Mí-Úsáid Leanaí

Réamhrá

Is é cuspóir an Achta um Thús Áite do Leanaí, 2015 agus de Tús Áite: Treoir Náisiúnta do Chosaint agus Leas Leanaí ná feasacht a mhúscailt maidir le mí-úsáid leanaí agus faillí, agus foráil a dhéanamh do thuairiscí éigeantacha ó phríomh-ghairmithe agus feabhas a chur ar shocruithe cosanta leanaí in eagraíochtaí a sholáthraíonn seirbhísí do leanaí.

Céard is mí-úsáid leanaí ann?

Faoi Thús Áite do Leanaí: Treoir Náisiúnta déantar mí-úsáid leanaí a chatagóiriú i gceithre chineál éagsúil. Is féidir níos mó ná cineál amháin mí-úsáide a bheith ag tarlú do leanbh.

Is iad an ceithre chineál mí-úsáide ná:

  • Faillí
  • Mí-úsáid mhothúchánach
  • Mí-úsáid fhisiciúil
  • Mí-úsáid ghnéasach

Faillí

Tarlaíonn faillí nuair nach bhfaigheann leanbh cúram nó maoirseacht leordhóthanach, agus dá bharr déantar díobháil don leanbh go fisiceach nó ó thaobh forbartha de. Aithnítear go bhfuil faillí ainsealach thar a bheith díobhálach d'fhorbairt agus d’fholláine an linbh agus d'fhéadfadh sí a bheith mar chúis le hiarmhairtí diúltacha tromchúiseacha fadtéarmacha. Go ginearálta, déantar é a shainmhíniú i dtéarmaí easpa cúraim, i gcás ina ndéantar dochar ar shláinte, forbairt nó leas an linbh toisc nach gcuirtear bia, éadaí, teas, sláinteachas, cúram leighis, spreagadh intleachtach nó maoirseacht ar fáil dó.

Mí-úsáid mhothúchánach

Tarlaíonn mí-úsáid mhothúchánach nuair nach bhfuil riachtanais an linbh maidir le cion, formheas agus slándáil á gcomhlíonadh ag tuismitheoirí nó cúramóir an linbh. Samplaí de seo ná bearta smachta míréasúnacha, cur i bhfeidhm freagrachta ro-luath agus teagmháil le foréigean baile. Bíonn tionchair mhí-úsáid mhothúchánach ar leanbh le feiceáil trí iompar, staid mothúchánach nó forbairt an linbh.

Mí-úsáid fhisiciúil

Tarlaíonn mí-úsáid fhisiciúil nuair a ghortaíonn duine leanbh d'aon ghnó go fisiciúil nó nuair a chuireann duine é i mbaol go ngortaítear go fisiciúil é. D'fhéadfadh sé tarlú i dteagmhas amháin nó i bpatrún de theagmhais. Samplaí de mhí-úsáid fhisiciúil ná leanbh a chroitheadh, iomarca fórsa a úsáid nó ligean do bhaol suntasach go ngortaítear an leanbh.

Leis an Acht um Thús Áite do Leanaí 2015, díothaítear an chosaint faoin dlí coiteann de smachtú réasúnach in imeachtaí cúirte. D'fhéadfadh tuismitheoir nó duine eile, a bhí údarás aige, a rinne leanbh a smachtú go fisiceach, úsáid a bhaint as an gcosaint seo.

Mí-úsáid ghnéasach

Tarlaíonn mí-úsáid ghnéasach nuair a bhíonn leanbh á úsáid ag duine ar mhaithe lena sásamh gnéasach féin nó sásamh gnéasach duine eile.

Cén chaoi a n-aithníonn tú mí-úsáid leanaí?

Ní i gcónaí a bhíonn mí-úsáid leanaí le feiceáil go héasca agus is minic a bhíonn do chumas í a aithint ag brath ar do thoilteanas a ghlacadh leis go bhféadfadh a leithéid a bheith ann, agus chomh maith leis sin ar do chuid eolais maidir le mí-úsáid leanaí. Cuireann an Ghníomhaireacht um Leanaí agus an Teaghlach (Tusla) faisnéis maidir leis na cineálacha mí-úsáid leanaí ar a láithreán gréasáin.

