Réamhriachtanais don Phósadh

Réamhrá

Gealltanas tábhachtach atá sa phósadh. Conradh dleathúil atá ann a mbeidh tionchar aige ar an dá pháirtí (agus, go teoranta ar a gclann) ar feadh a saoil agus fiú i ndiaidh a mbáis. Tá roinnt rialacha daingne a bhaineann le pósadh. Baineann an chéad chuid le cé hiad na daoine gur féidir agus nach féidir leo pósadh agus cé na cúinsí a bhaineann leis sin.

Nuair atá na coinníollacha seo sásta agat ba cheart an cinneadh a dhéanamh cén chaoi gur mhaith leat pósadh. Tá roinnt bealaí eagsúla ann le pósadh (searmanas cráifeach, saolta agus sibhialta) sa chaoi go mbeidh sé dleathúil.

Baineann an píosa seo leis na rialacha dleathúla amháin a bhaineann le pósadh. Má tá tú le pósadh ag searmanas cráifeach nósaolta ba cheart a gcuid coinníollacha a phlé le céiliúraí an phósta.

Rialacha

Le pósadh dleathúil a chur i gcrích in Éirinn ní mór do na páirtithe:

  • a bheith in ann a chéile a phósadh
  • pósadh dhá ndeoin féin. D'fhéadfadh sé nach mbeadh an pósadh curtha i gcrích dá d(h)eoin féin má tá duine ar meisce, duine ag fulaingt damáiste intinne, míchumas intinne, neamhshéasmhacht intinne nó gealtachta agus nach dtuigeann sé/sí na himpleachtaí a bhaineann leis an bpósadh. Sa bhreis ar sin, má aontaíonn duine pósadh de bharr bagartha nó imeaglaithe, d'fhéadfadh sé go mbeadh a t(h)oil samhalta neamhbhailí agus mar sin nach mbeadh aon phósadh ann.
  • cloí leis na rialacha cuí

Cumas chun pósadh

Le bheith i dteideal chun pósadh go dlíthiúil, ní mór dá tú a chomhlíonadh gach ceann de na ceanglais seo a leanas ag an am a thógann an pósadh ar siúl. Ní mór an dá pháirtí:

  • Bheith os cionn 18 mbliana d’aois nó Ordú Díolúine Chúirte a bheith agat murab amhlaidh an cás.
  • Fógra i leith an phósta trí mhí a bheith tugtha maidir leis an bpósadh (nó Ordú Díolúine Chúirte a bheith agat murab amhlaidh an cás) agus Foirm Chlárúcháin Phósta a bheith eisithe duit ag an gCláraitheoir. Níl ar lánúin a raibh a bpáirtnéireacht shibhialta cláraithe in Éirinn an fógra 3 mhí a thabhairt.
  • Bheith singil, ina mbaintreach/baintreach fir, colscartha, nó ina n-iar-pháirtnéirí sibhialta i bpáirtnéireacht shibhialta ar cuireadh deireadh léi trí bhás nó scaoileadh, nó neamhniú sibhialta a bheith déanta ar bhur bpósadh nó páirtnéireacht shibhialta nó colscaradh nó scaoileadh bailí iasachta a bheith faighte agaibh. (Má tá do pháirtnéir á phósadh agaibh, ní gá go ndéanfar bhur bpáirtéirneacht shibhialta á scaoileadh sula bpósfar sibh. Scaoilfear í go huathoibríoch nuair a phósfar sibh.)
  • An cumas meabhrach a bheith agaibh cineál an phósta a thuiscint.
  • Gan gaol fola nó pósta a bheith eadraibh a dhlúithe sin a chuireann toirmeasc oraibh sa dlí óna chéile a phósadh. Má tá tú gaol fola nó pósta agat le do chéile beartaithe, ba cheart duit teagmháil a dhéanamh le haturnae lena chinntiú nach dtagann tú faoi chuimsiú na teorann toirmiscthe caidrimh. (Féach “Breis faisnéise” thíos maidir le teorainneacha toirmiscthe.

Mura gcomhlíonann ceachtar páirtí fiú ceann amháin de na ceanglais thuas, beidh aon searmanas pósta a dtabharfar faoi ina dhiaidh sin ar neamhní go dlíthiúil.

Nóta: Ón 16 Samhain 2015, ní bhaineann an ceanglas go mbeidh lánúineacha den ghnéas eile.

