Ciandíolachán

Eolas

Tugtar ciandíol, chomh maith, ar shiopadóireacht a dhéanamh ón mbaile agus áirítear leis rudaí a ceannaíodh ar ríomhphost, facs, guthán, trí shiopadóireacht a dhéanamh ar an idirlíon agus postdíol. Cumarsáid idir trádálaí agus tomhaltóir atá i gceist le ciandíol nuair nach mbíonn siad i gcuideachta fhisiciúil a chéile.

Nuair a iontrálann tú i gconradh le trádálaí, tá an ceart agat bheith ag súil leis an gcosaint tomhaltóra chéanna a fháil a gheofá dá gceannófá na hearraí i siopa áitiúil. Ba cheart go mbeadh na hearraí ar chaighdeán indíoltachta, oiriúnach dá gcuspóir beartaithe agus de réir an chuir síos a ndearnadh orthu. Mar gheall go bhfuil tú ag iontráil i gcianchonradh, tugtar breis cosanta duit faoi dhlí an AE.

Tá sé de chuspóir na Treorach Eorpaí maidir le cearta tomhaltóirí (Treoir 2011/83/AE) (ar a dtugtar an Treoir maidir le Cearta Tomhaltóirí) a chinntiú gur féidir le tomhaltóirí bheith ag súil leis an leibhéal íosta cosanta is cuma cá mbíonn trádálaí bunaithe san Aontas Eorpach (AE). Chorpraigh Rialacháin an Aontais Eorpaigh (Faisnéis do Thomhaltóirí, Cealú agus Cearta Eile), 2013 (I.R. Uimh. 484/2013) le héifeacht ón 13 Meitheamh 2014.

Cuimhnigh, tá tú faoi chosaint cibé acu má cheannaíonn tú na hearraí in Éirinn nó i mBallstát eile. Má cheannaíonn tú ó láithreán gréasáin nó ó chatalóg atá bunaithe lasmuigh den AE, d’fhéadfadh aon fhadhbanna a thagann chun solais bheith ní ba dheacra lena réiteach – mar sin, seiceáil na téarmaí agus na coinníollacha.

D’fhorbair an Lárionad Eorpach do Thomhaltóirí na Danmhairge láithreán gréasáin – theshoppingassistant.com – chun cabhrú le tomhaltóirí a dheimhniú cibé acu an bhfuil nó nach bhfuil láithreán gréasáin iontaofa nuair a bhítear ag siopadóireacht ar líne.

Rialacha

Faoin Treoir maidir le Cearta Tomhaltóirí:

  • Mura gcomhaontaítear a mhalairt, ní mór don trádálaí na hearraí a sheachadadh chugat gan moill mhíchuí agus tráth nach déanaí ná 30 lá ón uair a rinneadh an t-ordú.
  • Mura seachadann an trádálaí na hearraí laistigh den amfhráma lenar comhaontaíodh, féadfaidh tú iarraidh ar an trádálaí an seachadadh a dhéanamh laistigh de thréimhse bhreise ama, mura cuí sin faoi na cúinsí.
  • Má theipeann ar an trádálaí na hearraí a sheachadadh laistigh den amfhráma lenar comhaontaíodh nó laistigh den tréimhse bhreise (más ann di), féadfaidh tú an conradh a dhiúltú agus ní mór don trádálaí an t-airgead go léir a d’íoc tú faoi gconradh a aisíoc, gan moill mhíchuí.

Ní bhaineann an Treoir le saghsanna áirithe de chonarthaí, lena n-áirítear:

  • Seirbhísí sóisialta agus conarthaí cúram sláinte
  • Conarthaí cearrbhachais
  • Conarthaí do sheirbhísí airgeadais ar nós árachais nó baincéireachta
  • Conarthaí chun talamh a dhíol
  • Conarthaí chun foirgnimh nua a thógáil nó chun tiontuithe substainteacha a dhéanamh
  • Conarthaí cíosa cóiríocht chónaithe
  • Conarthaí saoire phacáiste
  • Comhroinnt ama agus conarthaí táirge saoire fhadtéarmaigh
  • Conarthaí do bhia agus deoch a sheachadann cúrsóirí rialta (mar shampla, fir bhainne) chuig an tomhaltóir Tá idirbhearta aonuaire cumhdaithe, áfach.
  • Conarthaí a chuirtear i gcrích trí mheaisíní uathoibríocha díola nó áitribh thráchtála uathoibrithe
  • Conarthaí a chuirtear i gcrích le hoibreoirí teileachumarsáide trí tháillefóin phoiblí a úsáid

