An tInnéacs Praghsanna do Thomhaltóirí

Eolas

Tomhaiseann an tInnéacs Praghsanna do Thomhaltóirí (IPT) athruithe i meánleibhéal praghsanna a íocann teaghlaigh agus cuairteoirí eachtrannacha go hÉirinn le haghaidh earraí tomhaltais agus seirbhísí. Is é an IPT an slat tomhais oifigiúil maidir le bolsciú in Éirinn. Is iad na figiúirí is déanaí IPT ar fáil ar láithreán gréasáin na Príomh-Oifige Staidrimh.

Déanann an Phríomh-Oifig Staidrimh (POS) an suirbhé seo trí phraghsanna grúpa léirithe buan d'earraí agus seirbhísí a bhailiú ar bhonn leanúnach gach mí. Cuirtear na praghsanna seo i gcomparáid le praghsanna na n-earraí agus na seirbhísí céanna ón mí roimhe agus ríomhtar an t-athrú. Cuirtear le chéile in aon innéacs amháin praghsanna na n-earraí agus na seirbhísí seo, a thomhaiseann leibhéal iomlán praghsanna. Cuirtear an t-innéacs i dtoll a chéile i rith sheachtain an dara Máirt gach mí a fhad leis an tríú Máirt i ngach mí.

Socraítear na táirgí agus na seirbhísí a chuirtear san áireamh ón Suirbhé ar Bhuiséad Teaghlaigh. Socraíonn an POS an tábhacht nó ualaí coibhneasta na n-earraí agus na seirbhísí seo de réir eolais bailithe ón Suirbhé ar Bhuiséad Teaghlaigh. Is í príomhaidhm an tSuirbhé ar Bhuiséad Teaghlaigh patrún reatha caitheachais teaghlaigh a shocrú go mion chun ualach caiteachais an IPT a choinneáil suas chun dáta.

Cuireann an Phríomh-Oifig Staidrimh (POS) faisnéis ar fáil ar conas a ríomhtar an IPT (pdf).

Cuireann an IPT faisnéis ar fáil dúinn faoin gcéatadán d’athrú a thagann ar phraghsanna le himeacht ama. Má chuirimid uimhreacha innéacs do dhá tháirge éagsúla i gcomparáid, is féidir linn a dheimhniú go bhfuil an praghas atá ar tháirge amháin ag dul in airde nó ag teacht anuas níos tapúla nó níos moille ná an táirge eile. Is gnách go méadófar praghsanna le himeacht ama agus bíonn níos lú cumhacht cheannaigh ag d’airgead dá bharr. Tugtar boilsciú ar an méadú seo a thagann ar an leibhéal foriomlán praghsanna.

D’fhéadfá an IPT a úsáid – i measc rudaí eile – lena sheiceáil cibé acu ar tháinig nó nár tháinig an méadú céanna ar do phá. Má thagann méadú níos lú ná an méadú innéacs ar an bpá a thugann tú abhaile i gcaitheamh tréimhse éigin (cuirimis i gcás, bliain amháin), ní bhaineann tú an sochar céanna as.

Seachas ón innéacs foriomlán praghsanna a ríomh, ríomhann an POS innéacsanna do na saghsanna ar leith earraí, ar nós bia nó tithíochta.

Cuireann an POS faisnéis ar fáil ar cheisteanna coitianta faoin Innéacs Praghsanna do Thomhaltóirí (pdf).

Costais tithíochta

Clúdaíonn an IPT réimse iomlán costais tithíochta, sé sin:

  • Costas úis mhorgáiste chun teach nó arásan a cheannach
  • Cíos tithe i seilbh phríobháideach
  • Cíos tithe údaráis áitiúil
  • Árachas tí (teach agus a bhfuil ann)
  • Bailiú dramhaíola
  • Táirgí fuinneamh tí, ar nós leictreachais, ola, gáis etc.

Cuireadh soláthar uisce agus séarachais leo in Eanáir 2015.

Ní chlúdaíonn an IPT ceannach thar barr amach tí nó ceannach arásan mar theach cónaithe príobháideach mar breathnaítear air mar chineál infheistíochta in áit caitheachais tomhaltóra. Fágtar amach ón IPT íocaíochtaí síos i gcás morgáiste agus an chuid caipitil d'íocaíochtaí morgáiste, ar an gcúis chéanna.

Torthaí foilsithe

Foilsíonn an POS an ráta boilscithe míosúil agus bliantúil gach mí. Tugtar é seo i dtéarmaí ceatadáin na n-athruithe i bpraghasanna ón mí roimhe agus ón mí chéanna sa bhliain roimhe. Is iad na rátaí boilscithe seo na rátaí cinnlínte míosúla agus bliantúla a luann tráchtairí eacnamaíochta agus na meáin chumarsáide.

Foilsíonn an POS innéacsanna ar leith agus céatadán athruithe don dhá ghrúpa déag earraí agus seirbhísí seo a leanas:

  • Bia agus deoch neamh-mheisciúil
  • Deoch meisciúil agus tobac
  • Éadaí agus bróga
  • Tithíocht, uisce, leictreachas, gás agus breosla eile
  • Troscáin, fearas tí agus gnáthchothábháil tí
  • Sláinte
  • Iompar
  • Cumarsáid
  • Caitheamh aimsire agus cultúr
  • Oideachas
  • Bialanna agus óstáin
  • Earraí agus seirbhísí ilghnéitheacha.

Taispeánann an dá ghrúpa déag seo treochtaí praghais d'earnálacha leathana earraí agus seirbhísí agus an méid a chuireann siad leis an ráta boilscithe iomlán.

Rataí

Tá an t-eolas a eisíonn an IPT ar fáil don phobal ó shuíomh idirlín an POS saor in aisce.

Coinnítear gach eolas a chuirtear ar fáil don POS faoi rún daingean. Leagann an tAcht Staidrimh 1993 síos dianchaighdeáin rúndachta ag rá gur do chuspóirí staidrimh amháin a cheadaítear úsáid a bhaint as eolas atá bailithe. Ní féidir sonraí a d'fhéadfadh a bheith ceangailte le duine nó gnó ar leith a sceitheadh le Rannóg Rialtais nó comhlacht eile.

Conas iarratas a dhéanamh

Tá torthaí an IPT ar fáil don phobal ón bPríomh-Oifig Staidrimh ach iad a iarraidh orthu.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

An Phríomh-Oifig Staidrimh

Bóthar Skehard
Corcaigh
Ireland

Teil:(021) 453 5000
Lóghlao:1890 31 34 14
Facs:(021) 453 5555
Láithreán Gréasáin: http://www.cso.ie/
R-phost: information@cso.ie


Page edited: 13 November 2015