Caomhnadh leanaí agus lánúineacha comhchónaithe

Réamhrá

Is ceart atá i gceist le caomhnóireacht i leith cúram fisiciúil agus smacht linbh. Nuair a scarann tuismitheoirí neamhphósta linbh in Éirinn agus nach féidir leo comhaontú a dhéanamh ar cé ar cheart caomhnóireacht an linbh bheith aige/aici, féadfaidh an chúirt cinneadh a dhéanamh.

Nuair a bhíonn cinneadh á dhéanamh ag an gcúirt faoi cé ar chóir caomhnóireacht an linbh bheith aige/aici, is í an ghné is tábhachtaí ná leas an linbh. Áirítear le leas, leas reiligiúnach, morálta, intleachtúil, fisiciúil agus sóisialach an linbh.

Rialacha

Gan cheistiú, is í an mháthair neamhphósta caomhnóir aonair linbh ar bith a bheirtear lasmuigh den phósadh agus is aici amháin a bhíonn coimeád an linbh. Ní gá don athair caomhnóireacht a bheith aige áfach, sula gcuireann sé isteach ar rochtain nó ar chaomhnóireacht. Is féidir leis an athair cur isteach ar chomhchoimeád nó ar choimeád aonair.

Ar an 18 Eanáir 2016, tháinig in éifeacht forálacha áirithe den Acht um Leanaí agus Cóngais Teaghlaigh, 2015 a ndearna leasú ar an Acht um Chaomhnóireacht Naíon 1964. Tugann na athruithe seo cead do dhaoine áirithe eile iarratas ar rochtain a dhéanamh ar an gcúirt:

  • Duine atá gaolta leis an leanbh
  • Céile, páirtí sibhialta nó comhchónaitheoir thuismitheoir an linbh (le haghaidh 3 bliana ar a laghad) a raibh cónaí ar an leanbh leo agus a raibh tuismitheoireacht an linbh á gcomhroinnt acu ar feadh 2 bhliain ar a laghad
  • Duine lena bhfuil cónaí ar an leanbh, má tá siad tar éis gnáthchúnamh laethúil a thabhairt don leanbh ar feadh tréimhse níos faide ná bliain, mura bhfuil tuismitheoir ná caomhnóir ag an leanbh a bhfuil fonn orthu, nó a bhfuil in ann, na cumhachtaí agus na freagrachtaí a bhaineann le caomhnóireacht a chur i bhfeidhm.

Cinneadh na cúirte

Go ginearálta, bíonn claonadh ag an gcúirt breithniú a dhéanamh sa chás nach bhfuil tuismitheoirí an linbh pósta, gurbh é chun leasa an linbh a bheith ina c(h)ónaí lena m(h)áthair. Tá seasamh dlíthiúil níos fearr ag an máthair seachas mar atá ag an athair neamhphósta agus go hiondúil tugtar caomhnóireacht an linbh di. Go hiondúil, áfach, bronnfaidh an chúirt ceart rochtana don athair neamhphósta ionas go mbeidh deis aige teagmháil rialta a bheith aige leis an leanbh.

Mar chuid den phróiseas déanta cinntí, breithneoidh an chúirt ar an ngnáthshampla a thugann tuismitheoir dá leanbh, an tionchar a d’fhéadfadh iompar an tuismitheora sin bheith ar fhorbairt an linbh agus an bealach a d’fhéadfadh iompar an tuismitheora tionchar a imirt ar leas an linbh.

Ní neamhghnách go leagann breitheamh srianta ar rochtain sa chás go bhfuil tuismitheoir amháin i gcaidreamh nua. Déantar seo ar an mbonn go bhféadfadh páirtnéir nua a chur in aithne do leanbh bheith ina ábhar íogair. D’fhéadfadh an chúirt a cheangal, (nó d’fhéadfadh go mbeifeá ag iarraidh a chur i láthair), measúnú síceolaíoch faoinar thug síciatraí nó síceolaí. Féadfaidh cúnamh dlí íoc as an measúnú seo. De ghnáth, sa chás go lorgaíonn an chúirt tuairimí gairmiúla, imreoidh conclúidí an ghairmí mórthionchar ar an gcás.

