An tAcht um Chosaint Tomhaltóirí 2007
- Réamhrá
- An Ghníomhaireacht Náisiúnta Tomhaltóirí
- Cosaint tomhaltóirí
- Forfheidhmiú
- Teagmhálacha
- Tuilleadh eolais
Réamhrá
Tháinig an tAcht um Chosaint Tomhaltóirí 2007 i bhfeidhm in Éirinn ar 1 Bealtaine 2007. D'fhoráil an tAcht do bhunú na Gníomhaireachta Náisiúnta Tomhaltóirí, chuir sé Treoir an AE i leith cleachtas tráchtála éagórach i bhfeidhm sa dlí náisiúnta, agus rinne sé athruithe éagsúla ar ár ndlíthe tomhaltóirí. Rinne sé dlíthe tomhaltóirí níos sine, a ndeachaigh cuid acu siar chuig an 19ú haois, a aisghairm freisin.Tá an tAcht curtha i bhfeidhm go hiomlán seachas Alt 48 agus 49, a bhfuil sé beartaithe a chur i bhfeidhm níos déanaí i 2007, tar éis comhairliúcháin. Pléann na hAltanna sin le cosc a chur ar fhormhuirir cárta creidmheasa, agus ar fhormhuirir a ghearrtar ar mhodhanna íocaíochta áirithe eile.
Tá an tAcht um Chosaint Tomhaltóirí 2007 casta go leor agus tá roinnt sainmhínithe sonracha ann. Seo a leanas achoimre ar príomhfhorálacha an Ailt:
An Ghníomhaireacht Náisiúnta Tomhaltóirí
Bunaíodh An Ghníomhaireacht Náisiúnta Tomhaltóirí (GNT) ar bhonn eatramhach i mBealtaine 2005 agus bunaíodh í ar bhonn reachtúil i mBealtaine 2007. Is í an fheidhm ghinearálta atá aici ná leas tomhaltóirí a chur chun cinn agus tá sí freagrach as géilliúntas do dhlí tomhaltóirí a fhiosrú, a fhorfheidhmiú agus a spreagadh. Bhunaigh sí láithreán gréasáin do thomhaltóirí.Ghlac an GNT le feidhmeanna agus cumhachtaí Oifig an Stiúrthóra Gnóthaí Tomhaltóirí agus tá feidhmeanna agus cumhachtaí níos fairsinge aici.
Feidhmeanna na Gníomhaireachta Náisiúnta Tomhaltóirí
Is iad príomhfheidhmeanna na GNT ná:
- Leas tomhaltóirí a chur chun cinn agus a chosaint
- An dlí ábhartha do thomhaltóirí a fhorfheidhmiú
- Géilliúntas don dlí ábhartha a spreagadh
- Ciontaí amhrasta faoi aon cheann de na dlíthe ábhartha a fhiosrú
- Cásanna a chur faoi bhráid an Stiúrthóra Ionchúiseamh Poiblí nuair is cuí.
Agus a cuid feidhmeanna á gcomhlíonadh aici, ní mór don GNT dul i mbun
gníomhaíochtaí éagsúla agus tá cumhachtaí éagsúla aici. Áirítear leo
siúd an chumhacht (agus an oibleagáid má iarrann an tAire uirthi) comhairle
a thabhairt agus moltaí a dhéanamh maidir le haon reachtaíocht nó aon
bheartas a bhaineann le cosaint agus leas tomhaltóirí nó a d'fhéadfadh dul
i bhfeidhm ar na réimsí sin. Freisin tá an chumhacht ag an GNT moltaí a
dhéanamh i gcomhair reachtaíochta nua.
Féach ‘Tuilleadh eolais’ thíos faoi na gníomhaíochtaí nach mór don
GNT dul i mbun trí chliceáil.
Comhaontaithe comhoibrithe le comhlachtaí eile
Ní mór don GNT comhaontaithe a dhéanamh le heagraíochtaí áirithe eile le cuidiú le comhoibriú, dúbailt a sheachaint agus cinntiú go dtéitear i gcomhairle leis an GNT maidir le cinntí a bhaineann le tomhaltóirí. Áirítear leis na heagraíochtaí a gcomhoibríonn an GNT leo an Coimisiún um Rialáil Fuinnimh (a dhéanann cinntí faoi phraghsanna leictreachais agus gáis) agus Comreg (a rialaíonn an tionscal teileachumarsáide agus poist). Is é an tAire Post, Fiontar agus Nuálaíochta a shocraíonn cén comhlachtaí nach mór don GNT comhoibriú leo.
