Caomhnóireacht dhlithiúil agus lánúineacha neamhphósta

Rialacha

Má shaolaítear leanbh lasmuigh den phósadh in Éirinn, is í an mháthair an t-aon chaomhnóir amháin acu. Níl seasamh athair neamhphósta an linbh chomh cinnte céanna. Má aontaíonn an mháthair, is féidir leis an athair a bheith ina chomhchaomhnóir má shíníonn an bheirt tuismitheoirí "dearbhú reachtúil". Ní foláir go síneofaí an dearbhú reachtúil (I.R. 5 de 1998) a shíniú i láthair Fheidhmeannach Síochána nó i láthair Choimisinéir Mionnaí.

Sloinntear sa dearbhú seo ainmneacha thuismitheoirí an linbh, go bhfuil siad neamhphósta agus go n-aontaíonn siad go mba chóir an t-athair a cheapadh mar chomhchaomhnóir. Maítear sa dearbhú freisin gur aontaigh na tuismitheoirí ar shocruithe maidir le caomhnú agus rochtain ar an leanbh. Má bhíonn níos mó ná leanbh amháin i gceist, ba cheart dearbhú reachtúil ar leithligh a dhéanamh do gach leanbh.

Mura n-aontaíonn an mháthair leis an dearbhú reachtúil a shíniú, ámh nó mura n-aontaíonn sí gur cheart an t-athair a cheapadh mar chomhchaomhnóir, ní mór don athair iarratas a chur faoi bhráid na cúirte lena cheapadh mar chomhchaomhnóir. Ní theastaíonn ionadaíocht dhlíthiúil uait leis an méid sin a dhéanamh, is féidir leat an t-iarratas a dhéanamh ar do shonsa féin. Tabhair iarratas isteach go díreach chuig an gCúirt Chuarda agus déan teagmháil le cléireach na cúirte le himeachtaí a thionscnamh. (Bíonn sé seo indéanta, is cuma an bhfuil d'ainm ar theastas beireatais an linbh nó nach bhfuil). Léiríonn staitisticí ón mbliain 2004 gur bronnadh orduithe i bhfabhar 70% de na 1,237 athair neamhphósta a chuir isteach ar chaomhnóireacht.

Cé go dtugtar aird do thuairimí na máthar, agus mura dtugann sí a comhthoiliú don iarratas caomhnóireachta, ní chiallaíonn sé sin go huathoibríoch go ndiúltóidh an chúirt don ordú a bhíonn á lorg ag an athair. Is amhlaidh go dtiocfaidh an chúirt chun cinneadh ar chun leas an linbh é.

Sna cásanna inar ceapadh an t-athair mar chomhchaomhnóir linbh, teastaíonn a chomhthoiliú siúd do nithe áirithe i ndáil le leas ginearálta an linbh agus míreanna eile nach é. (Cuir i gcás d’iarratais ar phas a fháil don leanbh). Léigh tuilleadh faoi phasanna do leanaí le tuismitheoirí neamhphósta anseo. Teastaíonn comhthoiliú an athar freisin um uchtú linbh ag lánúin eile (nó ag an máthair agus a fear céile). Léigh tuilleadh faoin uchtú anseo.

Baint na gceart caomhnóireachta

Na haithreacha a ceapadh ina gcomhchaomhnóirí ag cúirt nó le dearbhú reachtúil; is féidir iad a bhaint dá seasamh má bhíonn an chúirt sásta gur chun leasa an linbh é. Is é an t-aon bhealach gur féidir le máthair a cearta caomhnóireachta a thabhairt suas in Éirinn ná tríd an leanbh a thabhairt lena uchtú.

Pósadh tar éis don leanbh a bheith saolta

Má phósann tuismitheoirí linbh a chéile tar éis na breithe, is amhlaidh a éiríonn an t-athair ina chomhchaomhnóir den leanbh go huathoibríoch. Ní bhíonn aon ghá dá réir chun cur isteach ar chearta caomhnóireachta ná ní bhíonn aon ghá don athair an leanbh a uchtú.

Sa chás go mbíonn an t-athair ina chomhchaomhnóir agus go bpósann an mháthair fear éigin eile, fanfaidh an t-athair ina chomhchaomhnóir dá leanbh. Más mian leis an máthair agus a fear céile an leanbh a uchtú, ní mór dóibh comhthoiliú a fháil ó athair an linbh. Má thugann athair an linbh a chomhthoiliú don uchtú, is amhlaidh a thugann sé suas a cheart chun caomhnóireacht a linbhsean.

Caomhnóirí agus uachtanna

Is fíor-thábhachtach má tá tusa i do chaomhnóir linbh (go háirithe más máthair agus an t-aon chaomhnóir amháin tú) go ndéanann tú uacht, lena gceaptar caomhnóir chun feidhmiú ar do shonsa i gcás do bháis. Moltar go láidir go bpléann tú é seo le duine éigin a d'fhéadfadh feidhmiú mar chaomhnóir agus go dtugann siad a comhthoiliú lena bheith ainmnithe i d'uacht mar chaomhnóir tiomnach.

Feidhmeoidh pé caomhnóir an linbh a mhaireann (más ann dóibh) i gcomhar leis an gcaomhnóir úr ansin. Léigh tuilleadh faoi uacht a dhéanamh agus faoin méid is gá a bheith ar eolas agat air anseo.