Cearta maoine agus cliseadh ar chaidreamh

Réamhrá

Má scarann lánúin chomhchónaithe, is leis an duine a bhfuil an teideal dlíthiúil aige/aici don teach/na sócmhainní a bheidh teach an teaghlaigh (agus sócmhainní eile an teaghlaigh). Ciallaíonn seo, i gcás theach an teaghlaigh, gur gnách gur leis an duine a cheannaigh an teach i dtosach báire agus a bhfuil a (h)ainm ar ghníomhais teidil an tí.

Baineann seo le lánúin phósta, chomh maith, a scarann óna chéile. Ní bhronnann pósadh úinéireacht ar shócmhainní do chéile ort go huathoibríoch. Sa chás gur ceannaíodh teach an teaghlaigh agus go raibh sé cláraithe in ainmneacha na beirte lánúineacha, comhúinéirí atá iontu. Sa chás go bhfuil an teach cláraithe in ainm céile amháin, áfach, b’fhéidir go bhfuil an teach mar chuid de mhaoin an chéile sin amháin.

Féadfaidh tú tuilleadh a léamh faoi úinéireacht inár gcáipéisí ar theach an teaghlaigh agus comhúinéireacht ar mhaoin.

Rialacha

Má chliseann ar do chaidreamh áfach agus muna bhfuil do ainm ar ghníomhais teidil an tí, d'fhéadfadh sé go mbeadh tú fós in ann a thaispeáint go bhfuil roinnt cearta úinéireachta agat a bhaineann leis an teach. Tá na cearta seo bunaithe ar an bhfíoras go ndéarna tú ranníocaíocht maidir le praghas ceannaithe an tigh agus é ar intinn agat scar den úinéireacht a bheith agat.

Is féidir le ranníocaíochtaí in aghaidh praghas ceannaithe an tigh a bheith díreach no indíreach. Áiríonn ranníocaíocht dhíreach ranníocaíocht ar an gcéad íocaíocht síos ar an teach nó ranníocaíochtaí in aghaidh na tráthchodanna morgáistí. D'fhéadfadh ranníocaíocht indíreach áireamh a dhéanamh do íocaíochtaí i gcás roinnt de chostaisí laethúla eile teaghlaigh nó obair a rinneadh i ngnó an úinéara dlíthiúla agus nár íocadh. Tá glactha leis ag an gcúirt nach dtugann ranníocaíochtaí cosúil le bheith ag obair ins an teach ag tabhairt aire do leanaí agus airgead a chaitheamh nó obair a rinneadh ar fheabhsúcháin tí aon chearta úinéireachta duit maidir leis an teach.

Go hiondúil má tá tú in ann a thaispeáint go ndéarna tú ranníocaíocht maidir le praghas ceannaithe an tí, beidh tú i dteideal scar den teach i gcomhréir le do ranníocaíocht. Mar shampla, má thaispeáin tú gur íoc tú leath de mhorgáiste a bhí ionadaíoch ar 90% den phraghas ceannaithe, bheadh tú i dteideal 45% de úinéireacht na maoine.

Chomh maith lena thaispeáint go ndearna tú ranníocaíocht airgeadais maidir le praghas ceannaithe an tí, caithfidh tú a thaispeáint freisin go ndearna tú an ranníocaíocht agus é ar intinn agat scar de úinéireacht an tí a bheith agat agus nach bronntanas a bhí san airgead do úinéir dlíthiúil an tí.

Faoin scéim sásaimh do lánúineacha comhchónaithe, tá ordú coigeartaithe maoine ar cheann de na réitigh a bhfuil fáil ag na cúirteanna orthu. Is gnách go ndéantar iarratas ar ordú coigeartaithe maoine maidir leis an teaghlach nó le teach comhroinnte nuair a dhéantar iarratas ar fhoraithne idirscartha bhreithiúnaigh, cholscarthascaoilte.

Teagmháil

Má tá tú i gcás ina bhfuil tú buartha faoi do chuid cearta i ndiaidh gur theip ar do chaidreamh comhchónaithe, ba cheart duit comhairle dlí a lorg. Níl táillí aturnaetha seasta in Éirinn agus is féidir leo a bheith an-éagsúil óna chéile. Fiosraigh an scéal agus faigh roinnt meastachán sula ndéanann tú cinneadh faoi ghnólacht ar leith dlí. Tá fáil ar Fhaisnéis teagmhála le haghaidh gnólachtaí aturnaetha ar láithreán gréasáin Dhlí-Chumann na hÉireann.

Má tá tú i dteideal cúnamh agus comhairle dlí a fháil ón mBord um Chúnamh Dlíthiúil, ní mór duit ranníocaíocht a íoc i dtreo na gcostas. Déan teagmháil le d’ionad dlí is gaire duit chun teacht ar fhaisnéis faoi Chúnamh Dlí.

Eagraíocht neamhspleách, dheonach iad ICDSanna (Ionaid Chomhairle Dlí Saor in Aisce) ag a bhfuil líonra clinicí comhairle á oibriú ar fud na tíre. Tá na clinicí seo faoi rún, saor in aisce agus oscailte do chách. Déan teagmháil leis an Ionad um Fhaisnéis do Shaoránaigh is gaire duit chun teacht ar fhaisnéis ar sheirbhísí ICDS i do cheantar. Tá líne ghutháin faisnéise agus atreoraithe á reáchtáil ag ICDS le linn uaireanta oifige le haghaidh faisnéis bhunúsach dlí.

An Bord um Chúnamh Dlíthiúil

Sráid an Chalaidh
Cathair Saidhbhín
Ciarraí
Éire

Teil:066 947 1000
Lóghlao:1890 615 200
Láithreán Gréasáin: http://www.legalaidboard.ie
R-phost: info@legalaidboard.ie

Ionaid Saorchomhairle Dhleathach

13 Sráid Dorset Íochtarach
Dublin 1
D01 Y893
Ireland

Teil:+353 (0)1 874 5690
Lóghlao:1890 350 250
Láithreán Gréasáin: http://www.flac.ie
R-phost: info@flac.ie

Page edited: 28 September 2016