An AE agus an dlí teaghlaigh

Réamhrá

Tá ról teoranta ag an AE i gcúrsaí dlí teaghlaigh. Tá a chuid rialacha féin ag gach ballstát aonair maidir le scaradh, colscaradh, cothabháil céilí agus leanaí, caomhnóireacht agus cúrsaí dlí teaghlaigh eile. Is é ról an AE go príomha ná a chinntiú gur féidir cinntí a dhéantar i dtír amháin a chur i bhfeidhm i dtír eile. Tá ról freisin ag an AE ó thaobh cinneadh a dhéanamh cén tír ag a bhfuil dlínse chun éisteacht le cás ar leith. Go fíreannach, níl rialacha ag an AE a rialaíonn, mar shampla, cé atá i dteideal caomhnóireachta nó rochtana ach tá rialacha aige a dhéanann iarracht a chinntiú gur féidir orduithe caomhnóireachta agus rochtana a dhéantar i dtír amháin a chur i bhfeidhm i dtír eile.

Tháinig rialacha an AE maidir le horduithe pósta (colscaradh, scaradh, neamhniú) agus roinnt orduithe um fhreagracht tuismitheoirí (caomhnóireacht agus rochtain den chuid is mó) i bhfeidhm i Márta 2001. Tháinig rialachán nua maidir le cúrsaí pósta agus freagracht tuismitheoirí i bhfeidhm i Márta 2005. Ní raibh aon athrú suntasach sna rialacha ar chúrsaí pósta i gceist leis seo ach bhí athruithe sna rialacha a rialaíonn freagracht tuismitheoirí. Tháinig rialacha an AE maidir le forfheidhmiú na n-orduithe cothabhála i bhfeidhm i Márta 2002. Tháinig rialachán nua ar chothabháil i bhfeidhm i Meitheamh 2011 – féach ‘Cothabháil’ thíos.

Fadhb na heasaontachta dlíthe

Má thagann na páirtithe uile i ndíospóid dlí teaghlaigh ó thír amháin agus má tá siad ina gcónaí sa tír sin éisteann cúirteanna na tíre sin leis an díospóid de ghnáth agus déantar cinneadh agus cuirtear i bhfeidhm é de réir dlíthe na tíre sin. Tagann fadhbanna chun cinn mura bhfuil na páirtithe go léir ina gcónaí sa tír chéanna nó mura bhfuil siad go léir ina náisiúnaigh den tír chéanna. Seans nach mbeadh sé soiléir cén tír gur chóir dá cúirteanna na cinntí a dhéanamh, cén tír gur chóir dá dlíthe a bheith curtha i bhfeidhm agus cén chaoi ar féidir leis na cinntí a dhéantar i dtír amháin a bheith curtha i bhfeidhm i dtír eile.

Tá a rialacha féin ag gach tír faoin gcaoi ar chóir plé leis an easaontacht dlíthe seo. Tá seans ann go mbeadh dlínse ag roinnt tíortha éisteacht leis an díospóid agus go gcuirfeadh siad uile dlíthe éagsúla i bhfeidhm. D’fhéadfadh na nósanna imeachta chun breithiúnais a aithint agus a chur i bhfeidhm i dtír eile a bheith deacair agus neamhfhéideartha uaireanta. De ghnáth, má tá breithiúnas agat ó chúirt i dtír amháin, tá ort dul trí nós imeachta breithiúnach eile i dtír eile le go gcuirfear i bhfeidhm inti é (tugtar ‘exequatur’ ar an bpróiseas seo).

Tarlaíonn na fadhbanna seo idir na tíortha go léir agus ní hamháin idir ballstáit an AE. Aontaíodh ar roinnt coinbhinsiún idirnáisiúnta a phléann lena leithéid d’easaontacht dlíthe. Leantar leis na coinbhinsiúin idirnáisiúnta seo a chur i bhfeidhm idir ballstáit an AE agus ballstáit neamh-AE. Tá rialacha an AE maidir le cúrsaí dlí teaghlaigh infheidhmithe i ngach ballstát de chuid an AE ach amháin an Danmhairg - ciallaíonn sé sin má bhíonn easaontacht dlíthe idir an Danmhairg agus ballstát eile de chuid an AE, tá an t-ábhar faoi rialú na gcoinbhinsiún idirnáisiúnta má bhíonn siad ábhartha.

