Caighdeáin do Lipéadú Táirgí

Eolas

Tugann lipéid ar tháirgí agus ar earraí eolas duit faoi thréithe an táirge nó na míre. Mar shampla, tugann lipéid ar bhia eolas duit faoi luach cothaithe agus meáchan an bhia. Tugann lipéid ar éadaí eolas duit faoin saghas, déantúsóir srl. Tugann an t-eolas ar lipéid deis duit rogha eolach a dhéanamh faoina mbíonn ar intinn agat a cheannach. Tá rialacha in Éirinn agus san AE maidir le lipéid ar tháirgí. Baineann na rialacha sin go príomha le teicstílí agus le coisbheart cé go gclúdaítear réimsí eile freisin. Is féidir leat eolas ar rialacha fháil maidir le lipéadú bia ar láithreán gréasáin an Choimisiúin Eorpaigh agus ar láithreán gréasáin an Údaráis um Shábháilteacht Bhia.

Ní mór do dhéantúsóirí táirgí agus earraí comhlíonadh leis na dlíthe um lipéadú. Cé go leagann an dlí síos roinnt íoscheanglas, níl tada a chuireann cosc ar thuilleadh eolais a thabhairt ar lipéid, chomh fada agus go mbíonn an t-eolas sin fíor. Mar shampla, ní éilítear treoracha ar conas ábhair bhia a bhruith/sheirbheáil. Bíonn an t-eolas sin ar go leor lipéad bia cé nach mbíonn gá leis.

Níl aon cheanglas dlí ar tháirgeoirí ábhair neamh-bhia (.i. éadaí, srl.) an tír dhéanta an ábhair a thaispeáint ar an lipéad. Ciallaíonn sé sin nach mbíonn aon oibleagáid ar an déantúsóir a rá gurbh in Éirinn nó thar lear a rinneadh mír. B’fhéidir go mbíonn lipéid a thugann treoir duit ar conas rudaí a níochán agus a chothabháil inmhianaithe ach ní éilítear iad de réir an dlí. I mbeagán focal, níl oibleagáid ar dhéantúsóirí treoracha níocháin ná cothabhála a chur ar earraí, ach is féidir leo sin a dhéanamh más mian leo.

Nuair a bhíonn tú ag siopadóireacht, seiceáil go bhfuil lipéad ceart ar an mír atá tú ag ceannach. Bíodh a fhios agat, gur féidir le lipéid tú a mhíthreorú ar uairibh. Mar shampla, díreach mar gheall go bhfuil an pacáiste neamhdhíobhálach don chomhshaol, ní chiallaíonn sé sin go bhfuil táirge níos fearr don chomhshaol. Sa chás sin, ba chóir duit a bheith ag faire amach do lipéad a deir, mar shampla, go bhfuil an t-ábhar ‘déanta as ábhar athchúrsáilte'.

Cóirthrádáil (‘Fairtrade’)

Ní mór d’earraí a bhfuil ‘Cóirthrádáil’ marcáilte orthu caighdeáin idirnáisiúnta Chóirthrádála a bhaint amach a shocraíonn an comhlacht idirnáisiúnta deimhnithe Fairtrade Labelling Organisations International (FLO). Déantar na caighdeáin seo a chomhaontú le príomh-rannpháirtithe i scéim Chórthrádála, lena n-áirítear táirgeoirí iad féin agus eagraíochtaí lipéadaithe, ar nós Chóirthrádáil Éireann. Má aimsíonn tú earraí ar a bhfuil ‘Cóirthrádáil’ marcáilte, a bhraitheann tú atá míthreorach, déan teagmháil le Cóirthrádáil Éireann.

Orgánach

Ó Iúil 2010 i leith, tá lógó orgánach an AE éigeantach ar gach táirge réamhphácáistithe bia orgánaigh laistigh den Aontas Eorpach. Féadtar é a úsáid le haghaidh earraí orgánacha neamh-réamhphacáistithe laistigh den AE nó táirgí orgánacha a iompórtáiltear ó thríú tíortha. Tá bunaithe ag gach ballstát den AE córas iniúchta agus tá líon údaráis phoiblí ainmnithe agus/nó tá comhlachtaí príobháideacha iniúchta faofa acu chun tabhairt faoi iniúchadh agus deimhniú táirgeadh orgánach. D’fhaomh an Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara cúig chomhlacht deimhnithe chun tabhairt faoin obair seo in Éirinn, is é sin, an Institiúid um Éiceolaíocht Mhargaidh (IMO), Cumann Feirmeoirí agus Saothróirí Orgánacha na hÉireann (IOFGA), an tIontaobhas Orgánach Teoranta, BDAA-Demeter UK agus Global Trust Certification Limited. Ní mór ainm an oibreora dheiridh a láimhseáil an táirge, a shonrú ar gach táirge atá lipéadaithe amhail bheith orgánach, mar shampla, an táirgeoir, an próiseálaí nó an dáileoir agus ainm nó códuimhir a gcomhlachta iniúchta. Má aimsíonn tú earraí ar a bhfuil ‘orgánach’ marcáilte, a bhraitheann tú atá míthreorach, déan teagmháil leis na heagraíochtaí seo chun treoir a fháil.