Faisnéis do thomhaltóirí

Sula mbíonn tú faoi cheangal cianchonartha, ní mór don trádálaí roinnt faisnéise a chur ar fáil duit, lena n-áirítear:

  • Ainm agus seoladh an trádálaí, mar aon leis an seoladh a seolfar gearáin chuige
  • Príomhshaintréithe na n-earraí nó na seirbhíse
  • Praghas na n-earraí – gach cáin san áireamh
  • Costais seachadta, sa chás gurb infheidhme
  • Socruithe le haghaidh íocaíochta
  • Beartas um láimhseáil gearán an trádálaí
  • Cibé acu an bhfuil nó nach bhfuil an ceart agat chun cealú a dhéanamh agus na coinníollacha, an teorainn ama agus na nósanna imeachta chun amhlaidh a dhéanamh
  • Cibé acu an íocfaidh nó nach n-íocfaidh tú as costas na n-earraí a sheoladh ar ais
  • An costas measta atá ar na hearraí a sheoladh ar ais, más gá duit íoc as an gcostas agus murar féidir iad a sheoladh ar ais sa ghnáthphost
  • Coinníollacha maidir le cúnamh agus seirbhísí i ndiaidh an díola, agus ráthaíochtaí tráchtála
  • Fad an chonartha, más infheidhme, agus na coinníollacha chun é a chur chun deiridh má shíntear go huathoibríoch é nó má bhaineann fad neamhtheoranta leis
  • Fad íosta do dhualgas faoin gconradh, más infheidhme
  • Costas na cumarsáide idir tú féin agus an trádálaí, má tá sé os cionn bunráta

Ní mór go bhfuil an fhaisnéis ar ábhar digiteach, ar nós scannáin agus leabhair in-íoslódáilte, soiléir maidir le comhoiriúnacht an ábhair dhigitigh i dtaobh crua-earraí agus bogearraí éagsúla. Anuas air sin, ní mór go gcuirfear san áireamh aon bearta um chosaint theicniúil, mar shampla, an líon cóipeanna is féidir a dhéanamh.

Má tá an ceart agat chun cealú a dhéanamh, ní mór go gcuirfidh an trádálaí an fhoirm chaighdeánach chealaithe ar fáil duit (lena n-áirítear cearta agus treoracha cealaithe) faoi mar a leagtar amach sa Treoir.

Sa chás go gcuirtear cianchonradh i gcrích trí láithreán gréasáin trádála, ní mór go gcuirfear in iúl go soiléir ar an láithreán gréasáin, agus ag tús an phróisis ordaithe, ar a dhéanaí, cibé acu an mbaineann nó nach mbaineann aon srianta seachadta agus cén bealaí íocaíochtaí lena nglactar.

Sa chás go gcuirtear cianchonradh i gcrích trí bhealaí leictreonacha, ní mór don trádálaí a chinntiú, nuair a bhíonn an t-ordú á dhéanamh, go n-aithníonn tú go sainráite go mbíonn dualgas ort íocaíocht a dhéanamh mar gheall ar an ordú a dhéanamh. Má bhíonn cnaipe a ghníomhachtú nó a mhacasamhail de ghníomh i gceist leis seo, ní mór don trádálaí a chinntiú go bhfuil an cnaipe lipéadaithe leis na focail ‘déan ordú agus beidh dualgas ort íoc’ nó a mhacasamhail, a thugann le fios go mbíonn dualgas ort an trádálaí a íoc má dhéanann tú ordú. Mura gcomhlíontar an ceanglas seo, níl tú faoi cheangal ag an gconradh.

Íocaíochtaí breise

Ní cheadaítear roghanna réamhshocraithe a úsáid, mar shampla, boscaí atá réamhthiceáilte, a bhíonn ort a athrú lena sheachaint íoc as seirbhísí nó earra éigin breise. Ní mór duit na roghanna sin a roghnú le gníomh, nó níl ort íoc astu. Má thagann díospóid aníos, tá ar an trádálaí a chruthú gur lorg sé/sí do thoiliú sainráite an íocaíocht bhreise a dhéanamh.

