An Straitéis Náisiúnta Leanaí

Réamhrá

Ba phlean deich mbliana é an Stráitéis Náisiúnta do Pháistí a d’fhoilsigh an Rialtas sa bhliain 2000. Ba é an treoirphlean é chun saolta páistí a fheabhsú. Bhí trí phríomhsprioc aige:

• Bheadh guth ag leanaí i gcúinsí a bhfuil tionchar acu orthu agus bheadh a gcuid tuairimí tógtha san áireamh i gcomhréir lena n-aois agus a n-aibíocht.
• Bheadh tuiscint níos fearr ar shaolta leanaí; bheadh leas ann dár saolta ó luacháil, ó thaighde agus ó eolas ar a ndíotha, a gcearta agus éifeachtach seirbhísí.
• Gheobhadh leanaí tacaíochtaí agus seirbhísí ar ardchaighdeán chun tacú le gach gné dá bhforbairt.

Bhí freagrach iomláin ag an Oifig Náisiúnta do Leanaí ar chomhordú chur i bhfeidhm na straitéise. Foilsíodh tuarascálacha ar dhul chun cinn ar chur i bhfeidhm na straitéise do 2002, 2003 agus 2004.

Sa bhliain 2005 cuireadh an Oifig Náisiúnta do Leanaí isteach mar chuid d’Oifig an Aire Leanaí agus Gnóthaí Óige.

An tAire Leanaí agus Gnóthaí Óige

Bunaíodh Oifig an Aire Leanaí agus Gnóthaí Óige (OMYCA) i mí na Nollag 2005 chun comhleanúnachas níos fearr a thabhairt do dhearadh beartais do leanaí agus bhí ról tábhachtach aige i dtacú le cur i bhfeidhm na Straitéise Náisiúnta do Leanaí. Bhí sé mar chuid den Roinn Sláinte ach bhí aonaid ón Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais agus an Roinn Oideachais agus Scileanna suite in éineacht leis.

Seo a leanas na haonaid a bhí taobh istigh den OMCYA:

• Aonad Beartais Leasa Leanaí agus Cosanta
• Stiúrthóireacht Cúraim Leanaí (a bhí mar chuid den Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais cheana)
• Aonad Náisiúnta um Stráitéis Leanaí agus Daoine Óige (ar a dtugadh an Oifig Náisiúnta do Leanaí)
• Seirbhís Ceartas Óige na hÉireann (cuid den Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais)
• Aonad Beartas um Oideachas sna Luathbhlianta (cuid den Roinn Oideachais agus Scileanna)

I Meitheamh 2011, bunaíodh an Roinn Leanaí agus Gnóthaí Óige, agus rinneadh aire iomláin den Aire Leanaí agus Gnóthaí Óige. Cuireadh aonaid áirithe ó Ranna eile isteach mar chuid den Roinn nua.

Grúpa um Fheidhmiú na Straitéise Náisiúnta do Leanaí

Cuimsíonn an comhaontú comhpháirtíochta sóisialaí deich mbliana I dTreo 2016 (pdf) fócas ar leith ar díotha leanaí agus daoine óige. Mar chuid den chomhaontú, thug an Rialtas gealltanas grúpa ard-leibhéil a bhunú, a thabharfadh na Ranna Rialtais agus na heagraíochtaí Stáit ar fad le chéile a fhorbraíonn beartais a sheachadann seirbhísí le tionchar acu ar shaolta leanaí agus daoine óige.

Bunaíodh an Grúpa um Fheidhmiú na Straitéise Náisiúnta do Leanaí (NCSIG) sa bhliain 2006. Suas go dtí an uair a bunaíodh an Roinn Leanaí agus Gnóthaí Óige, bhí Oifig an Aire um Leanaí agus Gnóthaí Óige mar chathaoirleach uirthi agus tagann a ballraíocht ó Ranna Rialtais ábhartha, Feidhmeannach na Seirbhíse Sláinte (HSE), ionadaithe údaráis áitiúla, an earnáil oideachais agus eochaireagraíochtaí eile.