An lipéad ‘CE’

Lipéad dronuilleogach bán is ea an lipéad ‘CE’ ar tháirge, ar a bhfuil na litreacha dubha ‘CE’. Ciallaíonn an lipéad go gcomhlíonann an táirge gach caighdeán sláinte, sábháilteachta agus cosanta comhshaoil de chuid an Aontais Eorpaigh a leagadh síos sna treoracha ábhartha earnála nó ingearacha. Níl gach táirge cumhdaithe ag an marcáil ‘CE’.

Tugadh isteach lipéadú CE san AE chun na rialacháin lipéadaithe a chaighdeánú ar fud na mballstát. Teastaíonn an marc ar réimse fairsing táirgí. I measc na samplaí tá idir threalamh leictreach, cuisneoirí agus téitheoirí uisce gáis agus chlogaid, bréagáin agus séadairí croí. Is féidir teacht ar thuilleadh faisnéise ar an lipéad CE.

Lipéadú teicstílí

Ba cheart táirgí teicstílí atá ar díol san AE a bheith lipéadaithe agus tagairt á déanamh dá n-ábhar snáithín pé uair a gcuirtear ar an margadh iad ar mhaithe le cuspóirí táirgthe nó tráchtála. Tá an dlí seo leagtha síos i Rialacháin na gComhphobal Eorpach (Ainmneacha Snáithín Teicstílí agus Lipéadú Bainteach agus Margaíocht Ábhair Tháirgí Teicstíle, 2012 (IR 142 de 2012). Rinneadh na Rialacháin seo chun éifeacht a thabhairt do Rialachán 1007/2011 an AE arna leasú ag Rialachán Uimh. 286/2012 an AE. Baineann na Rialacháin seo le táirgí atá go hiomlán déanta de shnáithíní teicstíle, ar nós éadaí, cuirtíní nó éadaí leapa. Anuas air sin, baineann sé le táirgí ina bhfuil ar a laghad 80% de chomhábhair theicstílí, ar nós troscán, clúdaigh ar scáthanna fearthainne agus clúdaigh scáthanna gréine, clúdaigh ar urláir, tochtanna agus earraí campála, líneálacha teo coisbhirt, lámhainní, mitín agus miotóga. Níl aon dualgas dlíthiúil ann chun lipéid chúraim a thaispeáint, ach má thaispeántar iad seo, ní mór dóibh bheith cruinn.

In go leor cásanna, ní mór do na lipéid ar theicstílí na céatadáin ábhar atá san earra a léiriú. Mar shampla, féadtar éadaí a lipéadú mar ‘100% cadás’ nó ‘50% olann, 50% aicrileach’. Arís eile, insíonn na lipéid seo níos mó duit faoin táirge agus féadfaidh siad cabhrú leat an cinneadh a dhéanamh chun iad a cheannach nó gan iad a cheannach.

Lipéadú Coisbhirt

Tá rialacha tábhachtacha ann freisin maidir le conas a chuirtear lipéad ar chodanna áirithe de choisbheart. Is iondúil go mbíonn na lipéid sin greamaithe ar bhonn an choisbhirt nó ar bhosca na mbróg nó laistigh den choisbheart. Ní mór an t-eolas faoi ábhar déanta an choisbhirt a thaispeáint trí phictiúir aontaithe nó siombail nó téacs. Leagann I.R. Uimh. 63/1996: Rialacháin na gComhphobal Eorpach (Lipéadú Coisbhirt), 1996 síos na rialacha faoi lipéid choisbhirt.

Leagann an dlí amach conas a chaithfear codanna éagsúla den choisbheart (.i. an chuid uachtarach, an líneáil, an bonn lasmuigh) a lipéadú. Caithfear eolas a thabhairt ar chomhábhar ar a laghad 80% d’achar dhromchla an uachtair, na líneála agus stocaí bhonn istigh den mhír coisbhirt, agus ar a laghad 80% de thoirt an bhoinn lasmuigh.

Mura bhfuil aon ábhar amháin in ar a laghad 80% den choisbheart, ní mór don lipéad dhá phríomhábhar dhéanta an choisbhirt a shloinneadh (mar shampla, 20% rubar, 60% leathar, srl.).

De bhrí gurb í an aidhm atá ag na dlíthe thuas ná eolas a thabhairt, ní mór do gach lipéad a bheith inléite. Tá an déantúsóir nó a ghníomhaire údaraithe san Aontas Eorpach freagrach as na lipéid a sholáthar agus as cruinneas an eolais atá le fáil orthu.

Rialacha

Tá na hoibleagáidí dlíthiúla atá ar tháirgeoirí agus ar thrádálaithe maidir le lipéadú teicstíle agus coisbhirt leagtha amach sna Rialacháin ainmnithe thuas.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

Oifig an Stiúrthóra Gnóthaí Tomhaltóirí

Line 1:
4 Bóthar Fhearcair
County:
Dublin 2
Country:
IRELAND
Teil:
+353 (0)1 4025500
Fax:
+353 (0)1 4025501
Láithreán Gréasáin:
http://www.odca.ie
R-phost:
odca@entemp.ie
Wheelchair Access:


Údarás Um Chaighdeáin na hÉireann

1 Cearnóg Swift
Northwood
Seantraibh
Baile Átha Cliath 9
Éire

Teil:+353 (0)1 807 3800
Facs:+353 (0)1 807 3838
Láithreán Gréasáin: http://www.nsai.ie
R-phost: nsai@nsai.ie

Page edited: 30 October 2013