Reachtaíocht tomhaltóirí a fhorfheidhmiú
Tá cumhacht ag an GNT oifigigh údaraithe a cheapadh le reachtaíocht
tomhaltóirí a fhorfheidhmiú. Tá cumhacht ag na hoifigigh údaraithe sin a
bhfiosrúcháin a leanúint. Áirítear leis na cumhachtaí sin an ceart
áitreabh a iontráil, doiciméid agus fianaise eile a fháil maidir le trád
nó gnó atá á fhiosrú. Tá an ceart acu freisin na Gardaí a thógáil in
éineacht leo más gá, agus cur isteach ar na cúirteanna le barántais
chuardaigh a fháil.
Féadann an GNT eolas ábhartha a mhalartú leis an Údarás Iomaíochta, an Garda
Síochána, an Stiurthóir um Fhorfheidhmiú
Corparáideach, na Coimisinéirí Ioncaim, an Bhainc Ceannais na hÉireann nó daoine
eile a shonraíonn an tAire.
Cosaint tomhaltóirí
Cleachtais tráchtála éagóracha
Pléann Treoir
an AE i leith Cleachtas Tráchtála Éagórach (Treoir 2008/25/CE an 11
Bealtaine 2005) le cleachtais tráchtála gnó-go-tomhaltóir éagóracha
(ní bhaineann sé le gnó idir gnóthaí). Forálann an tAcht um Chosaint
Tomhaltóirí 2007 dá forfheidhmiú in Éirinn.
Forálann an tAcht go gcuirfear cosc ar raon de chleachtais trádála
eagóracha, míthreoracha agus fóbartacha más cosúil go laghdóidís go mór
cumas an ghnáth-thomhaltóra rogha eolasach a dhéanamh maidir leis an táirge
atá i gceist agus dá ndéanfadh an gnáth-thomhaltóir cinneadh faoi
idirbheart dá mbarr nach ndéanfaidís ar chaoi eile. Mar sin, cuirtear cosc
ar chleachtais má chomhlíonann siad dhá choinníoll:
- Tá siad éagórach, míthreorach nó fóbartach
- D'fhéadfadh siad rogha an tomhaltóra a riocht
Forálann an tAcht freisin go mbeidh cosc i gcónaí ar chleachtais áirithe
- ní gá go gcomhlíonfaidís siúd an dara coinníoll. Tá tuilleadh eolais ar chleachtais
tráchtála éagóracha anseo.
Rialachán ar thaispeáint praghsanna
Tugann an tAcht um Chosaint Tomhaltóirí 2007 cumhacht don Aire Rialacháin
a dhéanamh a éilíonn go dtaispeánfaí praghsanna táirgí áirithe ar
bhealach sonraithe. Mar shampla, d'fhéadfaidís foráil nach mór praghsanna
táirgí áirithe a thaispeáint agus muirir, táillí agus cánacha san
áireamh.
Rialaithe praghsanna
Thug na hAchtanna Praghsanna 1958-1972 raon cumhachtaí don Aire Poist, Fiontar agus Nuálaíochta le huasphraghsanna a leagan síos. Déanann an tAcht um Chosaint Tomhaltóirí 2007 na cumhachtaí sin go léir a aisghairm ach amháin an chumhacht praghsanna a rialú i gcás éigeandála. Forálann sé nach mór gurb é an Rialtas agus nach é an tAire a chleachtann an chumhacht praghsanna a rialú i gcás éigeandála.
Stuaic-Dhíol
Rinneadh an tAcht
Stuaic-Dhíola 1980 a aisghairm ag an Acht um Chosaint Tomhaltóirí 2007
agus cuireadh forálacha nua ina áit. Cuireann na forálacha sin cosc ar
rannpháirteachas i scéimeanna stuaic-dhíola agus ar chur ar dhaoine eile
páirt a ghlacadh iontu. Cuireann siad cosc freisin ar bhunú, ar oibriú nó
ar chur chun cinn na scéimeanna sin agus méadaíonn siad na pionóis a
ghearrtar as an dlí a bhriseadh. Fíneáil suas le €150,000 agus téarma
príosúin suas le cúig bliana atá i gceist leis na pionóis nua a ghearrfar
as cionta maidir le scéimeanna stuaic-dhíola.
