Cearta oidhreachta agus lánúineacha comhchónaithe

Eolas

Má tá tú ar a laghad 18 mbliana d’aois agus slánmheabhrach, is féidir leat uacht a dhéanamh. Má phósann tú nó má iontrálann tú páirtnéireacht shibhialta níos déanaí, cealófar an uacht sin go huathoibríoch. Mura bpósann tú nó mura n-iontrálann tú páirtnéireacht shibhialta, agus má iontrálann tú caidreamh comhchónaithe (i.e. bogann tú isteach le páirtnéir), ní bheidh aon tionchar aige ar an uacht atá ann cheana féin.

Rialacha

Má tá tú pósta nó i bpáirtnéireacht shibhialta, tugtar san Acht Comharbais, 1965 ceart dlíthiúil do do chéile/pháirtnéir sibhialta marthanach chun sciar de d’eastát a fháil nuair a fhaigheann tú bás, gan aird ar a ndeirtear nó a shonraítear i d’uacht. Ní bhaineann é seo le lánúineacha comhchónaithe. I bhfriotal eile, má tá tú i gcaidreamh comhchónaithe, níl cosc ar bith ort cuid de do mhaoin nó do mhaoin go léir a fhágáil le do pháirtnéir i d’uacht.

Má tá tú nó má bhí tú pósta nó i bpáirtnéireacht shibhialta, áfach, b'fhéidir go bhfuil do chéile/pháirtnéir sibhialta go dlíthiúil i dteideal sciar de d’eastát a fháil cé go bhfuil tú scartha uaidh/uaithi anois.

Má tá tú i gcaidreamh comhchónaithe agus má fhaigheann tú bás gan uacht a dhéanamh, níl aon cheart ag do chéile aon sciar den eastát a fháil, is cuma cé chomh fada a bhí sibh le chéile, seachas é sin a bhí faoi chomhúinéireacht. Níl go leor daoine ar an eolas faoi seo, mar sin, tá sé an-tábhachtach gur fios duit do chuid cearta sa chás seo.

Faoin scéim um shásamh le haghaidh lánúineacha comhchónaithe, féadfaidh comhchónaitheoir cáilithe iarratas a dhéanamh go ndéanfar soláthar dóibh ó eastát comhchónaitheora mhairbh. Sa chás go bhfaigheann an páirtnéir bás i gcaidreamh reatha, ní gá spleáchas airgeadais a léiriú.

Tá ag leanaí nádúrtha tuismitheoirí a rugadh laistigh nó lasmuigh den phósadh agus ag leanaí uchtaithe na cearta comhionanna oidhreachta.

I gcás lánúin chomhchónaithe, ina bhfaigheann an páirtnéir marthanach teach an teaghlaigh le hoidhreacht, b’fhéidir go mbeidh an páirtnéir marthanach faoi dhliteanas íoc as cáin oidhreachta, mura gcáilítear an páirtnéir marthanach le haghaidh díolúine chánach teach cónaithe.

Is ann do níos mó faisnéise faoi chearta oidhreachta sa cháipeis ‘Céard a tharlaíonn d’eastát an mhairbh’.

Is féidir le huacht a dhéanamh a chinntiú go ndéantar na socruithe cuí do do chuid cleithiúnaithe agus go ndéantar do réadmhaoin a leithdháileadh ar an mbealach is mian leat i ndiaidh duit bás a fháil, faoi réir cearta áirithe céilí/páirtnéirí sibhialta agus leanaí. Féadfaidh aturnae cabhrú leat uacht a dhréachtú nó féadfaidh tú ceann a dhréachtú tú féin.

Teagmháil

Tá fáil ar Shonraí teagmhála le haghaidh gnólachtaí aturnaetha ar fud na hÉireann ar láithreán gréasáin Dhlí-Chumann na hÉireann.

Eagraíocht neamhspleách, dheonach iad ICDSanna (Ionaid Chomhairle Dlí Saor in Aisce) ag a bhfuil líonra clinicí comhairle á oibriú ar fud na tíre. Tá na clinicí seo faoi rún, saor in aisce agus oscailte do chách. Déan teagmháil le d'Ionad um Fhaisnéis do Shaoránaigh is gaire duit chun teacht ar fhaisnéis ar sheirbhísí ICDS i do cheantar. Tá líne ghutháin faisnéise agus atreoraithe á reáchtáil ag ICDS le linn uaireanta oifige le haghaidh faisnéis bhunúsach dlí.

Chuir ICDS sraith bileoga bunúsacha i dtoll a chéile ar limistéir éagsúla an dlí a d'fhéadfadh bheith áisiúil. Tá fáil orthu seo ó d’Ionad um Fhaisnéis do Shaoránaigh agus ICDS nó féadtar iad a íoslódáil ó ICDS.

Ionaid Saorchomhairle Dhleathach

13 Sráid Dorset Íochtarach
Dublin 1
D01 Y893
Ireland

Teil:+353 (0)1 874 5690
Lóghlao:1890 350 250
Láithreán Gréasáin: http://www.flac.ie
R-phost: info@flac.ie

Page edited: 17 May 2016