Uchtú idir thíortha

Eolas

Má uchtaíonn tú leanbh atá ina chónaí i dtír lasmuigh d’Éirinn, tugtar uchtú idir thíortha ar an bpróiseas. Tugtar uchtú intíre ar uchtú leanbh atá ina chónaí in Éirinn.

Is é is uchtú ann ná próiseas trína n-éiríonn leanbh ina bhall de theaghlach nua. Cruthaíonn sé gaolmhaireacht dhlíthiúil bhuan idir na tuismitheoirí uchtála agus an leanbh.

Ós rud é gur próiseas casta dlí é uchtú idir thíortha, tá sé ina chabhair eolas a bheith agat ar na gnéithe bunúsacha den dlí um uchtú.

Cé a fhéadann uchtú?

D’fhonn leanbh a uchtú, ní mór duit bheith 21 bliain d’aois ar a laghad. Ní mór duit gnáthchónaí a bheith ort sa Stát nó bheith i do chónaí sa Stát ar feadh bliain amháin ar a laghad roimh an dáta ar a ndéantar an t-ordú uchtaithe.

Tá na daoine seo a leanas i dteideal uchtú:

  • Lánúin phósta atá ina gcónaí le chéile
  • Duine pósta ina aonar. Ní mór toiliú an chéile eile le huchtú a fháil mura bhfuil an lánúin ina gcónaí ar leithligh óna chéile agus idirscartha faoi fhoraithne chúirte nó faoi ghníomhas idirscartha, nó más rud é gur thréig an céile eile an tuismitheoir uchtála ionchasach nó go raibh iompraíocht an chéile eile ina cúis leis an tuismitheoir uchtála ionchasach ag fágáil an chéile eile, agus cúis chóir aige/aici.
  • Máthair, athair nó gaol an linbh (ciallaíonn gaol seantuismitheoir, deartháir, deirfiúr, uncail nó aintín an linbh agus/nó céile aon duine den chineál sin, agus an ghaolmhaireacht leis an leanbh á rianú tríd an máthair nó tríd an athair)
  • Baintreach nó baintreach fir
  • Ní fhéadfaidh iarratasóir aonair nach bhfuil i gceann amháin de na catagóirí atá liostaithe thuas uchtú a dhéanamh ach sa chás gur deimhin leis an Údarás Uchtála, in imthosca ar leith an cháis, go bhfuil sé inmhianaithe. Ní féidir le beirt daoine neamhphósta uchtú i gcomhpháirt.

Soláthraíonn an tAcht Leanaí agus Caidrimh Teaghlaigh 2015 gur féidir páirtnéirí sibhialta agus lánúineacha ag maireachtáil i bhfochair a uchtú i gcomhpháirt le leanbh. Na hailt ábhartha den Acht nach bhfuil tagtha go fóill i bhfeidhm.

Níl aon uasteorainneacha aoise i bhfeidhm maidir le tuismitheoirí atá ag uchtú. Tá tuilleadh faisnéise faoi incháilitheacht agus oiriúnacht na ndaoine ar mian leo uchtú ag an Údarás Uchtála.

Measúnú

Más mian leat leanbh a uchtú ó thír eile, tá ceangal ort dul faoi mheasúnú ar d’incháilitheacht agus ar d’oiriúnacht. Déanann oibrí sóisialta ón tseirbhís um uchtú idir thíortha de chuid Tusla - an Ghníomhaireacht um Leanaí agus an Teaghlach nó comhlacht creidiúnaithe an measúnú sin. Ullmhaíonn an t-oibrí sóisialta tuarascáil mheasúnaithe ar uchtú idir thíortha (ar a dtugtar tuarascáil staidéar baile freisin) ansin a chuirtear faoi bhráid an choiste uchtála áitiúil agus déantar moladh.

Dearbhú incháilitheachta agus oiriúnachta

Cuirtear d’iarratas ar mheasúnú, an tuarascáil agus moltaí an choiste uchtála áitiúil chuig an Údarás Uchtála. Más i bhfeidhm agus ceart atá na cáipéisí uile, agus más dearfach atá na moltaí, deonóidh an tÚdarás Uchtála dearbhú incháilitheachta agus oiriúnachta.

Is féidir go gcuirfear san áireamh sa dearbhú ráiteas a bhaineann le haois nó le riocht sláinte an linbh a meastar thú a bheith i do thuismitheoir oiriúnach aige/aici - tá sé sin bunaithe ar an bhfaisnéis a chuirtear ar fáil i dtuarascáil an mheasúnaithe.

Deonaítear an dearbhú ar feadh tréimhse 2 bhliain ón dáta ar a n-eisítear é. Déantar foráil sa reachtaíocht do shíneadh 1 bhliain, ar choinníoll nár tháinig athrú ar imthosca.