Riachtanas aoise

Má tá gnáthchónaí ort i Stát na hÉireann, is í an aois íosta ag ar féidir leat pósadh 18 mbliana d’aois (mura bhfuil Ordú Díolúine Chúirte agat). Is ionann an cás fiú má phósann tú lasmuigh d’Éirinn. Fiú mura bhfuil gnáthchónaí ort i Stát na hÉireann, ní mór duit bheith os cionn 18 mbliana d’aois más mian leat duine a phósadh in Éirinn.

Níl aon riachtanas ann chun toiliú tuismitheora a fháil i leith pósta, is cuma cén aois iad na páirtithe lena mbaineann.

Díolúine ón riachtanas aoise

Faoi chúinsí speisialta áirithe, d’fhéadfá bheith in ann Ordú Díolúine Chúirte a fháil a ligfidh don phósadh leanúint ar aghaidh fiú má tá páirtí amháin nó an bheirt pháirtithe faoi bhun 18. Iarrfaidh an chúirt ort an méid a leanas a léiriú:

  • Gurb ann do thréanchúiseanna le d’iarratas
  • Go bhfuil deonú an Ordaithe Díolúine sin chun leasa is fearr na bpáirtithe don phósadh a bheartaítear

Ba cheart duit teagmháil a dhéanamh leis an gCúirt Teaghlaigh Chuarda nó an Ard-Chúirt chun teacht ar shonraí faoi conas leanúint ar aghaidh. Nós imeachta neamhfhoirmiúil atá i gceist leis seo. Féadfaidh tú iarratas a dhéanamh tú féin (gan aturnae a fhruiliú). Ní bheidh aon táille chúirte ann le haghaidh iarratais ar Ordú Díolúine Chúirte. Má dhéanann tú aturnae a fhruiliú le hionadaíocht a dhéanamh duit, beidh ort íoc as/aisti, áfach.

Colscaradh iasachta

Ní aithnítear gach colscaradh iasachta faoi dhlí na hÉireann. Faoin Shainchónaí agus Aithint Colscarthaí Coigríche 1986, ní aithneofar colscaradh iasachta in Éirinn ach amháin má bhí sainchónaí ar a laghad céile amháin sa stat a dheonaigh an colscaradh nuair a cuireadh tús leis na himeachtaí. B'fhéidir go mbeidh ort fianaise a chur ar fáil lena chruthú gurb amhlaidh a bhí an cás agus, ar an ábhar sin, go bhfuil an colscaradh bailí faoi dhlí na hÉireann. Faoi Rialachán AE 2201/2003 ("na bis na Bruiséile II"), tá sé gnáthchónaí an chéile go gcinnfidh an ceart cúirte colscaradh a dheonú.

Nuair a thagann colscaradh faoi chuimsiú rialacháin an AE, is leor a dheimhniú gur cuireadh an bheirt pháirtithe don cholscaradh ar an eolas faoi na himeachtaí agus go raibh deis acu chun fianaise a thabhairt don chúirt a dheonaigh an colscaradh.

Sa chás nár bhain rialacháin AE, ní mór faisnéis áirithe faoi áit bhreithe, tíortha cónaithe agus fíricí ábhartha eile a chur ar fáil ar cheistneoir a chuireann an Cláraitheoir ar fáil. Cuirtear an fhaisnéis ar aghaidh ansin chuig an bPríomh-Oifig Chárúcháin, nach mór a dtoiliú a fháil sular féidir le searmanas an phósta leanúint ar aghaidh.

Má bhíonn an Cláraitheoir Ginearálta faoin tuairim gur bailí don cholscaradh iasachta, féadfaidh an pósadh nua leanúint ar aghaidh. Murab amhlaidh tuairim an Chláraitheora Ghinearálta, féadfaidh tú tuilleadh faisnéise a chur ar fáil chun bailíocht a chruthú nó féadfaidh tú iarratas a dhéanamh ar éisteacht os comhair na Cúirte Cuarda. Cinneadh deiridh atá ina cheangal atá i gcinneadh na Cúirte maidir le bailíocht cholscaradh iasachta i ndlí na hÉireann, ach féadfaidh tú, dar ndóigh, achomharc a dhéanamh do chúirt níos airde. Má dhéanann an Chúirt an cinneadh nach bhfuil do cholscaradh iasachta ina cheangal, is é an t-aon rogha atá agat, más mian leat pósadh arís in Éirinn, colscaradh a fháil faoi dlí na hÉireann.