Inniúlacht an AE chun déileáil le dlí teaghlaigh

Níl an AE i dteideal dlíthe a dhéanamh ach amháin sna limistéir ina dtugann na conarthaí saininniúlacht dó a leithéid a dhéanamh. Níl aon inniúlacht faoi leith aige dlíthe a dhéanamh maidir le colscaradh, cothabháil nó freagracht tuismitheoirí. Ciallaíonn sé seo nach féidir leo dlíthe a dhéanamh ag leagan amach na dtéarmaí faoinar féidir colscaradh a cheadú nó freagracht céilí as íocaíochtaí cothabhála a dhéanamh nó conas ar chóir cinntí a dhéanamh maidir le rochtain ar leanaí.

Tá an inniúlacht ag an AE comhoibriú breithiúnach a chur chun cinn i gcúrsaí sibhialta a bhfuil impleachtaí trasteorann acu áfach. Tá sé tar éis roinnt rialachán a dhéanamh a phléann le comhoibriú breithiúnach i gcúrsaí sibhialta. De ghnáth, tá na rialacháin seo bunaithe ar phrionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh – is é sin ná, gur chóir cinntí a dhéantar go dleathach i mballstát amháin a aithint agus a chur i bhfeidhm sna ballstáit eile agus gur chóir go mbeadh na nósanna imeachta chun a leithéid a dhéanamh chomh simplí agus is féidir. Go ginearálta bíonn rialacha an AE i réimse an dlí teaghlaigh bunaithe ar na coinbhinsiúin idirnáisiúnta a bhí ann cheana féin ach nár cuireadh i bhfeidhm i gcónaí nó nach raibh meicníochtaí ag baint leo a chinntigh gur cuireadh i bhfeidhm iad.

Cothabháil

Rinneadh aitheantas agus forfheidhmiú orduithe cothabhála i mballstáit an AE a rialú ag Rialachán 44/2001 a rinneadh i Nollaig 2000 ar dhlínse agus ar aitheantas agus ar fhorfheidhmiú breithiúnas in ábhair shibhialta agus thráchtála. Tugtar "Rialachán na Bruiséile I" ar an Rialachán seo agus bhí sé i bhfeidhm in Éirinn ó Mhárta 2002 i leith. Tháinig sé in ionad Choinbhinsiún na Bruiséile 1968.

I Meitheamh 2011, rinne Rialachán 4/2009 an 18 Nollaig 2008, ar dhlínse, dlí infheidhme, aitheantas agus forfheidhmiú cinntí agus comhoibrithe in ábhair lenar bhain dualgais chothabhála, Rialachán 44/2001 a leasú trí fhorálacha an Rialacháin sin a bhaineann le dualgais chothabhála a ionadú. Tá sé mar chuspóir ag Rialachán 4/2009, ar a dtugtar go rialta “an Rialachán Cothabhála”, a chur ar chumas bailitheoir cothabhála (bíonn airgead le híoc leat faoi ordú cothabhála) chun ordú a fháil gan stró, go tapa agus saor in aisce, go ginearálta, ar féidir é a fhorfheidhmiú gan stró ar fud an Aontais Eorpaigh. Déanann sé an méid seo trí fhoráil a dhéanamh do rialacha comónta i ndáil le dlínse, dlí infheidhme, aitheantas, forfheidhmiú, comhoibriú agus cáipéisí caighdeánaithe. Cuimsíonn sé dualgais chothabhála a eascraíonn ón méid a leanas:

  • Caidrimh theaghlaigh
  • Tuismíocht
  • Pósadh nó fíníocht

Faoin Rialachán, tá ag gach ballstát Údarás Lárnach. Is iad an tÚdarás Lárnach in Éirinn an Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais. Comhoibríonn na hÚdaráis Lárnacha lena chéile agus oibriú an rialacháin a éascú acu. Ina theannta sin, cabhraíonn siad le daoine maidir le hiarratais atá ar fáil faoin Rialachán, go háirithe maidir le haistriú agus fáil iarratas, tús a chur le himeachtaí gaolmhara do bhunú nó do mhodhnú cothabhála, agus d’fhorfheidhmiú cinneadh cothabhála.