Leanbh a chur lena (h)uchtú

Mura mian leis an máthair neamhphósta caomhnóireacht an linbh bheith aici agus má bheartaíonn sí an leanbh a chur lena (h)uchtú nó má tá an leanbh curtha lena (h)uchtú aici cheana féin, féadfaidh an t-athair neamhphósta iarratas a dhéanamh go fóill ar chaomhnóireacht an linbh. Is í an phríomh-shaincheist don chúirt maidir le cinneadh a dhéanamh cibé acu ar cheart nó nár cheart don athair caomhnóireacht an linbh bheith aige ná leas an linbh. Beidh an fad ama a chaith an leanbh leis na tuismitheoirí uchtála ina ghné an-tábhachtach.

Cinneadh a achomharc

Is tábhachtach a chuimhneamh go mbíonn na cinntí lena mbaineann caomhnóireacht, rochtain agus cothabháil leanaí i gcónaí oscailte lena n-athbhreithniú má thagann athrú ar chúinsí. Féadfaidh tú achomharc a dhéanamh i leith cinntí tosaigh na cúirte má tá tú míshásta leis an toradh.

Conas iarratas a dhéanamh

eolais faoi iarratas a choimeád ar a láithreán gréasáin na Seirbhíse Cúirteanna. Féadfaidh duine a mbíonn ordú á lorg acu dul chuig a gCúirt Dúiche áitiúil agus iarraidh ar an gCléireach Cúirte iarratas a eisiúint ar choimeád, a sheirbheálfar ar an gcéile eile. Moltar i gcónaí chun comhairle agus ionadaíocht dlí a fháil. Tá fáil ar shonraí teagmhála le haghaidh gnólachtaí aturnaetha ar fud na Éireann ar láithreán gréasáin Dhlí-Chumann na hÉireann.

Lena fhiosrú an bhfuil tú i dteideal Cúnamh Dlí a fháil, deán teagmháil leis an ionad dlí is gaire duit. Déanfaidh foireann an ionaid dlí measúnú ar do mhaoin agus cuirfidh siad comhairle ort faoi theidlíocht airgeadais. Níl Cúnamh Dlí saor in aisce agus ní mór do gach duine ranníocaíocht a íoc i dtreo na gcostas.

Íoslódáil foirm iarratais ar Sheirbhísí Dlí (pdf) agus tabhair í seo leat chuig an ionad dlí is gaire duit.

Eagraíocht neamhspleách, dheonach iad ICDSanna (Ionaid Chomhairle Dlí Saor in Aisce) ag a bhfuil líonra clinicí comhairle á oibriú ar fud na tíre. Tá na clinicí seo faoi rún, saor in aisce agus oscailte do chách. Déan teagmháil le d'Ionad um Fhaisnéis do Shaoránaigh is gaire duit chun teacht ar fhaisnéis ar sheirbhísí ICDS i do cheantar. Tá líne ghutháin faisnéise agus atreoraithe á reáchtáil ag ICDS le linn uaireanta oifige le haghaidh faisnéis bhunúsach dlí.

Chuir ICDS sraith bileoga bunúsacha i dtoll a chéile ar limistéir éagsúla an dlí a d'fhéadfadh bheith áisiúil. Tá fáil orthu seo ó d’Ionad um Fhaisnéis do Shaoránaigh agus ICDS nó féadtar iad a íoslódáil ó ICDS.

Féadfaidh an tSeirbhís Idirghabhála Teaghlaigh a chur ar chumas lánúineacha a rinne an cinneadh chun scaradh óna chéile a gcuid téarmaí féin comhaontaithe a shocrú, agus dul i ngleic le riachtanais agus le leas gach duine lena mbaineann i gcomhthráth. Seirbhís saor in aisce atá ann. Léigh níos mó faoin tSeirbhís Idirghabhála Teaghlaigh anseo.

Tá teacht ar eolas maidir le rochtain agus coimeád ar láithreán gréasáin Treoir, an Cónaidhm Náisiúnta Seirbhísí le haghaidh Tuismitheoirí Neamhphósta agus a Leanaí.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

An Bord um Chúnamh Dlíthiúil

Sráid an Chalaidh
Cathair Saidhbhín
Ciarraí
Éire

Teil:066 947 1000
Lóghlao:1890 615 200
Láithreán Gréasáin: http://www.legalaidboard.ie
R-phost: info@legalaidboard.ie

Page edited: 26 September 2016