Tír thionscnaimh a roghnú

Mar chuid den phróiseas measúnaithe, beidh cinneadh déanta agat ar thír ónar mian leat leanbh a uchtú. Faoin Acht Uchtaithe 2010, ní fhéadann cónaitheoirí na hÉireann uchtú ach ó thíortha eile a dhaingnigh Coinbhinsiún na Háige nó ó thíortha nach raibh páirteach i gCoinbhinsiún na Háige a bhfuil comhaontú déthaobhach ag Éirinn leo (níl comhaontuithe den chineál sin ag Éirinn faoi láthair).

Níl ach líon beag tíortha de Choinbhinsiún na Háige lena ndéileálann Éire faoi láthair chun críocha uchtú idir thíortha. Tá a ceanglais agus srianta féin ag gach tír maidir le huchtaitheoirí ionchasacha. Is féidir faisnéis shonrach faoi cheanglais tíre a fháil ó ghníomhaireachtaí Éireannacha atá creidiúnaithe chun uchtuithe ó na tíortha sin a éascú.

Próiseas

Rialaítear an próiseas atá i gceist in uchtú idir thíortha le prótacail a leagtar amach i gCoinbhinsiún na Háige. Sa chéad dul síos, déanann an tÚdarás Uchtála, nó gníomhaireacht atá creidiúnaithe ag an Údarás chun na críche sin, an tuarascáil mheasúnaithe ar uchtú idir thíortha agus an dearbhú (ar a dtugtar tuarascáil Airteagal 15 i dteannta a chéile) a chur chuig an Údarás Láir nó chuig gníomhaireacht chreidiúnaithe sa tír ónar mian leat uchtú.

Déantar leanbh a mheaitseáil le d’iarratas i dtír thionscnaimh an linbh. Nuair a dhéantar meaits, cuireann an tÚdarás Láir nó an comhlacht creidiúnaithe i dtír thionscnaimh an linbh tuarascáil staidéar linbh (tuarascáil Airteagal 16) chuig an Údarás Uchtála nó chuig an gcomhlacht creidiúnaithe atá lonnaithe in Éirinn. De ghnáth, cuimseoidh an tuarascáil tuarascáil chúlra ar an leanbh, na tuismitheoirí breithe (más eol), stair liachta an linbh agus cruthúnas go bhfuarthas toilithe, más infheidhme, sa mhodh agus san fhormáid a bhí ag teastáil.

Más rud é go bhfuil an tÚdarás Uchtála sásta le hoiriúnacht an mheaits, eiseoidh sé toiliú le socrú an linbh leat (Airteagal 17). Tabharfar eolas duit agus fiafrófar duit cé acu is mian leat, nó nach mian leat, glacadh leis an leanbh. Más mian leat, féadfaidh tú taisteal chuig an tír thionscnaimh chun an leanbh a fheiceáil sula ndéanann tú do chinneadh. Bealach amháin nó bealach eile, is féidir leat d’intinn a athrú go dtí an tráth a n-uchtaíonn tú an leanbh.

Uchtú

Cé go dtugann an chuid is mó de thíortha cead duit an leanbh a uchtú sa tír thionscnaimh, is ann do roinnt tíortha a fhéadann caomhnóireacht a chur ar fáil duit le go bhfaigheann tú uchtú intíre ar fhilleadh ar Éirinn duit.

Cuireann roinnt tíortha caomhnóireacht ar fáil le ceanglas go gcuireann tú tuarascálacha iarshocrúcháin ar fáil ar feadh tréimhse fhorordaithe sula dtugtar an t-uchtú chun críche i gcúirteanna na tíre tionscnaimh.

Imréiteach Inimirce

Le gur féidir leis an leanbh an stát a iontráil, ní mór imréiteach inimirce a fháil ó Sheirbhís Eadóirseachta agus Inimirce na hÉireann (INIS) sa Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais. D’fhonn do Litir um Imréiteach Inimirce a fháil, ní mór duit scríobh chuig:

An tAonad um Uchtuithe Eachtracha,
An Rannóg um Sheirbhísí Inimirce,
Seirbhís Eadóirseachta agus Inimirce na hÉireann,
An Chéad Urlár, 13/14 Cé an Bhúrcaigh, Baile Átha Cliath 2
Teil: (01) 616 7700, Íosghlao: 1890 551 500 (10.00 am go 12.30 pm, Luan go hAoine)
R-phost: INISfadopt@justice.ie

Beidh ort na nithe seo a leanas a iamh:

  • Litir iarratais ina gcuirtear uimhir theagmhála am lae san áireamh
  • Fótachóip de do phas (agus de phas do chéile)
  • Dhá ghrianghraf de mhéid pas díot (agus dhá cheann de do chéile)
  • Dearbhú Incháilitheachta agus Oiriúnachta (ní ghlacfar le cóip)
  • Litir ón Údarás Uchtála ina sonraítear cá mhéad leanbh is féidir leat a uchtú agus na tíortha ar féidir leat iad a uchtú uathu

Tabharfar iad sin ar ais duit mar aon le do Litir um Imréiteach Inimirce, agus í formheasta. Beidh ort an litir a thaispeáint d’oifigeach inimirce ar fhilleadh ar Éirinn duit.