Táillí agus muirir

Ní féidir le trádálaí níos mó a ghearradh ort as modh ar leith íocaíochta a úsáid, ar nós cárta creidmheasa, ná an costas a ghearrtar ar an trádálaí as an modh sin íocaíochta a úsáid. Má thagann díospóid aníos, tá ar an trádálaí a chruthú go gcomhlíonann siad an Treoir.

Ar an nós céanna, má oibríonn trádálaí lín chabhrach gutháin, ní féidir leis an trádálaí níos mó ná an bunráta gutháin a ghearradh ort ar ghlaonna a chuirtear ar an líne.

Deimhniú conartha

Ní mór don trádálaí deimhniú a sholáthar den chonradh a cuireadh i gcrích duit i mbuanfhormáid, ar nós litreach nó ríomhphoist. Ba cheart go n-áireofaí leis an fhaisnéis a luaitear thuas, murar soláthraíodh í cheana féin i mbuanfhormáid. Ba cheart é a bheith soláthartha duit laistigh de thréimhse réasúnta i ndiaidh gur cuireadh an conradh i gcrích, agus ag a dhéanaí:

  • Nuair atá na hearraí á seachadadh nó
  • Sula soláthraítear seirbhís

Ré aithrí

Tá tú i dteideal ré aithrí 14 lá, a thosaíonn ar an lá a fhaigheann tú na hearraí. I gcás seirbhíse, tosaíonn an tréimhse aithrí ar an lá a cuireadh i gcrích an conradh le haghaidh ciandíola.

I gcás ábhar digiteach, éagann an tréimhse aithrí nuair a thosaítear an íoslódáil nó an sruthú.

I rith na ré aithrí, féadfaidh tú cianchonradh a chur ar ceal gan cúis a thabhairt agus gan muirir nó pionóis a thabhú, seachas muirir fhéideartha a thabhaítear nuair a sheoltar na hearraí ar ais.

Má theipeann ar thrádálaí faisnéis a sholáthar duit ar an gceart chun cealú a dhéanamh, síntear an ré aithrí go dtí 12 mhí ón dáta a d’éagfadh sé dá soláthrófaí an fhaisnéis. Má sholáthraíonn an trádálaí an fhaisnéis laistigh den tréimhse 12 mhí seo, éagann an ré aithrí laistigh de 14 lá i ndiaidh go bhfaigheann an tomhaltóir í.

Cealú

Chun an conradh a chealú, ní mór duit an trádálaí a chur ar an eolas ar an gcinneadh chun cealú a dhéanamh agus an fhoirm fhorordaithe chealaithe a úsáid, nó modh éigin eile, sula n-éagann an ré aithrí. Níl aon cheanglas ort cúis a thabhairt le cealú a dhéanamh. Má thagann díospóid aníos, is fútsa atá sé a chruthú gur tugadh faoin gcealú i gceart.

Ní mór duit na hearraí a sheoladh ar ais laistigh de 14 lá tar éis an trádálaí a chur ar an eolas ar an gcealú. Tá ort íoc as an gcostas a bhíonn ar na hearraí a sheoladh ar ais, murar cuireadh ar an eolas thú sula ndearna tú an t-ordú go mbeadh ort íoc as an gcostas.

Ar chealú, tá dualgas ar an trádálaí gach íocaíocht a rinne tú a aisíoc, lena n-áirítear muirir sheachadta, laistigh de 14 lá. Má roghnaíonn tú saghas níos costasaí de sheachadadh ná seachadadh caighdeánach is saoire an trádálaí, níl tú i dteideal aisíocaíocht a fháil ach don saghas is saoire de sheachadadh. Féadfaidh an trádálaí aisíocaíocht a shiarchoinneáil go dtí go seoltar na hearraí ar ais nó go soláthraíonn tú fianaise gur sheol tú na hearraí ar ais.

A luaithe a chealaítear an conradh, cealaítear aon chomhaontuithe creidmheasa ina n-iontráiltear ag tráth an chonartha chomh maith.

