Cearta Tomhaltóirí agus siopadóireacht treasteorann in Aontas na hEorpa

Eolas

De bharr go bhfuil margadh aonair Eorpach ann‚ tá rochtain ar réimse níos fairsinge táirgí agus seirbhísí ar praghsanna níos iomaíche. Faoin Treoir Eorpach um ghnéithe faoi leith a bhaineann le díol earraí tomhaltóra agus comhbhannaí (1999/44/EC), a achtaíodh in Éirinn i mí Eanáir 2003 (I.R. 11 de 2003), tá bunsraith cearta tomhaltóra ag gach tomhaltóir a cheannaíonn earraí in aon Bhallstát den AE.

D'fhéadfadh sé go mbeadh tuilleadh cearta tomhaltóra bronnta ort ag dlíthe náisiúnta tomhaltóirí i dtír faoi leith. Is é sin, cearta a chuirtear le do chearta a fhoráileann dlíthe AE. Tá sé mar bhuncheart tomhaltóra agat táirge nua a fháil, an táirge a fháil deisithe nó d'airgead, nó cuid dó, a fháil ar ais má bhíonn aon locht ar an táirge nár cuireadh in iúl duit nuair a cheannaigh tú é. Tá sraith rialacha ann, áfach, a bhaineann leis seo, baineann siad den chuid is mó le cur síos agus ráitis maidir leis an táirge, an t-am, treoracha agus ráthaíochtaí.

Rialacha

Leagtar amach thíos na príomhchearta a bhronntar ar gach tomhaltóir Eorpach faoin Treoir Eorpach ar roinnt gnéithe de dhíol earraí tomhaltóirí agus ráthaíochtaí bainteacha (1999/44/CE).

  • Má cheannaíonn tú earraí nó seirbhísí ó Bhallstát eile AE agus má rinne siad fógraíocht i do thír, tá tú faoi chosaint faoi dhlí tomhaltóirí na tíre ina gcónaíonn tú.
  • Má cheannaigh tú earraí nó seirbhísí ó ionadaí de ghnólacht sa tír ina gcónaíonn tú, beidh tú faoi chosaint ag dlí náisiúnta tomhaltóirí na tíre sin.
  • Má cheannaigh tú earraí nó seirbhísí fad a bhí tú ag tabhairt cuairte ar Bhallstát eile an AE, beidh feidhm ag dlíthe na tíre inar cheannaigh tú na hearraí.

Ní mór go mbeadh ráitis i dtaobh earraí tomhaltóra fíor nó is é/í an miondíoltóir atá freagrach. San áireamh leis seo‚ tá cur síos déanta i bhfógraíocht, margaíocht, lipéidí nó ráitis a rinneadh an miondíoltóir ó bhéil. Má thaispeántar earra samplach duit, ní mór don earra a cheannaíonn tú bheith den chaighdeán caol díreach céanna. Ina theannta sin, ní mór don táirge bheith oiriúnach dá chuspóir (e.g., má cheannaíonn tú stánosclóir, ní mór dó feidhmiú mar stánosclóir).

Más cuid den phraghas ceannaithe é an t-earra a shuiteáil, tá an miondíoltóir freagrach ansin as aon bhotún a dhéantar maidir leis an suiteáil. Más tú féin a dhéanann an t-earra a shuiteáil agus má bhíonn aon bhotún sna treoracha tugtha, is é/í an miondíoltóir atá freagrach. Mar shampla, má cheannaigh tú leaba gur gá duit a chur le chéile thú féin agus má tá na treoracha scríofa i Sínis, ní mór don mhiondíoltóir treoracha a chur ar fáil i mBéarla ach amháin gur chuir sé/sí é seo in iúl duit nuair a cheannaigh tú an leaba agus gur ofráil sé an leaba duit ar phraghas laghdaithe.

Ráthaíochtaí

Baránta infheidhmithe is ea ráthaíocht ar úsáideacht leanúnach táirge. D’fhéadfá ráthaíocht a iarraidh don earra, ag tráth an cheannaigh. Ba cheart go n-áireodh an ráthaíocht seo fad na ráthaíochta, a scóip chríche mar aon le hainm agus seoladh an ráthóra. Ba cheart don ráthaíocht a bheith ar fáil i dteangacha oifigiúla an AE. Ní féidir leis an ráthaíocht baint de na cearta a bhronntar ort sa Treoir Eorpach um ghnéithe ar leith a bhaineann le díol earraí tomhaltóra agus comhbhannaí agus de ráthaíochtaí gaolmhara nó é sin sa reachtaíocht náisiúnta.