Cóid chleachtais
Fóralann an tAcht um Chosaint Tomhaltóirí 2007 d'aitheantas a thabhairt
do chóid chleachtais a cheapann trádálaithe nó grúpaí trádálaithe agus
do na cóid sin a cheadú ag an GNT. Forálann sé freisin go bhféadann an GNT
treoirlínte a eisiúint do thomhaltóirí i dtaobh cosaint agus leas
tomhaltóirí, cleachtais tráchtála, scéimeanna dearbhaithe cáilíochta
agus cóid chleachtais.
Ceadúnais chorr-thrádála
Tugann an tAcht cumhacht don Aire treoirlínte reachtúla a thabhairt isteach d'údaráis áitiúla maidir le ceadúnais chorr-thrádála a eisiúint. Eisíodh treoirlínte neamhreachtúla d'údaráis áitiúla in Iúil 2005 agus arís in Iúil 2006 agus é mar aidhm go gcuirfí i bhfeidhm iad ar bhonn deonach. Murar leor iad sin, áfach, tá sé de rún ag an Aire treoirlínte reachtúla a thabhairt isteach.
Forfheidhmiú
Forálann an tAcht um Chosaint Tomhaltóirí 2007 do roinnt meicníochtaí
forfheidhmithe a chur ar fáil don GNT.
Má mheasann an GNT go bhfuil fáth le hurghaire nó ordú coisc a lorg i
gcoinne trádálaí, d'fhéadfadh sí (mar chéad chéim) glacadh le gealltanas
scríofa ón trádálaí a bhfuil cibé téarmaí agus coinníollacha a
mheasann an GNT a bheith cuí ann. Mura ngéilleann an trádálaí don
ghealltanas, d'fhéadfadh an GNT ordú toirmisc a lorg.
D'fhéadfadh an GNT fógra géilliúntais a sheirbheáil ar thrádálaí a
mheasann sí go raibh sé/sí i mbun gníomhaíochta coiscthe. Bíonn 14 lá ag
an trádálaí le hachomharc a dhéanamh i gcoinne an fhógra. Mura ngéilleann
an trádálaí don fhógra, féadann an GNT imeachtaí coiriúla a thógáil.
Tá cumhacht ag an GNT pionóis ar an láthair a ghearradh as ciontaí a
bhaineann le taispeáint praghsanna.
Freisin ní mór di Liosta Cosanta Tomhaltóirí a choimeád agus an liosta sin
a fhoilsiú aon uair agus in aon fhoirm a mheasann sí a bheith cuí. Is é
atá ansin ná liosta de thrádálaithe a ciontaíodh as cionta coiriúla, atá
faoi réir orduithe cúirte, faoi réir gealltanais, a bhfuil fógra
géilliúntais seirbheáilte orthu, nó atá faoi réir fógra íocaíochta
seasta.
Féadann an GNT iarraidh ar na cúirteanna ordú a fháil a éilíonn ar
thrádálaí a ciontaíodh as roinnt ciontaí sonracha fógra ceartúcháin i
dtaobh na bhfíricí maidir leis an gcion a fhoilsiú, agus íoc as.
Ról an Bhainc Ceannais na hÉireann
Tá ról ag an Bhainc Ceannais na
hÉireann i bhforálacha an Achta um Chosaint Tomhaltóirí 2007 a
fhorfheidhmiú i réimse na seirbhísí airgeadais. Éilítear ar an GNT agus
an Bhainc Ceannais comhaontú comhoibrithe a bheith acu eatarthu a leagann
amach a róil faoi seach.
Sceithirí
Soláthraíonn an tAcht cosaint do dhaoine a thuairiscíonn sáruithe na
reachtaíochta don GNT.
Cúiteamh do thomhaltóirí aonair
Féadann aon duine, lena n-áirítear an GNT, cur isteach ar an gCúirt
Chuarda nó an Ard-Chúirt le hordú a fháil a chuireann cosc ar aon
chleachtas (ach le cúpla eisceacht bheag) atá mídhleathach faoin Acht um
Chosaint Tomhaltóirí 2007. Má ghlacann duine aonair caingean den sórt sin,
ní mór fógra a thabhairt don trádálaí agus don GNT. Ní gá caillteanas
nó dochar de bharr ghníomhartha an trádálaí a thaispeáint.
Má chiontaítear trádálaí as cion faoin Acht, tá rogha ag an gCúirt
éileamh go n-íocfadh an trádálaí damáistí leis an tomhaltóir a
d'fhulaing caillteanas de bharr ghníomhartha an trádálaí. D'fhéadfadh
ordú cúitimh den sórt sin a dhéanamh in áit, nó i dteannta le haon
fhíneáil nó pionóis a ghearrann an chúirt ar an trádálaí.