Ní ghlacfar le cealú i roinnt cásanna, lena n-áirítear:

  • Tá tús curtha cheana féin leis an soláthar seirbhísí le do chomhaontú
  • Braitheann praghas na n-earraí nó na seirbhísí ar luaineacht an mhargaidh airgeadais nach bhfuil smacht ag an trádálaí uirthi.
  • Ní féidir na hearraí a sheoladh ar ais mar gheall go ndearnadh iad de réir do chuid sonraíochtaí nó rinneadh iad a phearsantú duit
  • D’fhéadfadh na hearraí imeacht i léig nó éag go mear
  • Bhris tú séalaí na n-earraí agus ní féidir iad a sheoladh ar ais ar chúiseanna um chosaint sláinte agus sláinteachais
  • Clostéipeanna/fístéipeanna nó bogearraí ríomhaire iad na hearraí ar bhris tú a séalaí
  • Nuachtáin nó irisleabhair iad na hearraí
  • Ceannaíodh na hearraí ag ceant poiblí

Cáin atá iníoctha ar earraí

Má cheannaíonn tú earraí ar líne nó sa phost ó Bhallstát AE eile, féadfaidh tú CBL a íoc ar an ráta a ghearrtar in Éirinn. Murar sháraigh an soláthraí óna bhfuil na hearraí á gceannach agat an Tairseach Chiandíolachán in Éirinn, áfach, íocfaidh tú CBL ar an ráta atá cuí i dtaobh an earra sin sa Bhallstát inar cheannaigh tú an táirge. Is gnách go gcuirfear ar an eolas thú ar mhéid an CBL atá iníoctha ar sheiceáil amach.

D’fhéadfadh earraí a ordaítear ó áiteanna lasmuigh den AE a chosnaíonn níos mó ná €22 a bheith dlite le haghaidh CBL. Má chosnaíonn siad breis agus €150, d’fhéadfaidís a bheith faoi dhliteanas dleacht chustaim.

Gearrtar dleacht máil agus CBL ar tháirgí inmháil ar nós alcóil agus deochanna alcóil, tobac agus táirgí tobac agus olaí mianracha a chuirtear ar aghaidh ó bhallstáit eile an AE.

Féadfaidh tú teacht ar bhreis faisnéise ar láithreán gréasáin na gCoimisinéirí Ioncaim.

Má chuireann tú na hearraí a cheannaigh tú ar ais, d’fhéadfá bheith in ann na cánacha agus na dleachtanna a gearradh a aiséileamh, a fhad agus a bhíonn an páipéarachas riachtanach agat. Déan teagmháil le hoifig áitiúil na gCoimisinéirí Ioncaim chun teacht ar bhreis faisnéise.

Calaois chárta creidmheasa

Má baineadh úsáid chalaoiseach as do chárta creidmheasa, féadfaidh tú aon íocaíochtaí a rinneadh faoi chianchonradh a chealú agus tá tú i dteideal na híocaíochtaí siúd a fháil ar ais láithreach. Féadtar íocaíochtaí a chealú trí theagmháil a dhéanamh leis an mbanc nó leis an gcumann foirgníochta lena bhfuil do chárta creidmheasa nasctha. Ba cheart duit an uimhir ghutháin a choimeád in áit shábháilte i gcónaí sa chás go dteastódh sí uait.

Más léir duit (nó fiú má tá amhras ort) gur úsáideadh do chárta ar bhealach calaoiseach, ba cheart duit teagmháil a dhéanamh leis an institiúid ábhartha airgeadais caol díreach.

Má baineadh úsáid chalaoiseach as do chárta, ní féidir le do dhliteanas €150 a shárú faoi Mholadh 97/489/CE an AE. Is gnách go mbíonn an dliteanas in Éirinn níos ísle ná sin, de réir an chleachtais de, áfach.

Díol gan iarraidh

Tá sé in aghaidh an dlí má éilíonn trádálaí íocaíocht as seirbhísí gan iarraidh. Cumainn leabhar iad sampla an-mhaith de dhíol gan iarraidh agus tá siad ar an saghas is coitianta. Má dhíolann trádálaí earra leat nár ordaigh thú agus mura ndéanann sé/sí soláthar don phostas ar ais chuige/chuici, ní féidir leis an trádálaí iarracht a dhéanamh sonrasc a sheoladh duit don táirge nó tús a chur le himeachtaí bailithe fiachais i do choinne.

Má tá tú ar conradh le trádálaí agus má fhaigheann tú leabhair nó dlúthdhioscaí gan iarraidh, ba cheart duit do chonradh a sheiceáil mar gheall go bhféadfadh go gcuimsítear ann téarma a leagann dualgas ort 4 nó 5 earra sa bhliain a fháil. Más amhlaidh an cás, ní féidir caitheamh le gníomhartha an trádálaí mar dhíol gan iarraidh. Tá sé an-tábhachtach, ar an ábhar sin, go léann tú an conradh sula dtugann tú gealltanas dó.