Fógra a thabhairt don Údarás Uchtála

Ní mór duit fógra a thabhairt don Údarás Uchtála agus do Tusla nuair a thugann tú an leanbh d’Éirinn leat den chéad uair tar éis uchtú sa tír thionscnaimh. Ní mór fógra a thabhairt dó freisin más rud é go dtugann tú an leanbh d’Éirinn leat d’fhonn an leanbh a uchtú anseo.

Ba cheart é sin a dhéanamh a luaithe is féidir agus is gá é a dhéanamh laistigh de 3 mhí.

An t-uchtú a chlárú

Más rud é gur uchtaíodh an leanbh sa tír thionscnaimh, is é an chéim dheiridh den phróiseas um uchtú idir thíortha ná clárú an uchtaithe. Is aitheantas dlíthiúil foirmiúil é sin don uchtú a thugann an Stát Éireannach.

Ní mór duit iarratas ar chlárú an uchtaithe a chur faoi bhráid an Údaráis Uchtála laistigh de 3 mhí tar éis duit an Stát a athiontráil i ndiaidh an uchtaithe. Is féidir leis an Údarás an t-uchtú a chlárú sa Chlár um Uchtuithe Idir Thíortha ar bhonn theastas Airteagal 23. (Is é is teastas Airteagal 23 ann ná teastas dearbhaithe ó thír thionscnaimh do linbh gur comhlíonadh Coinbhinsiún na Háige agus an t-uchtú á dhéanamh.)

Cuimsíonn an Clár um Uchtuithe Idir Thíortha sonraí faoin leanbh uchtaithe agus faoi na tuismitheoirí uchtála agus is cáipéis phoiblí í ar féidir le baill den phobal í a iniúchadh. Féadfar teastais nó cóipeanna de shleachta an Chláir a fháil ón Údarás ach an táille iomchuí a íoc agus feidhmíonn siad chun críocha dlí mar theastas breithe i gcomhair do linbh.

Tuarascálacha tar éis uchtú

Éilíonn roinnt tíortha go gcuireann tú faisnéis ar fáil faoi riocht agus dhul chun cinn leanúnach an linbh tar éis uchtú. Cuirtear an fhaisnéis sin ar fáil de ghnáth i dtuarascálacha ar a dtugtar tuarascálacha tar éis uchtú. Is gnách go gcuireann oibrithe sóisialta nó gníomhaireachtaí atá creidiúnaithe ag an Údarás Uchtála chun na seirbhísí sin a chur ar fáil na tuarascálacha sin i dtoll a chéile.

Conas Iarratas a dhéanamh

Más rud é go bhfuil fiosrú agat maidir le huchtú idir thíortha, déan teagmháil leis an oifig um uchtú idir thíortha is cóngaraí duit de chuid na Gníomhaireachta um Leanaí agus an Teaghlach.

Tá costas €10 ar chóip dheimhnithe d’iontráil sa Chlár um Uchtuithe Idir Thíortha, rud is féidir a úsáid chun críocha dlí agus riaracháin. Tá sí ar fáil ón Údarás Uchtála. Is féidir leat foirm iarratais a íoslódáil nó iarratas a dhéanamh ar líne anseo (pdf).

Ar a láithreán Gréasáin, tá faisnéis faoin bpróiseas um uchtú idir thíortha mar aon le ceisteanna coitianta ag an Údarás Uchtála.

Teagmhálacha

Údarás Uchtála na hÉireann

Teach Shelbourne
Bóthar Shelbourne
Droichead na Dothra
Baile Átha Cliath 4
Éire

Teil:(01) 230 9300
Láithreán Gréasáin: https://www.aai.gov.ie/
Contact Form: https://www.aai.gov.ie/contact-us.html

Tusla - An Ghníomhaireacht um Leanaí agus an Teaghlach

Brunel Tógála
Heuston Ráithe Theas
Baile Átha Cliath 8
Éire

Teil:(01) 771 8500
Láithreán Gréasáin: http://www.tusla.ie/
R-phost: info@tusla.ie

Cumann Idirnáisiúnta Uchtála

Bosca Phoist 5522
17 Rathfarnham Road
Terenure
Dublin
Ireland

Teil:(01) 499 2206
Facs:(01) 490 3238
Láithreán Gréasáin: http://www.iaaireland.org
R-phost: info@iaaireland.org

Page edited: 22 May 2015