Uchtáil i gcás lánúineacha neamhphósta

Rialacha

Ní féidir le lánúineacha nach bhfuil pósta páiste a chomhuchtú. Ní féidir leo an páiste a chomhuchtú ach amháin nuair atá siad pósta agus ina gcónaí le chéile. Cuireann an riail seo cosc ar lánúineacha nach bhfuil pósta páiste a chomhuchtú fiú amháin más tuismitheoir bitheolaíoch nó dlíthiúil an pháiste duine acu. Níl moltaí ar bith in Éirinn go n-athrófar an dlí uchtála le cead a thabhairt do lánúineacha nach bhfuil pósta páiste a uchtú.

De réir an reachtaíocht uchtála, is féidir le duine singil uchtú a dhéanamh má mheasann an Bord Uchtála go bhfuil sé inmhianaithe agus ní foláir dó leas an pháiste a ghlacadh mar an chéad ní agus an ní is tábhachtaí. Ciallaíonn sé seo, má bhíonn tú i do chónaí le compánach, go bhféadfá iarratas a chur isteach chuig an bord le páiste a uchtú as do stuaim féin agus tú ag dréim an páiste a thógáil le do chompánach. Bíodh sin mar atá, ní bheadh cearta dlíthiúla ar bith ag do chompánach maidir leis an pháiste.

I Meán Fómhair 2005, thug an tArd-Aighne tuairim dlíthiúil ar chás lánúin heitrighnéasach nach raibh pósta agus a raibh rún acu páiste a uchtú. Dheimhnigh an tuairim dlíthiúil go ndéantar measúnú ar thuismitheoir amháin mar iarrthóir aonair i gcás mar seo. Ní dhéantar suntas de go bhfuil siad i gcaidreamh lena chéile ach amháin nuair a dhéantar meastachán ar chúinsí a d’fhéadfadh tionchar a bheith acu ar leas an pháiste. I rith an tréimhse 1991-2004 bhí suas le 66 uchtú ina iomláine ag iarrthóirí singile. De ghnáth bhí gaol aitheanta ag na daoine sin leis an bpáiste cheana féin. Mar shampla, iad siúd a bhíodh ag obair in ionaid altranais thar lear san áit ar fágadh an páiste de thairbhe a thréigean. Chun go dtabharfar aitheantas do uchtú eachtrach in Éirinn, caithfidh sé cloí leis an sainmhíniú atá i ndlí na hÉireann ar uchtáil. Ciallaíonn sé seo go mbeidh feidhm ag an riail nach féidir ach le lánúineacha pósta amháin chomhuchtáil a dhéanamh.

Athruithe a mholtar don Dlí

Ar an 16 Meitheamh, 2003, chuir an Roinn Sláinte tús le próiseas comhairliúcháin leis an bpobal faoi reachtaíocht uchtála in Éirinn.

Is é an aidhm a bhí leis an bpróiseas comhairliúcháin sin ná creatlach níos nua-aimseartha agus níos oiriúnaí a spreagadh in Éirinn. Chuir an Roinn plépháipéar le chéile a rinne imscrúdú ar shaincheisteanna éagsúla. Tugadh cuireadh don phobal aighneacht a dhéanamh ar na hathruithe a moladh.

Mar thoradh ar an bpróiseas comhairliúcháin seo dréachtaíodh reachtaíocht i 2004 chun:

• Coinbhinsiún na Háige ar Chosaint Leanaí a dhaingniú,
• foráil a dhéanamh chun an tÚdarás Uchtála a chruthú mar an tÚdarás Lárnach a éileofar faoi théarmaí an Choinbhinsiúin
• feidhmiú éifeacht a chur le huchtuithe idir-tíre a fhorbhreathnú
• déileáil le saincheisteanna ilghnéitheacha maidir le huchtú intíre agus foirm speisialta nua Caomhnóireachta a chruthú
• Táthar ag súil go ndéanfar achtú ar an reachtaíocht seo, ar a dtabharfar an Bille Uchtála (Coinbhinsiún na Háige, Údarás Uchtála agus Ilghnéitheach) i dtreo dheireadh 2005.