Do cheart mar thomhaltóir a tharscaoileadh

Ní féidir leat na cearta a bhronnann an Treoir maidir le Cearta Tomhaltóirí ort a tharscaoileadh.

Gearáin

Nuair a bhíonn gearán á dhéanamh agat, ba cheart duit, ar an gcéad dul síos, teagmháil a dhéanamh leis an trádálaí agus iad a chur ar an eolas faoi do ghearán. Mura bhfuil tú sásta leis an bhfreagairt, d’fhéadfá bheith in ann cabhair a fháil le do ghearán.

Má tá do ghearán i gcoinne trádálaí anseo in Éirinn, ba cheart duit an gearán a dhéanamh leis an gCoimisiún um Iomaíocht agus Cosaint Tomhaltóirí (an CICT), atá freagrach as na Rialacháin a fhorfheidhmiú. Féadfaidh an CICT oifigigh a cheapadh chun cáipéisí a chuardach, a iniúchadh agus a bhaint ó áitreabh trádálaí ciontaithe.

Má theipeann ar thrádálaí dualgais dhlíthiúla a chomhlíonadh, caithfear leis an gcianchonradh mar chonradh nach féidir a chur i bhfeidhm. Tá an soláthraí i mbaol ansin go gcúiseofar é/í agus go ngearrfar fíneálacha a mhéid le €60,000 air/uirthi nó go ngearrfar a fhad le18 mí sa phríosún air/uirthi, nó an dá rud.

Má tá an trádálaí i mballstát eile an AE, féadfaidh an trádálaí teagmháil a dhéanamh leis an Lárionad Eorpach do Thomhaltóirí (ECC Éireann) atá mar chuid de Líonra na Lárionad Eorpach do Thomhaltóirí (ECC-Net). Déanfaidh siad teagmháil leis an trádálaí agus déanfaidh siad iarracht do dhíospóid a réiteach. Mura n-éiríonn leis seo, cuirfidh ECC Éireann do chás faoi bhráid eagraíocht Mhalartach chun Díospóidí a Réiteach (ADR) sa tír eile. Níor cheart ADR a úsáid ach mar rogha deiridh. Féadfaidh tú breis faisnéise a fháil ar ADR san AE trí theagmháil a dhéanamh le ECC Éireann.

Tháinig in éifeacht ar an 9 Eanáir 2016 Rialachán um réiteach díospóidí ar líne (RDAL) (IR 500/2015). Feidhmíonn clár nua RDAL, a rinne an Coimisiún Eorpach a fhorbairt agus a chur i bhfeidhm, mar phointe aonair teagmhála idir tomhaltóirí agus trádálaithe na hEorpa ar mhaith leo díospóidí a eascraíonn as siopadóireacht ar líne a réiteach.

Má tá an trádálaí bunaithe lasmuigh den AE, féadfaidh tú do ghearán a chur faoi bhráid Econsumer.gov tar éis go ndearna tú iarracht an fhadhb a réiteach go díreach leis an díoltóir. Déanann Econsumer.gov iarracht tomhaltóirí a chosaint ó chamscéimeanna idirlín chomh maith.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

D’fhoilsigh ECC Éireann bileog ar shiopadóireacht idirlín (pdf).

ECC Éire

Ionad Macra
1 Sráid na Faiche
Baile Átha Cliath 7
Éire

Teil:(01) 879 7620
Facs:(01) 873 4328
Láithreán Gréasáin: http://www.eccireland.ie/
R-phost: info@eccireland.ie

Cuimsítear ar láithreán gréasáin an Choimisiúin um Iomaíocht agus Cosaint Tomhaltóirí faisnéis ar cheannach ar líne.

An Coimisiún um Iomaíocht agus Cosaint Tomhaltóirí

Teach Bloom
PO Bosca 12585
Sráid an Iarnróid
Baile Átha Cliath 1
Éire

Uaireanta Oscailte:- Línte oscailte Luan - Aoine 9rn - 6in
Teil:(01) 402 5555
Lóghlao:1890 432 432
Facs:(01) 402 5501
Láithreán Gréasáin: http://www.ccpc.ie

Page edited: 27 September 2016