróir faoi dhliteanas íoc as caillteanas trealamh soghluaiseachta nó as díobháil a rinneadh do threalamh soghluaiseachta, nó do threalamh sonrach eile a úsáideann paisinéir ag a bhfuil soghluaiseacht laghdaithe, sa chás go mbíonn locht nó faillí an iompróra ina chúis leis an gcaillteanas. Meastar gurbh é locht nó faillí an iompróra a bhí i gceist i gcás timpiste loingseoireachta. Tá an paisinéir i dteideal luach ionaid an trealaimh lena mbaineann a fháil nó, sa chás gur cuí, íocaíocht a fháil as costas an deisithe.

Árachas iompróra

Tá ar longa ag a bhfuil ceadúnas chun breis agus 12 phaisinéir a iompar árachas nó foirm éigin eile d’urrús airgeadais a bheith i bhfeidhm chun íoc as dliteanais a mhéid le 250,000 SDR in aghaidh an phaisinéara. I gcás árachas cogaidh agus sceimhlitheoireachta, bíonn teorainn ar an gcumhdach go dtí faoi bhun 250,000 SDR in aghaidh an phaisinéara nó 340 milliún SDR in aghaidh na loinge. Féadtar éileamh ar chúiteamh a thabhairt go díreach i gcoinne an árachóra.

Faisnéis do phaisinéirí

Ní mór don iompróir a chinntiú go gcuirtear paisinéirí ar an eolas go soiléir agus go cruinn faoina gcearta faoin Reachtaíocht seo. Ní mór an fhaisnéis a chur ar fáil san fhormáid is oiriúnaí:

  • Ag gach pointe díola, lena n-áirítear tríd an nguthán agus tríd an Idirlíon, sa chás go sínítear an conradh iompair i mBallstát
  • Roimh imeacht, sa chás go bhfuil an áit imeachta i mBallstát
  • Ar imeacht i ngach cás eile

Conas iarratas a dhéanamh

Ní mór duit fógra i scríbhinn a thabhairt d’iompróir maidir le caillteanas bagáiste nó bagáiste a ndearnadh díobháil dó, ar dhealraitheach:

  • Roimh nó ag tráth fágála an phaisinéara chun a b(h)agáiste cábáin a fháil
  • Roimh nó ag tráth a athsheachadta i gcás gach bagáiste eile

Sa chás nach dealraitheach gur cailleadh bagáiste nó go ndearnadh díobháil dó, ní mór fógra i scríbhinn a thabhairt laistigh de 15 lá ó dháta fágála na loinge nó an athsheachadta nó ón tráth inar cheart go ndearnadh an t-athsheachadadh sin.

Ní gá fógra i scríbhinn a thabhairt má bhí an bhail a bhí ar an mbagáiste ina hábhar comhiniúchta nuair a fuair tú é.

Ní mór aon chaingean chúirte chun cúiteamh a éileamh a eascraíonn as bás nó gortú pearsanta paisinéara nó as caillteanas bagáiste nó díobháil a dhéanamh do bhagáiste laistigh de 2 bhliain.

Page edited: 5 January 2015