Chruthaigh Rialachán 805/2004 an 21 Aibreán 2004, Ordú Forfheidhmithe Eorpach d'orduithe a gcuirtear ina gcoinne – a tháinig i bhfeidhm in Éirinn an 21 Deireadh Fómhair 2005. Rinne Rialachán 4/2009 a fhorálacha a ionadú, seachas i gcás orduithe forfheidhmithe Eorpacha lenar bhain dualgais chothabhála a d’eisigh ballstáit eile nach bhfuil faoi cheangal ag Prótacal na Háige 2007 ar an dlí atá infheidhme le dualgais chothabhála. Tá tromlach mór na mballstát faoi cheanglas ag Prótacal na Háige 2007.

Tá fáil ar fhaisnéis ar Rialachán 4/2009 ar láithreán gréasáin europa.eu.

Coinbhinsiún Lugano

In 2007, shínigh an Comhphobal Eorpach conradh ar dhlínse agus ar aitheantas agus ar fhorfheidhmiú breithiúnas in ábhair shibhialta agus thráchtála leis an Íoslainn, an Iorua agus leis an Eilvéis. Tugtar Coinbhinsiún nua Lugano ar an gconradh agus tháinig sé i bhfeidhm in Eanáir 2010. Is mar an gcéanna, den chuid is mó, an Coinbhinsiún agus Rialachán 44/2001 agus tá feidhm aige idir ballstát AE agus ceann de na tíortha a luaitear thuas.

Coinbhinsiúin na NA agus na Háige

Chuir an tAcht Cothabhála, 1994 Coinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir le hÍocaíochtaí Cothabhála a Aisghabháil Thar Lear (Coinbhinsiún Nua-Eabhrac) i bhfeidhm d’Éirinn i Samhain 1995. Tá an Coinbhinsiún seo in ainm is aisghabháil cothabhála a éascú i measc daoine a chónaíonn i ndlínse amháin i leith daoine a chónaíonn i ndlínse eile.

In 2007, ghlac Coinbhinsiún na Háige um Dhlí Idirnáisiúnta Príobháideach leis an dá ionstraim idirnáisiúnta a leanas atá in ainm is aisghabháil cothabhála idirnáisiúnta a éascú:

  • Coinbhinsiún na Háige 2007 um aighabháil idirnáisiúnta tacaíocht linbh agus foirmeacha eile de chothabháil teaghlaigh. Déanann sé leasú ar dhá Choinbhinsiún reatha na Háige i ndáil le tacaíocht teaghlaigh, mar aon le Coinbhinsiún Nua-Eabhrac. Tháinig an Coinbhinsiún i bhfeidhm an 1 Eanáir 2013.
  • Prótacal na Háige 2007 ar an dlí infheidhme i dtaca le dualgais chothabhála. Chuir an tAontas Eorpach an Prótacal i bhfeidhm ó 2011 i leith ar bhonn sealadach dá mballstáit go léir seachas an Danmhairg agus an RA. Tháinig an Prótacal i bhfeidhm an 1 Lúnasa 2013.

Más mian leat ordú cothabhála a fhorfheidhmiú i dtír nach bhfuil cuimsithe ag Rialachán AE 4/2009 nó ag Coinbhinsiún Lugano, ba cheart duit teagmháil a dhéanamh leis an Údarás Lárnach um Aisghabháil Cothabhála sa Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais chun teacht ar chabhair – féach ‘Cá ndéanfaidh mé iarratas?’ thíos. Tá an Roinn freagrach as cothabháil a aistriú agus a fháil.

Tá níos mó faisnéise ar fáil faoi chothabháil inár gcáipéis ar orduithe agus comhaontuithe cothabhála.