D'fhéadfadh tomhaltóirí a chuireann gníomh nó cleachtas coiscthe astu
agairt a dhéanamh i gcoinne trádálaí i leith damáistí.
Pionóis
Forálann an tAcht do raon pionós as na cionta éagsúla. Is í an uasfhíneáil do chéad chion ná €3,000 do chiontuithe achoimre agus €60,000 do chiontuithe ar díotáil. Bíonn fíneálacha níos airde i gceist d'athchiontóirí.
Teagmhálacha
Is féidir tuilleadh eolais maidir leis an Acht um Chosaint Tomhaltóirí a fháil ó na foinsí seo a leanas:
An Gníomhaireacht Náisiúnta do Thomhaltóirí
4 Bóthar Fhearchair
Baile Átha Cliath 2
Éire
Uaireanta Oscailte:- Línte oscailte Luan - Aoine 9rn - 6in
Teil:(01) 402 5555
Lóghlao:1890 432 432
Facs:(01) 402 5501
Láithreán Gréasáin: http://www.nca.ie/
An Roinn Post, Fiontar agus Nuálaíochta
23 Sráid Chill Dara
Baile Átha Cliath 2
Éire
Teil:+353 1 631 2121
Lóghlao:1890 220 222
Facs:+353 1 631 2827
Láithreán Gréasáin: http://www.djei.ie/
R-phost: info@deti.ie
Tuilleadh eolais
Sainfheidhmeanna na Gníomhaireachta Náisiúnta Tomhaltóirí
Agus a cuid feidhmeanna á comhlíonadh aici, ní mór don Ghníomhaireacht
Náisiúnta Tomhaltóirí an méid seo a leanas a dhéanamh i measc
gníomhartha eile:
- Oibriú agus dul i gcomhairle le grúpaí agus ionadaithe tomhaltóirí agus comhoibriú le húdaráis eile a bhfuil baint acu le cosaint tomhaltóirí.
- Nósanna imeachta um réiteach malartach aighnis (alternative dispute resolution - ADR) a chur chun cinn mar bhealach le haighneas tomhaltóirí a réiteach.
- Taighde a dhéanamh nó a choimisiúnú (nó tacú le comhlachtaí deonacha leis sin a dhéanamh).
- Feasacht an phobail a chur chun cinn agus feachtais eolais don phobal a chur ar bun le heolas agus comhairle a sholáthar do thomhaltóirí maidir le cosaint agus leas tomhaltóirí (nó tacú le comhlachtaí deonacha leis sin a dhéanamh).
- Tionscnaimh agus gníomhaíochtaí oideachasúla maidir le heolas agus feasacht tomhaltóirí a chur chun cinn agus comhairle a thabhairt d'aon Aire nó comhlacht poiblí nó institiúid oideachais nó oiliúna nuair a iarrtar sin (nó tacú le comhlachtaí deonacha leis sin a dhéanamh).
- Cóid chleachtais ábhartha a athbhreithniú agus a cheadú.
- Treoirlínte do thrádálaithe a réiteach agus a fhoilsiú.
- Bunú scéimeanna dearbhaithe cáilíochta ag trádálaithe a chur chun cinn agus a spreagadh.
- Na feidhmeanna a rinne an Stiúrthóir Gnóthaí Tomhaltóra roimhe a chomhlíonadh.
Teanga
Ábhar Gaolmhar
- Cleachtais tráchtála éagóracha
Baineann Treoir an AE i leith Cleachtas Tráchtála Éagórach (Treoir 2005/28/CE an 11 Bealtaine 2005) le cleachtais tráchtála gnó-go-tomhaltóir éagóracha (ní bhaineann sé le gnó idir gnóthaí). - Gearáin Úsáideoirí
Cur síos gairid ar an gcóras le deileáil le gearáin úsáideoirí agus an ról atá ag Stiúrthóir Gnóthaí na nÚsáideoirí. - Fógraíocht Tomhaltóirí
Tugtar cosaint do thomhaltóirí in Éirinn agus san AE ón bhfógraíocht bhréagach mhíthreorach. Foghlaim faoi na rialacha a rialaíonn fógróirí agus an méid le déanamh má cuireadh dallamullóg ort le fógra.
Téigh i dteagmháil linn
Má tá ceist agat a bhaineann leis an ábhar seo, is féidir leat glao a chur ar an tSeirbhís Ghutháin um Fhaisnéis do Shaoránaigh 0761 07 4000 (Luan go hAoine idir 9rn agus 8in) no trí bhualadh isteach san Ionad Faisnéise do Shaoránaigh is gaire duit.