Ní gá duit a chruthú gur tharla mí-úsáid chun imní a chur in iúl don Ghníomhaireacht um Leanaí agus an Teaghlach (Tusla). Níl gá ach go bhfuil cúiseanna réasúnacha ann go bhfuil imní ort. Is é ról Tusla ábhair imní, a thuairiscítear dó, a mheas.

D'fhéadfá gur thug tú faoi deara na comharthaí mí-úsáide nó má go bhfuil cúis imní agat, mar shampla, i gcás ina bhfuil gortú amhrasach ag leanbh nó go bhfuil cuma air go bhfuil sé corraithe gan aon chúis leordhóthanach. D’fhéadfadh páiste nochtadh díreach nó indíreach a dhéanamh.

Ba chóir duit Tusla a chur ar an eolas i gcónaí má bhíonn imní ort go ndearnadh mí-úsáid nó faillí ar leanbh, nó go bhfuiltear í a dhéanamh, nó go bhfuil an leanbh i mbaol mí-úsáide nó faillí. Má dhéanann tú neamhaird ar na comharthaí de mhí-úsáid, d'fhéadfá go leanfar leis an dochar leanúnach don leanbh.

Má bhíonn imní ort faoi leanbh ach níl tú cinnte ar chóir duit é a thuairisciú chuig Tusla, b'fhéidir go mbeadh sé úsáideach duit teagmháil a dhéanamh le Tusla chun plé neamhfhoirmiúil a dhéanamh ar d'ábhar imní.

Cén chaoi a ndéanaim tuairisiciú ar mo imní?

Tá sé de dhualgas ar dhuine ar bith a bhfuil drochamhras orthu go bhfuil mí-úsáid á dhéanamh ar leanbh, nó go bhfuil sé i mbaol mí-úsáide, a gcuid amhras a chur in iúl do Tusla. Ba chóir duit do chuid imní a thuairisciú chuig seirbhís dualgas oibre sóisialta áitiúil de Sheirbhísí Leanaí agus Teaghlaigh Tusla sa cheantar ina bhfuil an leanbh ina chónaí.

Is féidir leat d’imní a chur in iúl go pearsanta, i scríbhinn nó ar an teileafón. Cé gur féidir leat d’imní a chur in iúl gan ainm, is annamh a insíonn Tusla ainmneacha na ndaoine a thuairiscíonn amhras de mhí-úsáid leanaí mura bhfuil cead acu é sin a dhéanamh. Déanfaidh Tusla do thuairisc a mheas agus déanfaidh siad cinneadh an gá leanúint ar aghaidh léi. Más gá, lorgóidh Tusla faisnéis ó fhoinsí eile agus rachaidh siad i dteagmháil leis an leanbh agus le tuismitheoirí an linbh chun a fháil amach cad atá ag tarlú. Ansin glacfaidh siad an gníomh riachtanach chun an leanbh a chosaint.

Más gá duit do chuid imní a thuairisciú lasmuigh de ghnáthuaireanta oifige (deireadh seachtaine agus san oíche) ba chóir duit do chuid imní a thuairisciú don Gharda Síochána .

Faoin Acht um Chosaintí do Dhaoine a Thuairisceoidh Drochúsáid Leanaí 1998 ,chomh fada is a thuairiscíonn tú rud a chreideann tú féin a bheith fíor agus go ndéanann tú é sin de mheon macánta, ní féidir agra a dhéanamh ort faoi thuairisc bhréagach nó mailíseach a dhéanamh.

An gcuirtear tuismitheoirí ar an eolas má thugtar buarthaí le fios?

Más tuismitheoir linbh thú a bhfuil measúnú á dhéanamh ort i ndiaidh buarthaí a thabhairt le fios, ba cheart go n-inseofaí duit cén fáth a bhfuil measúnú á dhéanamh ort agus ba cheart an deis a thabhairt duit chun freagairt a thabhairt. Ba cheart buarthaí faoi do leanbh a mhíniú duit.

Tá fáil ar fhaisnéis ar chearta tuismitheora ar láithreán gréasáin Tusla agus ina mbileog ar mheasúnú oibre sóisialta ar bhuarthaí um chosaint agus leas leanaí (pdf).