Colscaradh, scaradh agus neamhniú

Tháinig Rialachán 1347/2000 an 29 Bealtaine 2000 (ar a dtugtar “Rialachán na Bruiséile II”) i bhfeidhm i Márta 2001. Leag sé amach na rialacha maidir le dlínse agus le breithiúnais a aithint agus a fhorfheidhmiú i gcúrsaí pósta agus i gcúrsaí a bhaineann le freagracht tuismitheoirí i leith leanaí an bheirt chéilí. (Cuimsíonn cúrsaí pósta colscaradh, neamhniú agus scaradh dlíthiúil ach ní chuimsíonn sé, mar shampla, iarmhairtí maoine an phósta agus an chúis leis an gcolscaradh.)

Tháinig Rialachán 2201/2003 (“Rialachán nua na Bruiséile II” nó “an Bhruiséil II bis”) in ionad an rialacháin sin do chásanna a tháinig chun cinn ar nó dá éis 1 Márta 2005 ach a rialacha maidir le cúrsaí pósta beagnach gan athrú. Tá Treoir Chleachtaidh maidir le cur i bhfeidhm Rialachán nua na Bruiséile II (pdf) ar fáil.

Dlínse

Ní leagann an Rialachán amach riail ghinearálta amháin faoi dhlínse i gcúrsaí pósta. Forálann sé gur féidir leat caingean pósta a ghlacadh i gcúirteanna an bhallstáit ina bhfuil nó ina raibh duine díobh nó an bheirt agaibh i bhur ngnáthchónaí, nó i gcúirteanna an bhallstát óna dtagann an bheirt agaibh ó dhúchais nó ina bhfuil sibh i bhur sainchónaí. Ciallaíonn sé sin, dar ndóigh, go bhféadfaí caingean a ghlacadh i roinnt stát. Forálann an Rialachán, chomh luath is atá imeachtaí tosaithe i mballstát amháin gur gá do na stáit eile dlínse a dhiúltú ansin. Ní phléann an Rialachán leis ceist maidir le cén dlí atá infheidhmithe. Is ábhar é seo don bhallstát a bhfuil dlínse aige. Mar shampla, cuireann an chuid is mó de na tíortha, seachas Éire agus an Ríocht Aontaithe, dlí na tíre ina bhfuil gnáthchónaí ar na páirtithe i bhfeidhm, ach cuireann Éire agus an RA dlí na tíre ina bhfuil sainchónaí orthu i bhfeidhm.

Cinntí a aithint

Forálann an Rialachán go gcaithfear cinneadh a dhéantar maidir le cúrsa pósta i mballstát amháin a aithint agus a chur i bhfeidhm sna stáit eile gan aon nósanna imeachta speisialta. Ní gá duit dul chuig an gcúirt le go n-aithneofaí é. D’fhéadfadh páirtí ar bith gur suim leo an scéal iarraidh ar an gcúirt sa bhallstát eile gan an cinneadh a aithint áfach. D’fhéadfadh an chúirt diúltú don chinneadh a aithint:

  • Má tá sé soiléir go mbeadh sé in aghaidh an bheartais phoiblí é a aithint
  • Má théann an cinneadh in aghaidh cinneadh eile
  • Má bhí lochtanna áirithe sa nós imeachta – go háirithe murar seirbheáladh na páipéir ábhartha ar pháirtí amháin i gceart agus nach raibh sé/sí i láthair mar thoradh

Níl an chúirt i dteideal éisteacht le hachomharc i gcoinne an chinnidh.

An dlí a bhaineann le colscaradh idirnáisiúnta

Faoi mar a mhínítear thuas, ní dheimhníonn Rialachán 2201/2003 cén dlí atá infheidhme nuair atá breithniú á dhéanamh ar iarratas. Mar shampla, más mian le hÉireannach a chónaíonn sa RA colscaradh a fháil ó chéile Gearmánach a bhfuil cónaí air/uirthi sa Fhrainc, cén dlí náisiúnta a bhíonn i gceist?