Cáin

Bíonn rialacha coiteann cánach i bhfeidhm agus earraí agus seirbhísí á gceannach do d’úsáid phearsanta ar fud an AE. Is éard a chiallaíonn seo, go hachomair, go mbaineann na rialacha céanna cánacha le d’earra agus iad siúd a bhaineann le náisiúnaigh an Bhallstáit ina gceannaíonn tú na hearraí nó na seirbhísí. Féadfaidh tú gach ar cheannaigh tú a thabhairt abhaile gan Cáin Bhreisluacha (CBL) ná dleachtanna máil breise a íoc. Baineann eisceachtaí leis an riail seo le ceannach mótarfheithiclí agus ceannaigh ghnó. Is féidir níos mó faisnéise a fháil faoi fheithicil a iompórtáil agus faoi Cháin Chláraithe Feithiclí anseo.

Ní féidir imscrúdú a dhéanamh ar earraí a ceannaíodh ó Bhallstáit eile den AE ag teorainneacha náisiúnta ar fhorais ordaithe phoiblí. Tá sé de cheart ag Ballstáit dleachtanna máil a ghearradh ar tháirgí tobac agus ar dheochanna meisciúla murar cheannaigh tú na táirgí seo d’úsáid phearsanta. Is féidir leat níos mó faisnéise a léamh faoi rialacháin chustaim do dhaoine a thagann go hÉirinn anseo.

Má tá mórmhéideanna alcóil nó táirgí tobac á n-iompar agat‚ b’fhéidir go mbeidh ort a chruthú gur ceannaíodh iad d’úsáid phearsanta. I gcás ceannaigh ar líne nó ceannaigh phoist (i.e., ciandíolacháin ), cuirtear CBL san áireamh i bpraghas an earra agus ba cheart na hearraí a sheoladh go díreach chugat. Má shocraíonn tú chun an t-earra a sheoladh tú féin ó Bhallstát eile den AE, is gá duit dul i dteagmháil le Rannóg Custaim na gCoimisinéirí Ioncaim. Féadfaidh siad thú a chur ar an eolas faoi na leibhéil chuí CBL atá iníoctha.

Ciandíol

Má cheannaíonn tú earraí lasmuigh d’áitreabh gnó, mar shampla, earraí a cheannach ar líne, tá tú faoi chosaint ag an Treoir Eorpach (2011/83/AE). Is féidir leat teacht ar bhreis faisnéise faoi do chearta tomhaltóra nuair a bhíonn tú ag siopadóireacht ar líne.

Conas iarratas a dhéanamh

Nuair atá gearán le déanamh maidir le táirge, ba cheart duit ar dtús dul i dteagmháil leis an miondíoltóir agus é/í a chur ar an eolas maidir leis an ngearán atá agat. Murar féidir an fhadhb a réiteach go sásúil leis an miondíoltóir taobh istigh de thréimhse chuí, is féidir leat céimeanna eile a ghlacadh.

Má bhaineann do ghearán le miondíoltóir in Éirinn, ba cheart duit gearán a chur chuig an Coimisiún um Iomaíocht agus Cosaint Tomhaltóirí.

Má bhíonn gearán agat a eascraíonn as ceannach i mballstát eile den AE‚ seachas an tír ina gcónaíonn tú‚ d’fhéadfadh sé bheith casta saincheisteanna a réiteach a d’fhéadfadh bheith agat le díoltóir na n-earraí nó na seirbhísí. Féadfaidh fad, éagsúlachtaí teanga agus costais chásanna cúirte cosc a chur ort ó ghearáin tomhaltóra a dhéanamh. Tá fáil agat ar thacaíochtaí, áfach‚ má bhíonn díospóid trasteorann agat. Déanfaidh ECC Éire idirghabháil ar do shon leis an trádálaí sa Bhallstát eile le teacht ar réiteach sásúil. Mura n-éiríonn leis seo, cuirfidh ECC Éire do chás ar aghaidh chuig a rannóg um Theach Imréitigh ionas gur féidir an cás a sheoladh chuig an eagraíocht um Réiteach Malartach Díospóidí (ADR) sa tír eile.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

An Coimisiún um Iomaíocht agus Cosaint Tomhaltóirí

Teach Bloom
PO Bosca 12585
Sráid an Iarnróid
Baile Átha Cliath 1
Éire

Uaireanta Oscailte:- Línte oscailte Luan - Aoine 9rn - 6in
Teil:(01) 402 5555
Lóghlao:1890 432 432
Facs:(01) 402 5501
Láithreán Gréasáin: http://www.ccpc.ie

ECC Éire

Ionad Macra
1 Sráid na Faiche
Baile Átha Cliath 7
Éire

Teil:(01) 879 7620
Facs:(01) 873 4328
Láithreán Gréasáin: http://www.eccireland.ie/
R-phost: info@eccireland.ie

Page edited: 4 November 2015