Dualgais eagraíochtaí

Ba cheart do na heagraíochtaí uile a sholáthraíonn seirbhísí do pháistí beartais agus nósanna imeachta sonracha a fhorbairt maidir le timpeallacht shábháilte a chruthú chun dochar nó mí-úsáid d'aon turas de pháistí, atá ag baint leasa as a gcuid seirbhísí, a chosc.

Is féidir liosta de na heagraíochtaí a bhfuil freagrachtaí reachtúla acu faoin Acht um Thús Áite do Leanaí 2015 a fháil i dTús Áite do Leanaí: Treoir Náisiúnta do Chosaint agus Leas Leanaí. Leis an reachtaíocht, forchuirtear spriocdhátaí ar eagraíochtaí maidir le measúnú riosca a dhéanamh agus Ráiteas Cosanta Linbh a ullmhú.

D’fhéadfadh duine idirchaidrimh ainmnithe a cheapadh chun a chinntiú go leanfar le nósanna imeachta tuairiscithe laistigh de d'eagraíocht, ionas go gcuirtear imní faoi leas agus cosaint leanaí ar aghaidh go pras chuig Tusla. Beidh roinnt daoine idirchaidrimh ainmnithe ag obair in eagraíochtaí ina bhfuil daoine ar tugadh sainordú dóibh fostaithe freisin.

Faoin Acht um Thús Áite do Leanaí 2015, is iad na daoine ar tugadh sainordú dóibh ná daoine a bhfuil teagmháil leanúnach acu le leanaí agus le teaghlaigh agus is daoine iad atá i bpríomhshuíomh chun leanaí a chosaint ó dhíobháil, mar gheall ar a gcáilíochtaí, ar a n-oiliúint agus ar an taithí atá acu. Ciallaíonn sé seo go bhfuil sé mar chuid dá bhfreagrachtaí imní maidir le cosaint leanaí a thuairisciú thar thairseach sainithe chuig Tusla.

Tá eolas maidir le scoileanna ar fáil inár gcáipéis maidir le mí-úsáid leanaí ag leibhéal bunscoile agus iar-bhunscoile a thuairisciú.

Is féidir leat faisnéis mhionsonraithe a fháil ar cad ar chóir d’eagraíochtaí a dhéanamh ar shuíomh Gréasáin Tusla.

Daoine fásta a bhí thíos le mí-úsáid in aois an pháiste

Soláthraíonn Seirbhís Comhairleoireachta Náisiúnta FSS do dhaoine fásta a bhfuil stair mhí-úsáide leanaí acu, comhairleoireacht agus tacaíocht d’aon duine fásta a bhí thíos le mí-úsáid in aois an pháiste. Ó bunaíodh é, ba dhaoine fásta a bhí thíos le mí-úsáid fad a bhí siad i gcúram an stáit mar leanaí a bhí i gceist lena phríomhchliaint. Is féidir leat tú féin a atreorú trí ghlao ar uimhir shaorghlao. is féidir le DGanna agus le daoine eile atreoruithe a dhéanamh, chomh maith. Tá an tseirbhís ar fáil saor in aisce in gach réigiún sa tír.

Seirbhís comhairleoireachta agus tacaíochta gutháin é Connect atá saor in aisce do dhaoine fásta a bhí thíos le mí-úsáid, tráma nó faillí in aois an pháiste. Seirbhís bhreise atá inti anuas ar Sheirbhís Comhairleoireachta Náisiúnta FSS. Chun labhairt le comhairleoir, glaoigh ar:

  • Éire: Saorghlao: 1800 477 477
  • An Ríocht Aontaithe agus Tuaisceart Éireann: Saorghlao: 00800 477 477 77
  • Lasmuigh d'Éirinn agus den Ríocht Aontaithe : 00353 1 865 7495 (Gearrtar rátaí glao idirnáisiúnta)

Más mian leat an mhí-úsáid a thuairisciú do na Gardaí, ba cheart duit teagmháil a dhéanamh le do stáisiún áitiúil Gardaí i bpearsan nó trí ghlao orthu.

Page edited: 3 September 2018