Glacadh le Rialachán 1259/2010 an 20 December 2010 (ar a dtugtar "Rialachán na Róimhe III") a chuireann i bhfeidhm comhoibriú feabhsaithe i limistéar an dlí atá infheidhme le colscaradh agus le hidirscaradh dlíthiúil ag 14 bhallstát AE. Tháinig sé i bhfeidhm sna ballstáit siúd an 21 Meitheamh 2012. Níor ghlac Éire agus an RA leis an Rialachán seo. Ligeann an Rialachán do lánúineacha idirnáisiúnta sna ballstáit ina bhfuil feidhm aige comhaontú a dhéanamh roimhe ré faoi cén dlí a bheidh i gceist lena gcolscaradh nó lena n-idirscaradh dlíthiúil, a fhad agus go bhfuil an dlí ar a ndéantar comhaontú ina dhlí den bhallstát a bhfuil an nasc is dlúithe acu leis. Sa chás nach féidir leis an lánúin comhaontú a dhéanamh, féadfaidh an breitheamh foirmle chomónta a úsáid chun cinneadh a dhéanamh ar dhlí na tíre ag a bhfuil éifeacht. Ní dhéanann Rialachán 1259/2010 seo aon difear do chur i bhfeidhm Rialachán 2201/2003.

Freagracht tuismitheoirí

Mar a luadh thuas, tháinig Rialachán Uimh. 2201/2003 maidir le dlínse agus breithiúnais a aithint agus a fhorfheidhmiú i gcúrsaí pósta agus cúrsaí a bhaineann le freagracht tuismitheoirí i bhfeidhm i Márta 2005. Tháinig an rialachán seo in ionad Rialachán 1347/2000 a bhí i bhfeidhm ó Mhárta 2001. Níor bhain an rialachán roimhe sin ach le breithiúnais maidir le freagracht tuismitheoirí a eisíodh le linn imeachtaí pósta agus níor bhain sé ach le breithiúnais maidir le leanaí na gcéilí. Baineann Rialachán 2003 leis na cinntí go léir a dhéanann cúirteanna na mballstát i gcúrsaí freagrachta tuismitheoirí.

Ní gá go mbeadh na tuismitheoirí pósta lena chéile. Ní gá gur tuismitheoirí bitheolaíocha an linbh iad. Ní le breithiúnais chúirte amháin a bhaineann sé. Baineann sé le comhaontuithe idir tuismitheoirí freisin má tá na comhaontuithe sin infheidhmithe sa tír ina ndearnadh iad. De ghnáth, is féidir comhaontuithe dá leithéid a aistriú go rialuithe cúirte agus iad a bheith infheidhmithe dá bharr.

An méid a chlúdaíonn an rialachán

Clúdaíonn an rialachán na gnéithe seo a leanas d’fhreagracht tuismitheoirí:

  • Dlínse - cén tír ar chóir an cás a éisteacht inti, cén dlíthe ar chóir a bheith i bhfeidhm
  • Aitheantas agus forfheidhmiú - conas a thabharfar aitheantas agus a dhéanfar forfheidhmiú ar chinntí a dhéantar i dtír amháin i dtír eile
  • Comhoibriú idir lárúdaráis
  • Rialacha sonracha ar fhuadach leanaí agus ar chearta rochtana

Cuimsíonn freagracht tuismitheoirí cearta caomhnóireachta agus cearta rochtana, caomhnóireacht, lonnú an linbh i dteaghlach altrama nó i gcúram institiúide. Ní bhaineann an rialachán le nósanna imeachta ina mbíonn na nithe seo a leanas i gceist:

  • Atharthacht a dheimhniú agus agóid a dhéanamh ina haghaidh
  • Breithiúnais maidir le huchtú
  • Céad ainm agus sloinne an linbh
  • Aois an tromlaigh
  • Iontaobhais agus oidhreacht
  • Bearta a glacadh i ndiaidh sáruithe coiriúla a rinne leanaí

Baineann an rialachán freisin le bearta áirithe maidir le maoin an linbh má bhaineann siad leis an leanbh a chosaint. Clúdaítear bearta a bhaineann le maoin an linbh, ach nach mbaineann le cosaint an linbh, i Rialachán 1215/2012 (Bruiséile I athmhúnlú). Is faoin mbreitheamh atá sé measúnú a dhéanamh i ngach cás ar leith cibé an mbaineann beart i leith maoin an linbh le cosaint an linbh nó nach mbaineann.