Is é eochairthosaíocht an NCSIG a chinntiú go gcuirtear na pleananna straitéiseacha agus na cáipéisí beartais uile i bhfeidhm atá tar éis a bheith deartha agus foilsithe cheana maidir le seirbhísí leanaí in Éirinn. Mar chuid den phróiseas chun a spriocanna a bhaint amach, tá an NCSIG tiomanta do líonra a bhunú de Choiste Seirbhísí do Leanaí faoi gach ceann de na 34 bord forbartha cathrach agus/nó contae sa tír.

Coistí Seirbhísí do Leanaí

Beidh ionadaíocht ag na mór-eagraíochtaí agus na mórghníomhaireachtaí atá ag obair go háitiúil ar son páistí agus daoine óige ar Choistí Seirbhísí do Leanaí (CSC). Beidh na CSCanna freagrach as feabhas a chur ar shaolta leanaí agus teaghlaigh ag leibhéal áitiúil agus pobail, trí phleanáil, obair agus sheachadadh seirbhíse comhtháite. Cinnteoidh siad go n-oibríonn daoine gairmiúla agus gníomhaireachtaí le chéile ionas go bhfaigheann páistí agus teaghlaigh seirbhísí atá níos fearr agus níos doirsí. Sa bhliain 2007 bunaíodh an chéad cheithre CSCanna. Tá sé beartaithe go mbeidh níos mó ná 20 CSCanna ag feidhmiú roimh dheireadh 2012.

Clár do Sheirbhísí Leanaí

D’fhoilsigh Oifig an Aire Leanaí agus Gnóthaí Óige an Clár do Sheirbhísí Leanaí (pdf) sa bhliain 2007. Leagann sé amach an treoir straitéiseach agus eochairspriocanna de bheartas poiblí maidir le sláinte leanaí agus seirbhísí sóisialta in Éirinn. Tarraingíonn sé na cineálacha críocha éagsúla le chéile a bhfaightear i mbeartas leanaí comhaoise agus cuireann sé i láthair iad mar liosta aonair de na 7 Críoch Náisiúnta Seirbhíse do Leanaí in Éirinn. Seo a leanas iad:

• Sláinte, go fisiciúil agus go hintinneach
• Tacaithe i bhfoghlaim ghníomhach
• Slán ó dhochar trí thimpiste agus d’aon ghnó
• Daingean go heacnamaíoch
• Daingean sa thimpeallacht fisiciúil láithreach agus níos leithne
• Cuid de líonraí dearfacha teaghlaigh, cairde, comharsana agus an phobail
• Mar chuid de agus ag glacadh páirte sa tsochaí

Soláthraíonn sé seo creatlach aonair do na Ranna Rialtais agus na gníomhaireachtaí ábhartha i ngach comaoin beartais agus seirbhísí atá ábhartha do pháistí agus do theaghlaigh.

Tionscnamh ‘Ag Obair do Pháistí’

Tá an Aire Leanaí agus Gnóthaí Óige, an Grúpa um Fheidhmiú na Straitéise Náisiúnta do Leanaí agus na Coistí Seirbhísí do Leanaí tar éis a bheith ag obair ar thionscnamh chun forbairt a dhéanamh ar chuspóir pleanála d’idireagraíocht náisiúnta agus áitiúil chun toradh a fheabhsú do pháistí. Tugtar an tionscnamh Ag Obair le Chéile do Leanaí (pdf) air seo trí chéile. Tá sé mar aidhm ag an tionscnamh críocha forbartha níos fearr a chinntiú go leanaí trí chomhtháthú níos éifeachtaí de bheartais agus de sheirbhísí. In Aibreán 2011 foilsíodh Creatlach Rialachais don Tionscnamh 'Ag Obair le Chéile do Pháistí'.

Soláthraíonn an Roinn Leanaí agus Gnóthaí Óige ceannasaíocht don tionscnamh seo ag leibhéal náisiúnta agus soláthraíonn Feidhmeannach na Seirbhíse Sláinte ceannasaíocht ag leibhéal áitiúil.