Scaoileadh iasachta

Má cheadaítear scaoileadh dlíthiúil páirtnéireachta sibhialta lasmuigh d’Éirinn, aithneofar é faoi dhlí na hÉireann, má rinne an tAire Dlí agus Cirt ordú a aithníonn an aicme chuí den chaidreamh dlíthiúil sa tír inar ceadaíodh an scaoileadh.

Tuilleadh eolais

Teorainneacha toirmiscthe caidrimh

Baineann toirmisc le pósadh idir daoine áirithe a bhfuil gaol fola nó pósta eatarthu. Ní féidir le lánúin a thagann faoi chuimsiú na dteorainneacha toirmiscthe caidrimh pósadh. Tá na toirmisc seo bunaithe ar an méid a leanas:

  • Gaol fola – caidreamh fola, caidreamh leathghaol fola (ciallaíonn ‘leathghaol fola’ go mbíonn tuismitheoir amháin i gcoiteann, mar shampla, leathdheartháir)
  • Gaol cleamhnais – caidreamh trí phósadh

Baineann an teorainn thoirmiscthe le réimse fairsing de chaidreamh teaghlaigh agus áirítear léi sliocht pósta agus neamhphósta araon.

Tá leanbh uchtaithe laistigh de na teorainneacha toirmiscthe maidir lena dteaghlach nádúrtha agus a dtuismitheoirí uchtaíocha. Ba dhealraitheach, áfach, gur féidir le leanbh uchtaithe leanbh a dtuismitheoirí uchtaíocha a phósadh.

Féadfaidh tú deirfiúr nó deartháir do chéile éagtha a phósadh. Is amhlaidh a bhíonn i gceist, chomh maith, má chuireann colscaradh, seachas bás, deireadh le do phósadh.

Níl aon chosc dlíthiúil ann ar phósadh col ceathracha.

Gaol fola – caidreamh fola

Ní féidir leat na daoine seo a leanas a phósadh:

  • Seanmháthair nó seanathair
  • Máthair nó athair
  • Deirfiúr d’athar (d’aintín) nó deartháir d’athar (d’uncail)
  • Deirfiúr do mháthar (d’aintín) nó deartháir do mháthar (d’uncail)
  • Deirfiúr nó deartháir
  • Iníon d’athar (leathdheirfiúr) nó mac d’athar (leathdheartháir)
  • Iníon do mháthar (leathdheirfiúr) nó mac do mháthar (leathdheartháir)
  • Iníon nó mac
  • Iníon do mhic (gariníon) nó mac do mhic (garmhac)
  • Iníon d’iníne (gariníon) nó mac d’iníne (garmhac)
  • Iníon do dhearthár (neacht) nó mac do dhearthár (nia)
  • Iníon do dheirféar (neacht) nó mac do dheirféar (nia)

Gaol cleamhnais – caidreamh trí phósadh

Ní féidir leat na daoine seo a leanas a phósadh:

  • Céile do sheanathar nó do sheanmháthar (leas-seanmháthair nó leas-seanathar)
  • Céile d’athar nó do mháthar (leasmháthar nó leasathair)
  • Céile dheartháir nó dheirfiúr d’athar
  • Céile dheartháir nó dheirfiúr do máthar
  • Céile do mhic nó d’iníne
  • Céile mhac nó iníon do mhic
  • Céile mhac nó iníon d’iníne
  • Céile mhac nó iníon do dhearthár
  • Céile mhac nó iníon do dheirféar
  • Seanmháthar do chéile (seanmháthair chéile) nó seanathar do chéile (seanathar céile)
  • Máthair do chéile (máthair chéile) nó athar do chéile (athair céile)
  • Deirfiúr nó deartháir athair do chéile
  • Deirfiúr nó deartháir mháthair do chéile
  • Iníon do chéile (leasiníon) nó mac d’iníne (leasmhac)
  • Mac nó iníon mhac do chéile
  • Mac nó iníon dheirfiúr do chéile
  • Mac nó iníon dheartháir do chéile
  • Mac nó iníon dheirfiúr do chéile
Page edited: 22 March 2016