Dlínse

Is í an riail ghinearálta ná gurb í cúirt na tíre ina bhfuil an leanbh ina ghnáthchónaí an chúirt a bhfuil an dlínse aici i gcúrsaí freagrachta tuismitheoirí. Coinníonn an chúirt sa bhallstát ina raibh gnáthchónaí ar an leanbh roimh an bhfuadach dlínse chun déileáil leis an gcás ach amháin i gcúinsí teoranta áirithe, mar shampla, sa chás gur ghéill gach duine lena mbaineann san fhuadach.

Arís, de ghnáth, chomh luath is a thugtar an t-ábhar os comhair na gcúirteanna i dtír amháin, leanann an dlínse sa tír sin fiú má tá an leanbh tar éis a thír chónaithe a athrú de réir an dlí. Is féidir an cás a aistriú chuig an tír chónaithe nua má chomhlíontar coinníollacha áirithe agus dá mbeadh sé ar son barr leasa an linbh.

D’fhéadfadh na tuismitheoirí aontú go ndéanfar cinneadh ar an gceist d’fhreagracht tuismitheoirí sa chúirt a bhfuil dlínse aici ar an gcúrsa pósta nó d’fhéadfadh siad aontú go n-éistfí leis an gcás i gcúirt na tíre a bhfuil dlúthbhaint ag an leanbh léi (mar shampla, náisiúntacht).

Mura féidir gnáthchónaí an linbh a dheimhniú, ansin bíonn dlínse ag an mballstát ina bhfuil an leanbh faoi láthair.

In imthosca áirithe, d’fhéadfadh an chúirt a bhfuil dlínse aici an cás a chur ar aghaidh chuig cúirt eile má tá an chúirt eile sin i staid níos fearr chun éisteacht leis an gcás agus má tá sé ar son barr leasa an linbh. D’fhéadfadh sé seo tarlú, mar shampla, má tá an áit ina bhfuil gnáthchónaí ar an leanbh tar éis athrú. Tá roinnt teorainneacha ama ar an nós imeachta seo. Má athraíonn an áit ina bhfuil gnáthchónaí ar an leanbh toisc gur bogadh nó gur coinníodh iad go héagórach, ní féidir dlínse a athrú ach faoi choinníollacha fíorghéire amháin.

Cuimsíonn an rialachán rialacha freisin ar an méid a tharlóidh má thosaítear imeachtaí i níos mó ná ballstát amháin.

I gcásanna práinneacha, d'fhéadfadh an chúirt bearta cosanta sealadacha a ghlacadh fiú má tá dlínse ag ballstát eile ar an gceist sin.

Comhoibriú idir údaráis náisiúnta

Cruthaíonn an Rialachán córas comhoibrithe idir lárúdaráis na mballstát. Tá sé d’oibleagáid ar na húdaráis seo cumarsáid a éascú idir cúirteanna na dtíortha ábhartha agus caithfidh siad comhaontuithe a éascú idir na tuismitheoirí trí idirghabháil nó trí bhealaí eile.

Aitheantas agus forfheidhmiú

Caithfear breithiúnais a thugtar i mballstát amháin a aithint agus a fhorfheidhmiú i mballstát eile. Is féidir leis an gcúirt sa bhallstát eile diúltú aitheantas a thabhairt don ordú ach ní féidir é sin a dhéanamh ach ar na forais seo amháin:

  • Bheadh sé soiléir go mbeadh sé in aghaidh bheartas poiblí an bhallstáit sin
  • Níor tugadh deis don leanbh labhairt faoi (ach amháin i gcásanna práinneacha)
  • Tugadh an breithiúnas agus an duine as láthair nár seirbheáladh na páipéir ag tionscnamh imeachtaí air/uirthi i go leor ama agus i mbealach a chuirfeadh ar a c(h)umas a c(h)osaint a eagrú
  • Níor tugadh deis labhartha do dhuine a mhaíonn go sáraíonn an breithiúnas a fhreagracht tuismitheora

Má tá iarratas á chur chuig cúirt i mballstát eile agat le haghaidh aitheantais agus forfheidhmithe, tá tú i dteideal cabhrach dlí ann más rud é go raibh tú i dteideal cabhrach dlí i do stát féin. D’fhéadfá cabhair a fháil ón lárúdarás sa tír ina bhfuil aitheantas agus forfheidhmiú á lorg agat.

I gcásanna ina bhfuadaítear leanbh, ní gá dul trí imeacht cúirte chun aitheantas a fháil.

Fuadach leanaí

Is é atá i gceist le fuadach leanaí ná leanaí a thógáil nó a choinneáil go neamhdhleathach. Má tá caomhnóireacht agat ar leanbh agus má fhuadaítear do leanbh chuig ballstát eile, féadfaidh tú iarratas a dhéanamh chuig an stát sin chun an leanbh a fháil ar ais. Ní féidir le cúirteanna an bhallstáit chuig a bhfuadaítear an leanbh diúltú don leanbh a thabhairt ar ais ach i gcúinsí teoranta - mar shampla, mura bhfuil cosaintí imleora ann lena chinntiú nach bhfuil aon riosca tromchúiseach ann go ndéanfar dochar don leanbh sa chás go bhfillfeadh sé/sí.

Go ginearálta, caithfidh an chúirt ordú a thabhairt go dtabharfaí an leanbh ar ais láithreach. Is féidir leat tuilleadh a fháil amach inár ndoiciméad ar fhuadach idirnáisiúnta leanaí.

Cearta Rochtana

Tá cearta rochtana infheidhmithe go díreach i mballstáit eile. Ciallaíonn sé seo nach gá dul chun cúirte le dearbhú go bhfuil siad infheidhmithe má eisíonn an chúirt a d’eisigh na horduithe an deimhniú riachtanach chomh maith. (Ráthaíonn an deimhniú seo gur tugadh aird ar chosaintí nós imeachta - mar shampla, gur tugadh deis do na páirtithe uile labhairt, agus gur tugadh deis don leanbh labhairt freisin más cuí.) Ní dhéanann sé aon difríocht cén duine a bhfuil na cearta rochtana acu – tuismitheoir a bhíonn i gceist de ghnáth ach d’fhéadfadh seantuismitheoir nó duine eile den teaghlach a bheith i gceist chomh maith ag brath ar na rialacha náisiúnta lena mbaineann.

Ciallaíonn an deimhniú go gcaitear leis an breithiúnas sa bhallstát nua amhail is gur breithiúnas ón stát sin é.

Coinbhinsiúin na Háige

Tá feidhm i gcónaí le Coinbhinsiún na Háige an 25 Deireadh Fómhair 1980 maidir leis na gnéithe sibhialta d’fhuadach idirnáisiúnta leanaí (Coinbhinsiún na Háige 1980) agus le Coinbhinsiún na Háige (1996) maidir le dlínse, dlí infheidhmithe, aitheantas, forfheidhmiú agus comhoibriú i ndáil le freagracht tuismitheoirí agus bearta chun leanaí a chosaint i gcásanna nach bhfuil feidhm leis an rialachán.

Tá feidhm ag Coinbhinsiún na hEorpa um Aitheantas agus Fhorfheidhmiú ar Chinntí Maidir le Caomhnóireacht Leanaí agus Athchóiriú Caomhnóireachta Leanaí (Coinbhinsiún Lucsamburg) i 1980 i roinnt tíortha san Eoraip. Is beag aitheantais atá aige anois de bhrí go gclúdaíonn rialachán an AE nó Coinbhinsiún na Háige na tíortha ábhartha.

Síníodh an dá choinbhinsiún i 1980. Tugadh i bhfeidhm in Éirinn iad in 1991 leis an Acht um Fhuadach Leanaí agus Forghníomhú Orduithe Coimeádta 1991.

Seoltaí úsáideacha

Lárúdarás um Aisghabháil Cothabhála

An Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais
Cearnóg an Easpaig
Cnoc Réamainn
Baile Átha Cliath 1
Éire

Teil:+353 (0)1 479 0200
Lóghlao:1890 555 509
Facs:+353 (0)1 479 0201
R-phost: mainrecov@justice.ie

An Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais

Cearnóg an Easpaig
Cnoc Réamoinn
Baile Átha Cliath 2
Éire

Teil:+353 1 479 0200
Lóghlao:1890 555 509
Facs:+353 1 479 0201
Láithreán Gréasáin: http://www.justice.ie/en/JELR/Pages/International_child_abduction
R-phost: internationalchildabduction@justice.ie


Page edited: 25 July 2013